Mantrapada 30: athaikacatvāriṃśaḥ paṭalaḥ
Mantrapāda 30
- Language
- Sanskrit
Contents
- 30.111 — 1 part
athaikacatvāriṃśaḥ paṭalaḥ
30.1
atha grahacikitsātra likhyate nātivistṛtā
tatra bālacikitsāyāḥ prakārā bahudhā smṛtāḥ
30.2
teṣvādau matamāśritya khaḍgarāvaṇacoditam
nārāyaṇīyoditaṃ ca mārgadvayamihocyate
30.3
likhyate prathame vāhni māse tu prathame punaḥ
saṃvatsare tu prathame nandā gṛhṇāti mātṛkā
30.4
ceṣṭā tasya jvaraḥ kampo rodanāśanavarjanam
nadyāḥ kūladvayamṛdā śiśumānāt tu puttalīm
30.5
saṃveṣṭya pītasūtreṇa śuklāṃścaṃ prasthataṇḍulaiḥ
matsyamāṃsāsavaṃ puṣpairdadhikṣīratilānvitaiḥ
30.6
trayodaśa svastikāṃśca paiṣṭhāṃścāṣṭa pradīpikāḥ
vilipya bhūmiṃ rambhādyaiḥ kṛtvā pātraṃ sujāyatam
30.7
tanmadhye puttalīṃ nyasya dīpādyaṃ parito nyaset
tatrāparāṃyāṃ sandhyāyāṃ gandhādyairvighnanāyakam
30.8
iṣṭvā prāgyāmyavāruṇyasaumye brāhmādimātṛkāḥ
vārāhyādyāśca vahnyādikoṇeṣvaiśe tu caṇḍikām
30.9
aṃvāhyābhyarcya madhye tu vīrabhadraṃ gaṇeśvaram
yathoddiṣṭabalidravyacaturbhāgadvibhāgataḥ
30.10
vīrabhadrādimātṛbhyo bodhipatreṣu vai balim
pṛthak pṛthak tārapūrvaṃ namontaṃ svākhyayā kṣipet
30.11
vakṣyamāṇena mantreṇa tatreṣṭvā khaḍgarāvaṇam
nandāṃ ca svākhyayā śāntāṃ tayorapi baliṃ kṣipet
30.12
oṃ namo bhagavate khaḍgarāvaṇāya dīrghadarśanāya hana gṛhṇa muñca bālakaṃ ṭhaṭha
iti kṣepyo balistena śiśuṃ nīrājya nirharet
nandāyai tu svanāmnaiva praṇavādinamontakam
30.13
pūrvasyāṃ diśi paścāt tu śivanirmālyasarṣapaiḥ
nimbapatrājyamilitaṃ dhūpayecca śiśostanum
30.14
nyagrodhodumbarāśvatthabilvapālāśapallavaiḥ
kumbhodarasthitaistaistu snāpayet prokṣayīta vā
30.15
evaṃ dinatrayaṃ kṛtvā caturthe snāpayet tathā
dvitīyatritaye bālaṃ sunandā nāma bādhate
30.16
ceṣṭā tasyākṣirogaśca saṅkoco hastapādayoḥ
prāgvat puttalikādyaṃ tu kṛtvā dravyaiḥ puroditaiḥ
30.17
vīrabhadrādimātṛbhyaḥ khaḍgarāvaṇavighnayoḥ
dinādimātṛkāyai ca sarvatrāyaṃ balikramaḥ
30.18
sūryāstamayavelāyāmudīcyāṃ nirhared balim
oṃ namo bhagavate khaḍgarāvaṇāya dīrghadarśanāya hana gṛhṇa muñca bālakaṃ ṭhaṭha
tṛtīyatritaye bālaṃ grahī gṛhṇāti pūtanā
30.19
jvaraśca gātrabhaṅgaśca galabhaṅgordhvavīkṣaṇam
prāgvat puttalikāṃ kṛtvā tilacūrṇaudanau dadhi
30.20
matsyamāṃsasurāpūpagandhadhūpadhvajādibhiḥ
vīrabhadrādimātṛbhyaḥ pūtanāyai ca pūrvavat
30.21
oṃ namo bhagavate khaḍgarāvaṇāyātiśauryāya hana gṛhṇa muñca bālakaṃ ṭhaṭha
anena tu baliṃ kṣiptvā paścimāyāṃ tu nirharet
siddhārthaśivanirmālyanimbapatraṃ ghṛtānvitam
30.22
ajaśṛṅgeṇa dhūpyainaṃ snapayecchāntivāribhiḥ
caturthatritaye bālaṃ gṛhṇāti mukhamaṇḍikā
30.23
gātrasvedo jvaraḥ śvāso muṣṭibandho'nnavarjanam
prāgvat puttalikādīni dravyāṇyatrāpi kalpayet
30.24
vīrabhadrādimātṛbhyaḥ pūrvavannikṣiped balim
oṃ namo bhagavate khaḍgarāvaṇāya dīrghabhujāya hana gṛhṇa muñca bālakaṃ ṭhaṭha
anena cāpi mantreṇa kṣiptvā yāmyāṃ baliṃ nayet
30.25
pañcame tu vilālākhyā grahī gṛhṇāti bālakam
jvarākṣirogau tacceṣṭā muṣṭibandhaśca pūrvavat
30.26
puttalyādīni sarvāṇi prāgvad balinivedanam
vīrabhadrādimātṛbhyaḥ pūrvavannikṣiped balim
30.27
oṃ namo bhagavate khaḍgarāvaṇāya pūrṇāya namaḥ ṭhaṭha
kṣiptvānena baliṃ taṃ cāpyaiśānyāṃ nirhared balim
30.28
dhūpayennimbapatraistu ghṛtaguggulumiśritaiḥ
ṣaṣṭhatraye śakunikā ceṣṭordhvālokanaṃ jvaraḥ
30.29
prāgvat puttalikādīni viśeṣo madhuśoṇite
mantrastu pañcamaḥ prokto dhūpaścāpi puroditaḥ
30.38
snapayecca
dvādaśatritaye tadvat pākadāhajvaro'pi ca
30.39
muṣṭibandho'tisāraśca ceṣṭā puttalikādibhiḥ
pāyasakṣīramudgānnairdadhibhaktaiḥ puroditaiḥ
30.40
oṃ namo bhagavate khaḍgarāvaṇāya baliṃ gṛhṇa muñca bālakaṃ ṭhaṭha
anena tu baliṃ dattvā dakṣiṇe nirharecca tam
nermālyādyaiśca saṃdhūpya snapayecchāntivāribhiḥ
30.41
evamā dvādaśād varṣād grahā gṛhṇanti bālakān
ā ṣoḍaśāt pare prāhurā saptadaśakāt tathā
30.42
iti khaḍgarāvaṇabālacikitsā
atha jātaṃ dine bālaṃ bādhate pāpinī grahī
grīvāvivartanaṃ ceṣṭā lālāsrāvaśca tatra tu
30.43
vaṃśādyairbalipīṭhaṃ ca saṃkalya caturaśrakam
tanmadhye vīrabhadraṃ ca mātṛḥ koṇeṣu dikṣvapi
30.44
vināyakaṃ ca cāmuṇḍāmaiśānyaṃ diśi pūjayet
apūpamatsyamāṃsānnatailacūrṇāsavādibhiḥ
30.45
praṇavādinnamontaiḥ svairnāmabhiḥ prakṣiped balim
tannaiśakoṇe tāmistrā dhvajadīpāṣṭakānvitam
30.46
ardhāstamayakāle taṃ śiśuṃ nīrājya mantrataḥ
vinyaseccatvare vātha diśāyāmamaraprabhoḥ
30.47
siddhārthapuranirmālyanimbapatrairghṛtāplutaiḥ
sandhūpyośīramārgāgrabodhipallavacandanaiḥ
30.48
saṃsnāpya yuktasalilaiḥ kumbhasthaiḥ prokṣayecca vā
lodhracandanamañjiṣṭhādhātakībhiḥ pralepayet
30.49
evaṃ dinatrayaṃ kṛtvā caturthe vāsare punaḥ
bilvakṣīrāgamārgāṇāṃ patrādyaiḥ śāntivāribhiḥ
30.50
saṃsnāpya śaktyā viprendrān vastrādyairabhipūjayet
āsaptadaśavarṣāntamārabhya prathamaṃ dinam
30.51
samāno'yaṃ vidhiḥ prokto bhinnāstaddevatāḥ kramāt
dvitīye divase tatra bhīṣaṇī sā grahī matā
30.52
gātrasaṅkocanaṃ kāsaśvāsau ceṣṭā pralakṣyate
candanośīramāyūrairajāmūtrābhipeṣitaiḥ
30.53
śiśumālipya godantaśṛṅgaromaiḥ pradhūpayet
jhaṇṭālī divase proktā tṛtīye jṛmbhaṇādikam
30.54
ceṣṭā gohastidantādyairajākṣīreṇa lepanam
rājinimbadalairdhūpaścaturthe vāsare grahī
30.55
kākolī phenavamanaṃ prakṣobho nayanasya ca
rājimātaṅgadantaistu lepanaṃ nimbapatrakaiḥ
30.56
ahinirmokasaṃyuktairdhūpaḥ pañcamavāsare
siṃhikā muṣṭibandhādyaṃ ceṣṭā lodhravacādibhiḥ
30.57
ālepanaṃ syād dhūpo'pi tannirhmalyādibhirmataḥ
phaṭkārī ṣaṣṭhadivase tacceṣṭā rodanādikā
30.58
purakuṣṭhaghṛtairlepo dhūpastaireva sammataḥ
saptame muktakeśī tu vāsare jāyate tadā
30.59
ceṣṭā rodanadurgandhakāsajṛmbhaṇapūrvikā
sājamūtravacākuṣṭhairlepo vyāghranakhairapi
30.60
dhūpo'ṣṭame hi kathitā daṇḍinī kāsapūrvikā
ceṣṭā rasonakavacāhiṅgusiddhārthakairrmatau
30.61
lepadhūpau ca navame mahāmahiṣisaṃjñitā
muṣṭikhādanakāsādyā ceṣṭā tagaracandanaiḥ
30.62
kuṣṭhasarṣapasaṃyuktairlepastatra praśasyate
kapiromanakhairdhūpo daśame rodanī grahī
30.63
gṛhṇāti bālakaṃ tatra tacceṣṭā nīlavarṇatā
nimbapatradalairdhūpalepau prāgvad balirmataḥ
30.64
pūtanā nāma gṛhṇāti māsikaṃ bālakaṃ gra hī
granthiśca ceṣṭā tatra syāt kākavad rodanaṃ tathā
30.65
dvitīye māsi makuṭā śītalvātvādikaṃ tanoḥ
ceṣṭā dhūpo'pi naimbaiḥ syāt patrairlaśunasaṃyutaiḥ
30.66
tṛtīye gomukhī māse tacceṣṭā rodanādikam
kṣīrāgābilvapatrādbhiḥ saṃsnāpyātha pradhūpayet
30.67
siddhārthaighṛtasaṃyuktaiścaturthe māsi piṅgalā
tacceṣṭā gātraśoṣārthaṃ snānadhūpau ca pūrvavat
30.68
sarājigajabantena lepo dhūpaśca tatparaḥ
nimbacchadāhinirmokaiḥ sājyanirmātyakairapi
30.69
haṃsikā pañcame muṣṭibandhordhvālokanādikam
śvāsaśca jṛmbhaṇaṃ ceti ceṣṭā lepe'pi tat punaḥ
30.70
meṣaśṛṅgaśilātālalodhreṇa vacayā punaḥ
nirmālyādyaiśca saṃghūpya rakṣecchiśumatandritaḥ
30.71
ṣaṣṭhe māsi ca gṛhṇāti paṅkajā kukṣitodanam
ceṣṭā nimbacchadairdhūpo bhavet sarṣapasaṃyutaiḥ
30.72
śītalā saptame māsi śītalatvādi ceṣṭitam
aṣṭame māsi yamunā mukhaśoṣaṇapūrvikā
30.73
ceṣṭā cikitsā naivātra navame māsi bālakam
bādhate kumbhakarṇī ca tacceṣṭā mū(rti ? rchi)kā vamiḥ
30.74
kulamāṣamatsyamāṃsānnagandhādyairīśato baliḥ
tāpasī daśame māsi nirāhāro'kṣimīlanam
30.75
ceṣṭā ca pītaraktānnamatsyamāṃsairudagbaliḥ
atha caikādaśe māse rākṣasī nāma bālakam
30.76
gṛhṇāti netrayorāndhyaṃ nāsti tatra pratikriyā
dvādaśe māsi capalā tacceṣṭā śvāsapūrvikā
30.77
dvitīye vatsare tadvad yātanā paitanādikam
ceṣṭitaṃ keśagodantadhūpaḥ pañcadalāmbubhiḥ
30.78
snānaṃ tṛtīyavarṣe tu rodinī rodanādikam
ceṣṭā caturthe varṣe tu caṭakā vedanādikam
30.79
ceṣṭitaṃ piñcharomādyairdhūpastatra vidhīyate
pañcame cañcalā varṣe gātrabhaṅgādirūpiṇī
30.80
ceṣṭātra dhāvanī varṣe ṣaṣṭhe ceṣṭātimūtratā
rājīlaśunakairdhūpaḥ snānaṃ pañcadalāmbubhiḥ
30.81
yamunā saptame varṣe nirāhāratvakāriṇī
aṣṭame hāyane bālaṃ bādhate jātavedasī
30.82
navame kālinī varṣe karasphoṭādikāriṇī
oṃ muñca paca daha āgaccha bālike ṭhaṭha
tilairanena mantreṇa hutvā tad dhūpayedapi
30.83
kalahaṃsī ca daśame vatsare jvarakāriṇī
siddhārthakuṣṭhalaśunairlepo goromasaṃyutaiḥ
30.84
picumandadalairdhūpaḥ syādekādaśavarṣake
devadūtī sadā bhūrikṣutpipāsādikāriṇī
30.85
palitā dvādaśe varṣe netrarogādikārikā
tathā trayodaśe varṣe vāyavī tatra ceṣṭitam
30.86
aṅgasādādikaṃ tatra yakṣiṇī bādhate śiśum
grahī caturdaśe varṣe jvaraśūlādikāriṇī
30.87
grahī ca muñjakamukhī varṣe pañcadaśe matā
cikitsā nāsti varṣe tu ṣoḍaśe vānarī smṛtā
30.88
tathā saptadaśe varṣe grahī bandhavatī sadā
gātratodamanomohapralāpādikarī matā
30.89
varṣe cāṣṭādaśe bālaṃ kumārī nāma bādhate
evaṃ bālagrahāḥ proktāḥ sarvā devyastu mātaraḥ
30.90
kumārīśabdapūrvaṃ tu namontaṃ svasvanāmabhiḥ
sarvāsāṃ ca baliḥ kṣepyo mantrāṃścaitān japedapi
30.91
brahmā viṣṇuśca rudraśca skando vaiśravaṇastathā
rakṣantu tvaritā bālaṃ muñcantu ca kumārakam
30.92
prakṣiptabalinānena tridhā nīrājayecchiśum
balipradānasyānte tu japenmantraṃ spṛśan śiśum
30.93
balipradānasyānte tu mantramenamudīrayet
tilarājighṛtairhomaṃ kuryāt tadgrahamuktaye
30.94
anena rājikālepo dhūpaścaiva grahāpahaḥ
āruyāvidarbhite bhūrje bandho bālagrahārtijit
30.95
hasto mākrāntakau sākṣau vīpsitau tārapūrvakau
rudrasya hṛdaye jātā rudrasya hṛdaye sthitā
rudre raudreṇa rūpeṇa tvaṃ devi ! ehi rakṣa mām
30.96
huṃ phaṭ ṭhaṭha
śikhāyāṃ vā gale kaṭyāṃ dhārayet skandamekhalām
bālo bālagrahairvāpi sarpādyairvā na bādhyate
30.97
viṣṇuste pūrvataḥ pātu rudro rakṣatu dakṣiṇam
brahmā tu paścime pāyāt skando rakṣatvathottaram
30.98
upariṣṭāt tathā sūryaḥ pātu tvādhaśca vāsukiḥ
pāyācca tvāmadho vatsa ! śiṣṭāḥ kāṣṭhāḥ samīraṇaḥ
30.99
svasti karotu bhagavān pinākī vṛṣabhadhvajaḥ
gāvo rakṣantu sarvatra bhūmiḥ pātu sadā śivā
30.100
rakṣatu tvāmaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ prabhavo hariḥ
yasya nābhisamudbhūtapaṅkajādabhavajjagat
30.101
ekadaṃṣṭrāgravidhṛtā dhārayatyavanī jagat
varāharūpadhṛg devaḥ sa tvāṃ rakṣatu keśavaḥ
30.102
nakhāṅkuravinirbhinnavairivakṣaḥsthalo vibhuḥ
nṛsiṃharūpī sarvatra rakṣatu tvāṃ janārdanaḥ
30.103
vāmano rakṣatu sadā bhavantaṃ yaḥ kṣaṇādabhūt
trivikramaḥ kramakrāntatrailokyaḥ sphuradāyudhaḥ
30.104
śiraste pātu govindaḥ kaṇṭhaṃ rakṣatu keśavaḥ
guhyaṃ sajaṭharaṃ viṣṇurjaṅghe pādau janārdanaḥ
30.105
mukhaṃ bāhū prabāhū ca manaḥ sarvendriyāṇi ca
rakṣatvavyāhataiśvaryastava nārāyaṇo'vyayaḥ
30.106
śaṅkhacakragadākhaḍgaśārṅganādahatāḥ kṣayam
gacchantu pretakūṣmāṇḍā rākṣasā ye tavāhitāḥ
30.107
tvāṃ pātu dikṣu vaikuṇṭho vidikṣu madhusūdanaḥ
hṛṣīkeśo'mbare bhūmau rakṣatu tvāṃ mahīdharaḥ
30.108
anena tu sadā rakṣāṃ nandagopastadākarot
kṛṣṇasyaitajjapan sparśād rakṣāṃ syādakṣatā śiśoḥ
30.109
śaktimadhye śiśornāma tāraṃ lyuyugalaṃ jalam
svāhānto'nena parito veṣṭayed bāhyataḥ śaśī
30.110
khaṇḍendubhiradhovaktrairbahiḥ saṃveṣṭayet punaḥ
śiśurodanahṛccakraṃ saṃpūjya kalitaṃ tvidam
30.111
ājyaṃ nimbadalaṃ rasonakajatūvaṃśatvacā saṃyutaṃ
siddhārthājyabhujaṅgacarmanṛkacairnirmālyayuktaṃ tathā
veṇutvagjatunimbapallava(kṛ ? ghṛ)taiḥ siddhārthayuktaṃ tvime
dhūpā bālahitāhvayo'pi kathitā bālagraharticchidaḥ
30.111.p1
iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre mantrapāde
bālacikitsāpaṭalaḥ ekacatvāriṃśaḥ
Linked texts (3)
- Īśānaśivagurudevapaddhati — Īśānaśivagurudeva, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit