Mantrapada 34: atha pañcacatvāriṃśaḥ paṭalaḥ
Mantrapāda 34
- Language
- Sanskrit
atha pañcacatvāriṃśaḥ paṭalaḥ
34.1
athāmayānāṃ bhaiṣajyaṃ likhyate pūrvasaṃskṛtam
nakṣatratithivāreṣu duṣṭāduṣṭeṣu yā rujaḥ
34.3
sādhyāsādhyāstu vijñeyā bhiṣagbhirvātha mantribhiḥ
sarpendravāyuyamarudraśatoḍupūrvā bhaumāsitārkadinavighnaguhā navamyā
nakṣatravāratithayaḥ kathitā niṣiddhā rogodbhave phalati naiṣu cikitsātādyam
kṛttikāyāṃ rujotpattau pañcarātrāvadhirbhavet
34.4
taddevatāmirdadhyannaṃ tasmai tanmantrataḥ kṣipet
tattannakṣatradevāya balirdravyairyathoditaiḥ
34.5
tārādyena svanāmnā tu namontaṃ prakṣiped balim
rohiṇyāmapi pañcāhād vyādhermokṣaḥ prajāpatiḥ
34.6
devatāsmai pradātavyo gandhamālyaudanairbaliḥ
mṛgaśīrṣe tathā vyādhiraṣṭarātraṃ pravartate
34.7
somāya mudgamāṣābhyāmannena ca baliṃ haret
ārdrāyāṃ daśarātraṃ tu rudrārthaṃ pāyasaṃ baliḥ
34.8
punarvasāvaṣṭarātraṃ vyādhistaddevatāditiḥ
payonnaṃ raktagandhasragājyayuktaṃ baliṃ haret
34.9
puṣye pañcadinaṃ vyādhirdevatāsya bṛhaspatiḥ
gandhamālyaiśca gandhānnaṃ baliṃ tasmai tu nikṣipet
34.10
āśleṣā sarpadevatyā tasyāṃ vyādhistu mṛtyudaḥ
tathāpi homadānādyairbhikṣānnena(?) baliṃ haret
34.11
maghā pitryāṣṭarātraṃ tu tilamiśrānnato baliḥ
pūrvāyāstvaryamā daivaṃ gandhamālyānnato baliḥ
34.12
saptāhamuttare vyādhirbaliḥ prāgvad bhagāya tu
haste savitṛdevatye saptāhād vā trisaptabhiḥ
34.13
vyādhermokṣo haviṣyānnaṃ gandhamālyayutaṃ baliḥ
citrā tu tvaṣṭṛdevatyā sājyānnaiḥ ṣaḍdinaṃ baliḥ
34.14
pañcapañcadinaiḥ svātau vyādhimokṣo'tha vā mṛtiḥ
śuqlānnagandhamālyaistu vāyave prakṣiped balim
34.15
viśākhāsūnaviṃśatyā tvindrāgnyoḥ pūrvavad baliḥ
maitre pakṣād ghṛtānnādyaṃ baliḥ syād rogamuktaye
34.16
jyeṣṭhāyāmardhamāsād vā mokṣaḥ prāyeṇa vā mṛtiḥ
dānādyaistu haviṣyānnaṃ balimindrāya dāpayet
34.17
mūlāyāṃ vā navāhaubhiḥ prāgvannirṛtaye baliḥ
pūrvāṣāḍhe'ṣṭadivasairmāsairmokṣo'tha vā mṛtiḥ
34.18
āpo vai devatāstābhyo dhānādyaiḥ kṛsaraṃ baliḥ
vaiśvadeve saptarātrānmokṣaḥ syāt pāyasaṃ baliḥ
34.19
vaiṣṇave vatsarānmokṣo gandhamālyānnato baliḥ
māsāṃstrayodaśa vyādhirdhaniṣṭhāsu na muñcati
34.20
vasubhyo devatābhyastu ghṛtamudgaudanairbaliḥ
śatabhe pakṣato mokṣo mṛtirvā dānahomataḥ
34.21
devatejyāṃ jale shay baliṃ dadyāt tu pāyasam
pūrvabhādrapade mokṣo nāsti daivamajaikapāt
34.22
dānādyairdhātakīpuṣpai raktānnena baliṃ haret
aṣṭāviṃśatyahorātrairuttarābhādrabhe rujāḥ
34.23
mokṣastu gandhamālyānnaiḥ syādahirbudh naye baliḥ
māsānmokṣastu revatyāṃ pūṣṇe gandhādibhirbaliḥ
34.24
aśvinyāṃ pañcaviṃśāhādaśvinyorbalirodanam
bharaṇī yamadevatyā tasyāṃ jīvati vā navā
34.25
tathāpi homadānādyairgandhānnādyairbaliṃ haret
aniṣṭavāranakṣatratithiyogo mṛtipradaḥ
34.26
abhīṣṭavāratithimiriṣṭabhe virajodgamaḥ
devadvijejyāhomādyairjīvenmantrajapādibhiḥ
34.27
jvarabhedāstvaṣṭabhidā vātāt pittāt kaphādapi
sannipātād vātapittād vātaśleṣmavimiśraṇāt
34.28
śleṣmapittāccābhighātādityukto'ṣṭavidho jvaraḥ
jṛmbhikāśītakampāśca kaṭūrvādiśirorujā
34.29
tiktāsyatā tṛṣā kāso netrāśrūṇi ca vātike
dāhamūrcchāpralāpāśca chardyatīsārakabhramāḥ
34.30
āṃtardāho jvarastṛṣṇā paittikajvaralakṣaṇam
śītodgamaśca viṣṭambhaḥ staimityaṃ madhurāsyatā
34.31
hallāsamohau śītaṃ ca kaphajvaraguṇāstvamī
asaṅgatapralāpitvaṃ tṛṇmūrcchākūjanabhramāḥ
34.32
pittāsravamanaṃ jihvākārkaśyaṃ sannipātike
śirorugvamanaṃ dāho mohaḥ kaṇṭhasya śuṣkatā
34.33
jṛmbharomāñcatodāśca sendhīnāṃ vātapittaje
kāsapīnasaviḍbandhā bhramasandhiśirorujāḥ
34.34
vamanaṃ śleṣmaṇo jāḍyaṃ liṅgāni śleṣmavātaje
stambho'jñānāṃ tathā svedo vamanaṃ śleṣmapittayoḥ
34.35
tiktāsyatā ca liṅgāni kaphapittajvarasya vai
arthaputrādināśād vā mantradevādithāpataḥ
34.36
ajīrṇādathavā kṣudrādabhighātajvaro bhavet
sa eva vātasaṃśleṣādanyo vā viṣamajvaraḥ
34.37
sa sarvadā vā rātrau vā divā vā viṣamajvaraḥ
kālātipātenāvārg vā niyamo nāsya vidyate
34.38
ekāhno nityaniyamād dvaihiko niyamāntaraḥ
dinadvayamatītyāyaṃ jvaraścāturthiko(?) mataḥ
34.39
viṣamajvara evaibhirnāmābhiḥ pṛthagīritaḥ
vātikādyāścikitsābhirdānairdevadvijārcanāt
34.40
mantrayantrajapairhomairgacchanti viṣamajvarāḥ
śītajvarā vaiṣṇavāḥ syuruṣṇā māheśvarajvarāḥ
34.41
teṣāmādau tu rogāṇāṃ dānairmantraistathā hutaiḥ
balibhirdevatejyābhiḥ pratīkāro vidhīyate
34.42
ugraṃ trinetraṃ bhasitāvadātaṃ bhasmāyudhaṃ vāmavarapradānam
ātāmramālyādikamekadaṃṣṭraṃ dhyāyejjvaraṃ piṅgajaṭākirīṭam
34.43
oṃ larvajvaṣapūṭāśa namaḥ
asyāṅgāni svayaṃ pañca devatā ca jvaraḥ svayam
paṅktiśchando munirvyāsaḥ kuryāccānena tarpaṇam
34.44
oṃ jvaraṃ tarpayāmi | oṃ śītajvaraṃ tarpayāmi | oṃ vātajvaraṃ tarpayāmi | oṃ pittajvaraṃ tarpayāmi | oṃ śleṣmajvaraṃ tarpayāmi | oṃ sannipātajvaraṃ
tarpayāmi | oṃ śirorogajvaraṃ tarpayāmi | oṃ mahājvaraṃ tarpayāmi | oṃ sarvajvaraṃ tarpayāmi | oṃ sarvajvarapārṣadāṃstarpayāmi
ikṣumūle padmapīṭhe dhyātvā santaṃ jvaraṃ vibhum
lājasaktuvimiśrādbhiḥ sandhyārātriṣu tarpayet
34.45
kṣiptavā śūlabaliṃ caiva tarpaṇāmbhaśca pātragam
āmramūle tu visṛjet tridinajvaraśāntaye
34.46
oṃ hṛdayānte bhagavate triyaiūsāśāṃ pratihatāya huṃ^6 phaṭ khe kṣa | piśācamadhyā viśa huṃ phaṭ ṭhaṭha
prasthānnapiṇḍaṃ kāṃsye tu nidhāyājyadadhiplutam
tasmin mantreṇa śūlākhyaṃmāvāhyeṣṭā śataṃ japet
34.47
dīpikātritayaṃ piṇḍe śūlākāraṃ tu vinyaset
tena nīrājayet sādhyaṃ rogakṣudragrahāpaham
34.48
navaṃ śarāvamāpūrya raktodenāḍhakocitam
tanmadhye piṣṭaje dīpe jvālayed dvādaśāṅgule
34.49
dhyātvā kapālaṃ taṃ ceṣṭvā japitvāṣṭaśataṃ manum
oṃ
hṛd brahma pārśvabhūbījo dīrgho vāyurviṣaṃ ca hā
34.50
mudrā ya preṃ kṣa pālaya huṃ phaṭ ṭhaṭha
anena sādhyaṃ nīrājya sthāpayet taccatuṣpathe
kuberādyena mantreṇa proktāṅgaiḥ kṣīrasecitaiḥ
34.51
āmraparṇairdaśaśatairjuhuyājjvaraśāntaye
oṃ
kuberaṃ te mukhaṃ rudraṃ nandīmānandimāvaha
34.52
jvaraṃ mṛtyuṃ bhayaṃ ghoraṃ jvaraṃ nāśayate jvaram̐m
oṃ svāhā | kuberādimantraḥ
ikṣormūle śvetapadme niviṣṭaḥ padmaṃ bibhracchūlaṭaṅkau kapālam
śuklākalpaḥ sa triṇetraḥ kṛśāṅgo bhūtiśvetaḥ satkapardo jvaraḥ syāt
34.53
evaṃvidhaṃ maheśvarajvaraṃ dhvātveṣṭvāmuṃ mantraṃ japet | tāraṃ ca hṛdbhagavate ṣudrāśa
rudrajvaira kṛtāntarūpāya hrāṃ hrīṃ hūṃ phaṭ
rudro'sya devatāṅgāni svarṇerjātivibhājitaiḥ
34.54
śuddho niśi japellakṣaṃ jvaraṃ dhyātvā tu sidhyati
sādhyaṃ kṣīrārṇave padme candramaṇḍalamadhyagam
34.55
anvārabhya japed dhyātvā jvaramokṣo bhaviṣyati
oṃ bhasmā (rśuṃḍhāśa ? yudhāya) vidmahe | ekadaṃṣṭrāya dhīmahe | tanno jvaraḥ
pracodayāt | iyaṃ jvaragāyatrī
anayā japitaṃ bhasma vikirejjvaraśāntaye
34.56
namo dharatnatra śāśaṃ hṛdayamāvartayiṣyāmi | bho bho jvara śṛṇu hana garda
charda sarvvajvara caṭa vajrapāṇirājñāpayati | śiro muñca kaṇṭhaṃ muñca uro muñca
hṛdayaṃ muñca udaraṃ muñca kaṭiṃ muñca jaṅghe muñca pādau muñca caṇḍapāṇirājñāpayati
huṃ phaṭ ṭhaṭha
buddhādhidaivato mantro hyasya prakṛtijāpataḥ
pṛthag gulguludāhena jvaro naśyati dhūpataḥ
34.57
vṛtte svarāvṛte kumbho bhūgṛhe jvarahā dhṛtaḥ
sādhyanāmayuktaḥ
yo'sau sarasvatītāre aputro brāhmaṇo mṛtaḥ
34.58
tasmai tilodakaṃ dadyānmucyedekāhiko jvaraḥ
prātarañjalinānena sakuśena tilodakaiḥ
34.59
saraktapuṣpaṃ santarpya niryātyaikāhiko jvaraḥ
sasarkaṭaveśmotthamṛdā śaucāvaśiṣṭayā
34.60
kuryāt trivāsaraṃ puṇḍramekāntaravināśanam
prācīnā vasurekhāḥ syuḥ ṣaḍrekhāścāpyudaṅmukhāḥ
34.61
bāhyaviṃśatikoṣṭhe'ntyarājiṣvantarbhuvo'kṣaram
sādhyanāmāvaśiṣṭeṣu rekhāgreṣu triśūlayuk
34.62
yantraṃ likhitvā saṃpūjya pañcavarṇodanairbalim
badhyeccāturthikaścaiva jvarābhāsaśca naśyati
34.6-2
tārāmiyuktaṃ pārśvabhramadhyahṛnnābhisandhiṣu
vinyasya sādhyaṃ śārdūlaṃ smṛtvā spṛṣṭvā ca tattvacaḥ
34.64
triṣkṛtvastu harecchukramavarmāṅgaṃ ca taṃ smaret
jvarāgamanavāreṣu cāturthyajvaraśāntaye
34.65
dakṣiṇodaṅmukhaṃ lekhyaṃ ṣaṭkoṇaṃ madhyatārakam
tārasya pārśvayormāsaṃ koṇeṣvagniṃ ca tadvahiḥ
34.66
koṇasandhiṣvaṅkuśān ṣaḍ likhitvābhyarcya tārakam
pāśāṅkuśau ca prajapet sarvajvaraharaṃ dhṛtam
34.67
hṛdayānte bhagavate rudrrāśabandha jvara huṃ phaṭ ṭhaṭha
anena saptakṛtvastu śikhābandhājjvarakṣayaḥ
jvaro baddho bhavati
tintriṇīveṣṭitaṃ cūḍāphalaṃ śirasi dhārayet
34.68
cāturthikaṃ harenno ced bhṛṅgaguñjābhrakaiḥ samaiḥ
satailaṃ dhūpayed vastracchannaṃ naśyati sa jvaraḥ
34.69
takre ghṛte vā pibatu vandākaṃ bilvasaṃbhavam
viṣamajvaranāśāya dānādīnapi kārayet
34.70
prācīnodīcyarekhābhirnavabhirviṃṣakoṣṭhake
rekhāgratattvaśūle tu koṣṭheṣu vṛttiṣu kṣitau
34.71
hāranīrapriyābhānusaṅkhyeeṣu kramaśo likhet
vāyvādyarṇān kṛṣṇaraktapītaśuklrān sabindukān
34.72
dṛṣṭvā japitvā tasmiṃstu śayīta jvaraśāntaye
āruṇyāvidarbhaṃ khaṃ kumbhe likhenmadhye tu taddhaliḥ
34.73
sārkāśāṣṭadalāmbhojaṃ bāhye triṃśaddalāmbujam
kodyaiḥ śāntākṣarairyuktaṃ tadvāhye jalamaṇḍalam
34.74
yantraṃ sañjīvanamidaṃ sarvarakṣojvarāpaham
mṛtyuñjayapuṭasthaṃ syānnāmajīvavidarbhitam
34.75
antyovṛtaṃ tato vṛttamācchādyāṣṭadaleṣvapi
mṛtyuñjayapuṭaṃ bāhye ṣoḍaśacchadanāmbuje
34.76
mṛtyuñjayapuṭeṣvāruṇyā bāhye'bjaṃ rāgaipatrakam
kādyāḥ sadalagāḥ sāntā bahiḥ śaktyā vṛtaṃ tamaḥ
34.77
mābījena tridhāveṣṭya yantraṃ mṛtyuñjayāhvayam
viśvarogagrahārtīnāṃ śamanaṃ śirasā dhṛtam
34.78
caturaśrasya koṇeṣu tāraṃ śaktiśca madhyagā
śaktau nāma ca tad yantraṃ jvarābhāsavināśanam
34.79
śaktau nāma likhed bāhye vasupatrāmbujasya tu
kesareṣu svarān kādivargān saptadaleṣvapi
34.80
aṣṭame'ntyadvayaṃ bāhye tridhā pāśena veṣṭayet
aṅkuśena nirudhyedaṃ yantraṃ sarvārthasādhakam
34.81
jvareṣvāsaptamādahno na cikitsā vidhīyate
yāvaddhalaṃ tūpavasenniṣiddhau gorasaudanau
34.82
peyāṃ nirannāṃ pibatu viśvāparpaṭasādhitām
śreṣṭhaḥ pañcaśiphākvāthaḥ pācanīyo marujjvare
34.83
amṛtāpippalīmūlaśuṇṭhīkvāthastu paittike
bṛhatyau varttiyugmaṃ ca śuṇṭhībhūnimbhagokṣuraiḥ
34.84
kaphajvare kaṣāyastu pātavyaḥ pippalīyutaḥ
chinnāgokṣuramustābhirbṛhattyau kaṇṭakārikā
34.85
viśvāhrīberakatphalāparpaṭakakvāthapānataḥ
vātajvaraḥ sāṅgakampaḥ sadya eva vyapohati
34.86
bilvādipañcaviśvābhirvikṣvācchinnābdaduḥspṛśāḥ
praśastau vātike kvāthau kampāṅgavyathane jvare
34.87
chinnāviśvāpañcamūlapippalīmūlakaiḥ śṛtam
sarvāṅgasandhyasthiśirastode vātajvaraṃ pibet
34.88
kustumburudvibhāgābhyāṃ bhāgaṃ viśvāśṛtaṃ jalam
dāhamohau tridoṣotthān pītaṃ hanyājjvarān kṣaṇāt
34.89
mustāparpaṭaduḥsparśāpāthośīrāmbubhiḥ śṛtaḥ
pittajvarāpaho yogaḥ kiñciccharkarayā yutaḥ
34.90
tiktāṃ saśarkarāṃ toye pibet pittajvarāpahām
viśvośīragulūcyambupāṭhāduḥsparśadhānyakaiḥ
34.91
kvāthaḥ pittajvare peyo bhramatṛṣṇāvighātanut
kustumbururdevadārunāgaraṃ bṛhatīdvayam
34.93
kathitaṃ pācakaṃ peyaṃ prathamajvaranāśanam
vāśāviśvābdamaricaiḥ kvāthaḥ śleṣmajvarāpahaḥ
vilaṅgaviśvābilvābdasuradāruśrutaṃ tu vā
niśābdastriphalā tiktā paṭolīpicumandakau
34.94
devadāruḥ kaṇṭakārīpippalīmūlakaiḥ śrutaḥ
ḍuṇḍukadvayasaṃyuktaḥ sannipātajvarāpahaḥ
34.95
tiktāśleṣmābdamaricabhūnimbāriṣṭavatsakaiḥ
chinnāpaṭolapāṭhābhiḥ kvāthaḥ sarvajvarāpahaḥ
34.96
śvāsāturo nipatito nātiśītoṣṇavān jvarī
bhrāntadṛṣṭiḥ pralāpī cāpyabhinyāsāturo naraḥ
34.97
sindhūtthahastipippalyau madhukāsthivacoṣaṇaiḥ
pānanasyāñjanairhanyādabhinyāsaṃ tu sandhyayoḥ
34.98
vyāghrīmṛṇālabhūnimbabhorgīduḥsparśasādhitaḥ
kaṣāyo hantyabhinyāsaṃ vyoṣogrāmārgikaiḥ śrutaḥ
34.99
dhātrīkustumburucchinnācandanaiḥ kathitaṃ jalam
sitākṣaudrayutaṃ peyaṃ kaphavātajvarāpaham
34.100
hikkāśvāsakāsagalagrahaśoṣapramohāṃśca harati
chinnāpathyānāgarāśaistrihvekaistu śrutaṃ jalam
saguḷaṃ vāyusaṅgaṃ ca jvarājīrṇe ca nāśayet
34.101
chinnāpaṭolatriphalāghanairnimbaśalākayā
dhānyākaiśca samaiḥ kvāthaḥ sarvajvaravināśanaḥ
34.102
vāśā devadrumo dhātrī pathyāvartī ca nāgaram
sitāmadhuyutaḥ kvātho jvaraṃ cāturthikaṃ haret
34.103
gule badaramātre tu kṣiptvaikaṃ mavakuṇaṃ graset
jvaraścāturthikaścāpi dvaihikaśca vinaśyati
34.104
sahadevāṃ vacopetāṃ dhūpayed viṣamajvare
kapilājayasahādhūpānnāśayed viṣamajvaram
34.105
chinnānidigdhikāviśvākvāthaṃ kṛṣṇānvitaṃ pibet
pīnasārditakaśvāsārucyajīrṇajvarān haret
34.106
chinnākaṣāye tatkalke siddhamājyaṃ jvaraṃ jayet
bhūvimbasya tribhirbhāgai rekhe prāguttarāyate
34.107
madhye pañcadalābje'ntye nāmayuktākṣibāhyataḥ
bimbād bahiścaturdikṣu śrīkaṇṭhaṃ cāntarāśriyu
34.108
sākṣamantyaṃ citāmaṣyā likhitvākaistadarcayet
baliṃ ca dattvā sandhyāyāṃ kalayecchvāsaśāntaye
34.109
kinnarakiṃpuruṣagaruḍagandharvayakṣarākṣasaniḥśvāsopadravaṃ hara pitṛpiśācāya ṭhaṭha
bhūgṛhāvasthavajrasya madhye nāma likhenmanum
vajrasya parito'bhyarcya ghṛtaṃ śvāsavināśanam
34.110
muktocchiṣṭānnamunā dadyācchvāsahṛdaśnataḥ
kṛṣṇārambhāphalaṃ mūtre gavāṃ saṃśrutya bhakṣayet
34.111
śvāsavān bhārgikāṃ yaṣṭiṃ kṣaudre līḍhvā tu taṃ haret
kusumaṃ sātaparṇe tu mastunā śvāsahṛt pibet
34.112
viśvāpathyābdacūrṇaṃ tu gulena gulukīkṛtam
dhārayed vadane tīkṣṇakāsaśvāsaharaṃ param
34.113
viśvākṛṣṇāniśa|vyoṣacūrṇaṃ taile gulānvitam
prātaḥ prārtalihet sadyaḥ kāsaśvāsaharam
34.114
viścailāgairikāvyoṣacūrṇaṃ madhvājyamiśritam
lihecchvāsaharaṃ prātaḥ paṭasya bacanaṃ yathā
34.115
kṛṣṇā pathyā śrṛṅgiverarājā karkaṭaśrṛṅgikā
sāñjanā madhunā līḍhāḥ pañcahikāharāḥ smṛtāḥ
34.116
hiṅgu karkaṭaśṛṅgyelā gairikaṃ maricaṃ madhu
śvāsahikkāharaṃ lehānmalayendravaco yathā
34.117
madhvājye śālalaṃ bhasma hikkāśvāsavināśanam
kṛṣṇā viśvā sitā dhātrī picchabhūtirmadhuplutā̍
34.118
hikkāṃ harati kṛṣṇābdakharjūraṃ madhunā tathā
vai vediṣu bandha hā ta śabhātaśa niruddha pūrṇamaṇi ṭhaṭha
kaṇṭhe bhūmaṇḍalaṃ smṛtvā tena toyaṃ japan pibet
34.119
utpalaṃ candanaṃ lodhraṃ kesaraṃ madhukaṃ madhu
pittacchardiharaṃ līḍhamatha trikaṭu saindhavam
34.120
sūkṣmailā triphalā kṣaudre śleṣmacchardiharāḥ smṛtāḥ
cāturjāte ca pippalyaścāśralaṇḍaraso madhu
34.121
lājāsitāyutaṃ lehyaṃ sarvacchardivināśanam
śuṇṭhīphalatrayaṃ lājā lodhrāṅkolāñjanatvacaḥ
34.122
chardighnā madhunā līḍhāḥ pṛthak pādoditāstu vā(?)
cāpase brahmapye latyahāḍiṇi na bhaviṣyasi | devi te virūpe avatara
kāmaṃ kāmiṣṭha phu ṭhaṭha
anena mantritāmbhobhiḥ snānapānāni kāmilāḥ
34.123
maṇḍūkaparṇīsvarasaṃ dhātrīrātrimadhuplutam
dhāroṣṇapayasā pītaṃ nāśayet pañca kāmilāḥ
34.124
mahiṣīmalatoyena samānaṃ mahiṣīdadhi
kiñcid yavānīcūrṇaṃ tu śamayet pañca kāmilāḥ
34.125
prātarnāgabalātoyaṃ mahiṣītakramiśritam
mathitvā taddhanaṃ tyaktvā pītaṃ tat kāmilāṃ haret
34.126
raktāpāmārgaśiphayā takre nāgabalāṃ pibet
śṛṅgāmbhasā śiro'bhyajya jighreccāpyajjaṭāṃ sadā
34.127
kāmilā gacchati .
chinnāmadhūkatriphalānimbaiḥ kvāthaṃ madhuplutam
pītaṃ tatkāmilāṃ hanyādanamlalavaṇāśanāt
34.128
lavaṇāmlaṃ ca gharmoṣṇaṃ varjayet kāmilāturaḥ
śilājatu paśormūtraiḥ kumbhakāmilakāharam
34.129
yadā cikitsā na kṛtā kāmilā pāṇḍurogatām
prayāti tatpratīkāraḥ kiñcidatra pradṛśyate
34.130
tiktā phalatrayaṃ vāśā chinnā bhūnimbanimbayuk
kvātho madhupluto hanti pāṇḍurogaṃ ca kāmilām
34.131
viśvādīpyakasindhūtthabhṛṅgapathyāśca citrakam
bhūkadambaṃ ca takreṇa pāyayet pāṇḍurogahṛt
34.132
punarnavaśiphāpathyābhṛṅganāgaradīpyakāḥ
balātibalacitraṃ ca badarī candanaṃ samāḥ
34.133
tairbhāvitaṃ samaṃ kiṭṭamāyasaṃ mathite pibet
anamlalavaṇaṃ prāśnan pañca pāṇḍugadān haret
34.134
viśvābalābhṛṅgatilacitrakiṭṭāni vā pibet
bhṛṅgāṇi tilatakrāṇi pibed vā pāṇḍurogajit
34.135
bandhūkavāśāchinnānāṃ kaṣāyo madhunā jayet
raktapittaṃ samadhu vā chinnayā sādhitaṃ jalam
34.136
samūlamutpalaṃ drākṣā kadalī padmakesaram
vaṭaprarohaśṛṅgāṇi kāśmarīsārayaṣṭayaḥ
34.137
eteṣāṃ samabhāgānāṃ kvāthaṃ samadhuśarkaram
nidrotthitaḥ pibet kālyaṃ raktapittaṃ vinaśyati
34.148
pramehaśca
prācīnaṃ cāpyudīcīnaṃ likhed rekhādvayaṃ dvayam
rekhāgreṣvaṣṭa vajrāṇi madhye tāraṃ ca tadbahiḥ
34.149
tāraṃ tatkoṣṭhake lekhyamevaṃ hastatale'rpitam
darśitaṃ cāmṛtadhyānācchirorogaṃ vināśayet
34.150
tārabhāntau vinā tvasmin cakre koṣṭhacatuṣṭaye
koṣṭheṣu yāntasārdhenduṃ sūryagraheviṣaṃ likhet
34.151
madhye supāśaṃ krodhīśaṃ cakrasya parito manum
anantaṃ ca ṇikāraṃ ca vīpsitau tau pinākinam
34.152
someśaṃ dviguṇaṃ dīrgha ṇikāraṃ cāpi vīpsayet
ṭhaṭha ṇemi ṭhaṭhānto'yaṃ mantro lekhyaḥ pradakṣiṇam
34.153
iṣṭvā dattvā baliṃ baddhaṃ śirorogaṃ vināśayet
vātācchiroruṅ nātyuṣṇot pittādatyuṣṇakopanātū
34.154
kaphād gurutvaṃ śirasastat sarvaṃ sannipātike
sūryāvartaśirorogaḥ pūrvāhne cātivardhate
34.155
kṣayaṃ yātyaparāhne tu kaphavātabhavastu saḥ
ardhāvabhedaḥ śīṣṇo'rdhe śaṅkhakaḥ śaṅkhavedanaḥ
34.156
tau ca vārtāśrayau
kulatthamāṣamudgāṃstu pibedājyena vātike
śiroroge śaṅkhake ca limpedājyena tatrayam
34.148-2
dhātrīvacāmalayajaṃ ca balārbalājakarpūrayaṣṭihiriveramuśīrakaṃ ca
sarvaṃ samaṃ dṛṣadi taṇḍulatoyāpiṣṭaṃ limpecchirasyakhilaśīrṣarujāṃ śamārtham
ciñcāphalaṃ purāṇaṃ tu śarkarānāgarānvitam
taṇḍulāmbuyutaṃ nasyānnaśyedeva śirorujā
34.149-2
dūrvāmūlaniśośīrayaṣṭīmadhukacandanaiḥ
nandyāvartāṅkurasamaiḥ piṣṭvā toyena tadrasaḥ
34.150-2
saśarkaraḥ prakṣiptastu sūryāvartavināśanaḥ
sindhūtthaṃ nāgaraṃ kuṣṭhaṃ kārpāsasya śiphā tathā
34.151-2
sājyaṃ koṣṇaṃ śirorogān hanyādeva hi nasyataḥ
kūṣmāṇḍairaṇḍayormūle piṣṭvā śuktena lepayet
34.152-2
pāribhadratvacaṃ vāpi śirorogapraśāntaye
niśāmaricaviśvānāṃ cūrṇavartyaḥ pṛthak pṛthak
34.153-2
dhūpanasyopayuktāstu śirorogavināśanāḥ
yatrāgatāsi bhadraṃ te taṃ vindhyaṃ gaccha suvrate
34.154-2
dṛkpuṣpaihṛdayaḥ prokto mantrastoyādisekataḥ
likhitvā bhūgṛhe rekhāḥ sāṣṭiśvarakasaṃyutāḥ
34.155-2
lambayitvāpareṇeha dṛṣṭāstāḥ kukṣitāpahāḥ
upānat(?)pāṭhayoḥ pānānna jāyeta masūrikā
34.156-2
hiriberakajīvantīchinnā vāśā ca śāribā
dārvīcandananimbāmva triphalośīratoyadaiḥ
34.157
kvāthaḥ samākṣikagulo masūrikanivāraṇaḥ
paṭolanimbayoḥ kvāthaṃ pibed yadi saśarkaram
34.158
masūrikodgamāt pūrvaṃ notpadyante masūrikāḥ
mahiṣīmalajaṃ vāri sacandanarasaṃ pibet
34.159
dhātrīśalkaphalaprasthaṃ nṛtoye divasoṣitam
niṣpīḍya pītaṃ yadyasya notpadyante masūrikāḥ
34.160
sindhūtthapathyāviśvākhyāḥ samaṃ piṣṭvoṣṇavāriṇā
pibedānāhaviṣṭambhāvāmadoṣaṃ ca nāśayet
34.161
pathyādīpyakasindhūtthakaṇāviśvāni mastunā
takreṇa kathitaṃ prātaḥ pibedagnipradīpanam
34.162
pathyākaṇādīprasindhūn ṣaṭcaturdvyekabhāgikān
takreṇa kathitān prātaḥ pibatāmaruciḥ kutaḥ
34.163
agnipradīpanaṃ ca
droṇamūlasamaṃ viśvā saindhavaṃ takrapācitam
krodhāgniṃ janayet prātaḥ pītaṃ cārucināśanam
34.164
hiṅgusindhukaṇāviśvāstvekaikaṃ dviguṇābhayā
uṣṇodakena pītāḥ syurnṛṇāṃ saṃsanadīpanāḥ
34.165
gulūcīṃ saindhavaṃ pathyāṃ nāgaraṃ ca samāṃśakam
mathite kathitaṃ pītaṃ kāyāgnibalavardhanam
34.166
bhallātabhārgailaghumūlapathyāṃ caivāgnirājīmaricaṃ yavānīm
sindhūtthadīvyaiḥ kathitaṃ kaduṣṇaṃ vāyorvikāraṃ ca kaphaṃ ca hanyāt
34.167
sitāsindhūtthakṛṣṇākhyāḥ samāṃśāḥ ślakṣṇacūrṇitāḥ
sukoṣṇasalile pītāḥ sadyo hṛdrogaśāntidāḥ
34.168
vārāhīcitravāśābhistaṇḍulaistailasādhitaḥ
apūpo bhakṣitaḥ sadyo hṛdrogaśamanapradaḥ
34.169
duḥsparśanāgarabalākaṣāyaḥ saindhavottaraḥ
pārśvaśūlaṃ ca hṛdrogamudāvartaṃ ca nāśayet
34.170
kvāthaḥ sapippalīcūrṇaḥ pippalīmūlaviśvayoḥ
pītaḥ sarvagrahaṇiṃkāṃ haredagniṃ ca dīpayet
34.171
rajanyau maricaṃ kuṣṭhaṃ śuṇṭhi coṣṇodake pibet
saṃhared grahaṇīḥ sarvā dṛṣṭidoṣādikaṃ tathā
34.172
pāṇyordāho viloṇāmbhaḥpānaṃ cāpi visūcijit
mustośīrakaṇāmūlakalaśīviśvasādhitam
34.173
jambvāmrapallavābhyāṃ ca visūcighnaṃ pibejjalam
kaṭūni pañcalavaṇaṃ kiñcit snuhipayoyutam
34.174
sukoṣṇāmbhasi pītaṃ cejjayod ghorāṃ visūcikām
pathyā piṇḍākhyalavaṇaṃ hiṅgvaśvātiviṣā vacā
34.175
pītāḥ sukhodake hanyuḥ sahamūlā visūcikām
citravatsakaviśvāmburāmaṭhātiviṣāṃ pibet
34.188
hiṅgutrikaṭusindhūtthakuṣṭhogrāśailacūrṇikāḥ
uṣṇodake samaṃ pītāḥ sadyaḥ śūlaṃ haranti hi
34.189
ladhveraṇḍasya patrāpsu hiṅgusaindhavakalkayuk
tailaṃ pacet tannasyena śūlo naśyati tatkṣaṇāt
34.190
kuberākṣiphalaṃ karṣaṃ nāgaraṃ laśunaṃ tathā
tatkvātho hiṅgusindhūtthacūrṇayuk sarvaśūlahā
34.191
hiṅgostu saindhavaṃ tasmāt tailameraṇḍajaṃ kramāt
triguṇaṃ taiḥ samaṃ cāmbho lāśunaṃ sarvaśūlajit
34.192
vilaṅghyasya tu sarvāṅgakvāthaḥ saddhiṅgusaindhavaḥ
pītaḥ syāt sarvaśūlaghno na prakāśyo durātmanām
34.193
nālikeramukhaṃ chittvā mṛdācchādya tu tad dahet
eraṇḍabījaniṣkaṃ tu piṣṭvāloḍya tu tajjale
34.194
soṣṇameva pibet sadyo nipatatyaśmarī kṣaṇāt
raktāpāmārkamūlaṃ tu pītamuṣṇena vāriṇā
34.195
pātayedaśmarīṃ sadyo mūtrakṛcchraṃ tu nāśayet
matsyākṣimūlaṃ takreṇa śarkarāpātanaṃ pibet
34.196
sarpākṣī vanamallikā ca varaṇāpāmārgaśigrudvayībhadrāgokṣurakāśamardasubhagāṃścaitacchadābjaiḥ samaiḥ
tulyaiḥ kṛṣṇakulatthakaiḥ śṛtajalaṃ yannālikerāmbumat
kṛṣṇelāsahitaṃ pibet sahasrarujā bhittvā patedaśmarī
34.197
jambūpravālakalkāḍhyaṃ kṣaudraṃ pītaṃ tu kṛcchrajit
elākṛṣṇāśvadaṃṣṭrābhirmadhūkāreṇupūtikaiḥ
34.198
aśmabhedipṛthakkvāthe śilājatuyutaṃ pacet
tat pibedaśmarīmūtrakṛcchrahṛccharkarāpaham
34.199
nālikerāmbu saguḷaṃ sakustumburu kṛcchrajit
chinnākalkaṃ ca sasitaṃ gavāṃ kṣīreṇa kṛcchrajit
34.200
pāribhadratvaco bhasma sarvāpāmārgajaṃ tathā
eraṇḍatailamāloḍya pibed gulmavināśanam
34.201
kvāthaṃ bilvaśiphāyāstu soṣṇaṃ saindhavayojitam
gulmaśūlaharaṃ pītaṃ kvāthaśca vanaśigrujaḥ
34.202
payasā madhukaṃ drākṣā padmakāṃ candanaṃ madhu
pītaṃ taṇḍulatoyena pittagulmaharaṃ param
34.203
snuhikhaṇḍaṃ tulābhāṇḍe tulyeloṇavimiśritam
vidhāyālipya ca mṛdā karīṣāgnau dahet tataḥ
34.204
śītībhūte tathoddhṛtya kathitaṃ kāñcike pibet
pañca gulmāni naśyanti kāyāgnerdīpanaṃ ca tat
34.205
ciribilvatvacā śuṇṭhīkulatthairāsitaiḥ samaiḥ
kvāthaḥ kaṇāhiṅguyutaḥ śleṣmagulmopaśāntidaḥ
34.206
arjunasya phalaistulyamapāmārgaṃ ca dāhayet
tadbhasmalolitāmbhastu pacet kṛṣṇākulatthakān
34.207
tajjalaṃ trikaṭūnmiśraṃ pañcagulmaharaṃ pibet
samūlaṃ vilvaṅgaṃ ca bhallātabījaṃ paced droṇatoye caturthāvaśeṣam
svakalkena cāpyūṣaṇaiḥ sādhitaṃ tat samakṣaudramiśraṃ harecchūlagulmān
Linked texts (1)
- Īśānaśivagurudevapaddhati — Īśānaśivagurudeva, Sanskrit