Mantrapada 35: atha ṣaṭcatvāriṃśaḥ paṭalaḥ

Mantrapāda 35

Language: Sanskrit

35.148 — 1 part

atha ṣaṭcatvāriṃśaḥ paṭalaḥ

35.1

āmrāsthilājalavaṇai rjarjasaindhavaśarkarāḥ
dāḍimīlājasindhūtthaṃ hikkāvamanahṛcchiśoḥ

35.2

prayogāstrayo madhuneti yāvat
lājotpalaṃ vā stanyena priyaṅgulodhrakaṃ lihet
kṛṣṇāṃ samaṅgāṃ vāloḍya jvarātīsāraśāntaye

35.3

niśe dve vatsakaṃ siṃhī yaṣṭistatkvāthasevanāt
śiśūnāmatisāraghnaṃ tat piṣṭaṃ pāyayenmanāk

35.4

madhunātiviṣā liḍhā chardijvaraharaṃ śiśoḥ
phalatrayasahāśigrudārumeghaśṛtaṃ jalam

35.5

sadrākṣāmāgadhīkalkaṃ śiśukṛmiharaṃ bhavet
triphalāśārivāmeghaniśātāpiñjapatrayuk

35.6

kvātho madhuyutaḥ sekānnetrarogāṇi saṃharet
khadiraḥ kuṭajo nimbatrikaṭutriphalāvacāḥ

35.7

gomūtrapiṣṭāḥ pītāśceddhanyurjaṭharajān kṛmīn
prātaḥ pūrṇāmbuvadano jalairāścyotanaṃ dṛśoḥ

35.8

indorvīkṣaṇamaṣṭamyante pāṇyormāthāmbu vā hitam
tutthaṃ tribhāgamakṣāntarbījamāmalakasya ca

vyekabhāgaṃ jale piṣṭvā gulī netrāmayān haret
tutthaṃ tāmramayorajastrikaṭukaṃ nāgaṃ tathā candanaṃ
sindhūtthaṃ triphalā ca yaṣṭimadhukaṃ dārvā ca tutthāñjanam
karpūraṃ sphaṭikaṃ ca ṭaṅkaṇamatho tiktaṃ karañjāmbhasā
piṣṭaṃ tadgulikā nihanti timiraṃ sarvāṃśca netrāmayān

35.10

naktamālaphalaṃ caikaṃ dhātrīrājarasaiḥ samaiḥ

35.11

piṣṭaṃ chāyāviśuṣkaṃ tannihanti timirāmbudān
triphalāliyaṣṭiśuṇṭhīraseṣu madhusarpiṣorajākṣīre
gomūtre munisaṃkhyaṃ tutthaṃ nāgaṃ tu netrayoramṛtam

35.12

tutthanāgarasau tulyau tulyaṃ nīlāñjanaṃ tayoḥ

35.13

vikārāṃśendumilitaṃ taccūrṇaṃ nayanāmṛtam
kaṭutrayaṃkarañjāsthināgaraṃ sindhujaṃ niśe

35.14

śaṅkhabilvaphale piṣṭvā varttirnetrāmayāpahā
samudrairaṇḍajakṣīraṃ stanye puṣpaṃ dṛśo haret

35.15

droṇapuṣpāmbu sastanyaṃ saphenaṃ netrapuṣpahṛt
sindhurātrikaṇājātitamrikāṃsyavarāṭakāḥ

35.16

kunaṭī ca kṣaudrapiṣṭā netrapillaṃ harantyamī
śuktapiṣṭaṃ tu sindhūtthaṃ vastrasthaṃ ścyotayed dṛśoḥ

35.17

abhiṣyandaharaṃ lodhramājyabhraṣṭaṃ ca tat tathā
kṛṣṇāśakṛdrasau karṇamalaṃ vā madhunāñjanāt

35.18

droṇapuṣpāmbu tailena niśāndhyaṃ ghnantyamī trayaḥ
nāsikāsṛksravaṃ hanyāt stanyadūrvāmbunasyataḥ

35.19

rambhāguñjanayormūlaṃ raso vārdrakajaḥ pṛthak
pūraṇāt karṇaśūlaghnā kiñcitsaindhavayojitā

35.20

ajāmūtreṇa dadhnā ca bilvāntaiḥphalasādhitam
tailaṃ karṇasya bādhiryapūyasrāvādikaṃ haret

35.21

vacālaśunaloṇāni śigrumūlaṃ ca satvacam
pāṇḍvarkasnuhipatrāpsu tailaṃ karṇārttihṛt pacet

35.22

sūryāvartasya śigrormadhupadinakṛtoḥ sindhuvārasya jātyā
rambhāyāḥ kāravallyāḥ surasalaśunayoḥ sve rase tulyabhāge
tailaṃ pakvaṃ yathāvacchrutipuṭanihitaṃ karṇaśūlaṃ ca pūyaṃ
bādhiryaṃ tadvraṇaṃ ca praśamayati yathā bhārataṃ pāpajātam

35.23

bilvasya devadārorvā kāṣṭhaṃ kṣaumeṇa veṣṭitam
tailasiktaṃ samādīpya tattailaṃ karṇaśūlahṛt

35.25

bṛhatīphalapiṣṭena dhūpo yojyo dvijārtijit
samūlatūlaṃ puṅkhāyāḥ kvāthe tailaṃ paced bhiṣak

35.26

pathyākalkasya gaṇḍūṣād dvijārtiśamanaṃ param
śyāmāśca kramukaṃ dhānyāmlanālikerāmbumūtrayuk

35.26-2

kvāthaḥ kavalito hanyādadhijihvādikaṃ mukhe
sindhuvārarase tailaṃ lāṅgalīkalkasādhitam

35.27

gelagaṇḍaṃ gaṇḍamālāṃ nasyādeva vināśayet
vandhyakārkoṭakīmūlaṃ pītaṃ taṇḍulavāriṇā

35.28

gaṇḍamālāharo lepo gopīturagagandhiyuk
gomūtrāmalakalkaṃ tu payastailaghṛtairyutam

35.29

anuṣṇo bahalo lepyastat pakvaṃ vidradhiṃ haret
vaya(sya?sthā)candanośīrairlepo vā kṣīrapeṣitaiḥ

35.30

limpedapakvagranthīṃstu sindhunākulināgaraiḥ
nirguṇḍī kaṭutumbinī kiṇiharī tiktā niśā tūlakaṃ
bhṛṅgī lāṅgalipadmamūlasurasāniryāsakāsphoṭikāḥ
guñjābhirmahiṣīmayena ca samaṃ tatsarpiṣā vai samaṃ
tailaṃ granthigaṇān nihanti sakalānālepanāścyotanaiḥ

35.31

karavīrāsthikuṭacabhallātāsthivilaṅgataiḥ

35.32

kuṣṭhaṃ ca tagaraṃ liptaṃ gomūtreṇāpaciṃ haret
viśvāvilaṅgakuṣṭhāni saindhavaṃ ca supeṣitam

35.33

gomūtreṇāpaciṃ hanyād granthi cālepamātrataḥ
dantīharidrāmalakān piṣṭvā toyena lepayet

35.34

triphalānāṃ kaṣāye tu sitamūlāsakalkake
tailaṃ pacet tatsekena nāśameti bhagandaram

35.35

lāṅgalīśelukumbhāsthisarjājyotiṣmatīvacāḥ
pāṭhāmṛtārkakvāthe tu tatkalke tilajaṃ pacet

35.36

tenābhyañjanasekastu bhagandaravināśanaḥ
punarnavāmṛte viśvāvaṭapatreṣṭakāḥ samāḥ

35.37

takreṇa piṣṭvā lepena bhagandaravināśanāḥ
vyāghātasnuhipūtīkaśiroṣārkaikajātijaiḥ

35.38

gomūtrapiṣṭaistvagdoṣān pralepenākhilān jayet
asitaistu tilaistulyaṃ vākucībījabhakṣaṇāt

35.39

yuktāhāravihārasya kuṣṭhamabdād vinaśyati
jalakhaṇḍanikābījabhakṣaṇaṃ kuṣṭhanāśanam

35.40

karañjāsthikaṇācitragṛhadhūmāśca vākucī
kaṭutumbinikātailapralepaḥ kuṣṭhanāśanaḥ

35.41

kāsaghnaṃ mūlamaśvārestamālasya vacāṅkurāḥ
prapunnāṭakabījāni niśā pathyā ca peṣitāḥ

35.42

gavāṃ takreṇa lepena vatsarāt kuṣṭhanāśanam
triphalāvahnipūtīkacitrarātritilaiḥ samam

35.43

cūrṇīkṛtaistu takreṇa pītvā mūlāṅkurān haret
vārāhīcitrapūtīkavandhyākuṭacasūraṇaiḥ

35.44

piṣṭaistakrayavāgvostu pānaṃ mūlagadāpaham
śilā lāṅgalikāmūlaṃ guñjāsāraṃ samaṃ pṛthak

35.45

piṣṭvārkadugdhe gomūtre kṣārake tad vipācayet
kṛtvāṅguṣṭhamitāṃ varttiṃ sthaulyādāyāmataśca tām

35.46

pāyau dadyād bhiṣak tajjño nipatantyarśaso'ṅkurāḥ
pūtīkatriphalārātrikarañjatvakphalāḥ samāḥ

35.47

cūrṇitāścāpi tatkvātho harenmehaṃ madhuplutataḥ
sūtābhyāṃ mākulaṃ bījamekaikaṃ syānmanaḥśilā

35.48

lājaśailakaṭāḥ kṛṣṇanimbamūlatvacā śiphā
dvau dvau bhāgau pṛthag grāhyau tathaiva rasagugguloḥ

35.49

khadirasya kapitthasya śvetakṛṣṇārimedadyoḥ
palāśasya ca niryāsaṃ(?) dārvākuṭacabījayoḥ

35.50

bhāgāstrayastrayo grāhyāstvatha kāntaṃ ca candanam
kṛṣṇamūlāsumūlaṃ ca musalyākulikāśiphe

35.51

dhātrī ca nāgakusumaṃ pṛthagete caturguṇāḥ
kārpāsasyānudhāvantyā mūle kṛṣṇārjunatvacaḥ

35.52

pṛthak pṛthak pañcabhāgāḥ sarvamekatra cūrṇayet
taccūrṇaṃ madhunā prātarlehyaṃ takreṇa vā pibet

35.53

kaṣāyaṃ ca pibed rātrau vakṣyamāṇauṣadhaiḥ śṛtam
triphalā ca niśāyugmaṃ jambvāgvadhayostvacau

35.54

pāṭhāmṛtābdatakaraśaktipatrapunarnavāḥ
sarvāṇi samabhāgāni niṣkāthyāṣṭāvaśeṣitam

35.55

śītalaṃ madhunā miśraṃ pītaṃ viṃśatimehahṛt
niṣṭherakākulībīje baddhavallidalāni ca

35.56

advaitādvaitakadvaitabhāgāṃstatreṇa peṣayet
tricatuḥpañcadivasairmehān prātaḥ piban jayet

35.57

śakravalliśiphāṃśāḥ ṣaṭ karañjasyāṅkurāstathā
tatkvāthastu hared vṛddhiṃ pītastaidvījacūrṇayuk

35.58

kokilākṣāṅkurān piṣṭvā viśvāsindhūtthadīpyakaiḥ
pibet takreṇa gavyena bījavṛddhivinaśyati

35.59

karañjaṃ gṛñjanīpathyākānanāmraśśrute jale
śukte takrādinā peyā bījavṛddhikṣayāpahāḥ

35.60

dūrvāyāḥ svarasāḍhake malayajaṃ hrīberakaṃ śārivā
mustābjotpalanūlakuṣṭhatagaraiḥ śuṅgāni ca kṣīriṇām
kalkīkṛtya paced ghṛtaṃ tadathavā tailadvayaṃ vā samaṃ
pītaṃ viśvavisarpakān harati tatsekena cābhyañjanataḥ

35.61

amṛtaviṣapaṭolīnimbadhātrīdalānāṃ
khadirasamakaṣāye tatpṛtha‌ṅniṣkkalke
kutipalamitamājyaṃ pācitaṃ kālyalīḍhaṃ
harati khalu visarpāṃstatkaṣāyaśca pītaḥ

35.62

kalkaṃ śigrośca viśvāyāḥ kṣīraikadvyakṣasaṃmitam
kvathitaṃ pibataḥ prātaḥ śopho naśyati pakṣataḥ

35.63

daśamūlaśśrutaṃ dugdhaṃ kuḍupaṃ madhuniṣkyukū
sārdha niṣkaṃ ghṛtaṃ cājyād dviguṇaṃ syāt tu śarkarā

35.64

guḷaṃ sārdhacatuṣkaṃ tu niṣkaṃ kṛṣṇarajogyutam
kālyaṃ mathitvā kvathitaṃ vātaśoṇitanāśanam

35.65

drākṣābdarātrikāthaṃ tu kapharaktodgame pibet
gulānvitaṃ dvikālaṃ tu bhakṣayet kapharaktahṛt

35.66

kokilākṣasya niryāsaṃ tacchākāśī pibet tadā
vātaśoṇitaṃ naśyati
vyāghātavāśācchinnānāṃ kvāthameraṇḍatailayuk

35.67

pītaṃ vātāsṛjaṃ hanyāt kṛṣṇoṣṇāmbhaḥ plīhāṃ haret
viśvābilvāgnimanthairmagadhajasahitaistritriniṣkaiḥ śrutādbhistulye kṣīre tu viśvaṃ kṣipatu pacatu tatkṣīramannena bhuktvā
tāṃ śuṇṭhīṃ bhakṣayecca pratidinamiti yo vartate māsamātraṃ
yakṣmāṇo yānti nāśaṃ vapurapi ca dṛḍhaṃ puṣṭimiṣṭāṃ dadāti

35.68

vāśābhṛṅgendrakāsamrībṛhatīnāgarāmṛtaiḥ

35.69

kathitaiḥ suśrutaṃ kṣīraṃ kaṭuhṛt kṣayakṛt pibet
bhārṅgīgokṣurakāsavairibṛhatībilvā(dha?dri) rūḍhāḥ samāsteṣāṃ kvāthasamāsamānamanale kṣīraṃ punaḥ kvāthayet
kṛṣṇācūrṇamadhuplutaṃ pibatu tat syād yakṣmarogāpahaṃ
kāsaśvāsakaphāṃśca kāyamadhikkaṃ muṣṇāti puṣṇāti ca

35.70

māhiṣakṣīramatha tannavanītaṃ niśāmbudaiḥ

35.71

pārāvatasya viḍ dugdhaṃ vaṭajaṃ vātabhedahṛt
ciribilvakaṣāye tu rājitatkalkayojite

35.72

siddhaṃ tailaṃ hared vātamabhyaṅgāccopanāhataḥ
mahājamārakole tu rātritadbījakalkayuk

35.73

tailaṃ pācitamabhyaṅgād vātarogāpahaṃ param
prasāriṇyarkajambīraśigruciñcāraso dadhi

35.74

rājināgaraśigrūṇāṃ kalkena tilajaṃ pacet
śigrupañcāmlasaraṇidvikarañjabalākaikaiḥ

35.75

varaṇairdaśamūlaiśca ciñcāpatraiśca kuṭṭitaiḥ
kāñjikaṃ kathitaṃ caitaiḥ secayet prathamaṃ tataḥ

35.76

tailenānena cābhyaṅgād vātarogo vinaśyati
asminneva kaṣāye tu kaduṣṇe cāvagāhayet

35.77

chinnābalābhyāṃ dhānyāmlakvāthasekaśca vātajit
kevale vātaroge tu tailaseko'pi kevalaḥ

35.78

bhadrāmatulabījāni rāsnādārumahauṣadhaiḥ
sāgnimanthaiḥ śuktapiṣṭaiḥ pralepo vātaśophahā

35.79

kārpāsāṅkolabījāni śigrutvag viśvabheṣajam
śuktapiṣṭaṃ kaduṣṇaṃ tadālepād vātarogajit

35.80

punnāgairaṇḍanimbairvakuladhanadadṛṅnālikeraiḥ karañjaiḥ
kārpāsaiḥ śigruḍolāphalamuniśaraṇairmūlakaiḥ sarṣapaiśca
kolāṅkolaiḥ kulatthaiḥ sa(ha)laśunavacārātri devadrudārvāpuṣpāmlasnehayuktaṃ sakalapaṭṭayutaṃ poṭṭalaṃ vātabhañji

35.81

(ḍolāṅkola + sarvāmlāsa ++++++
sa(rva?)snehasaindhavālepo vātajicchuṣkapoṣitaḥ

35.82

triphalātrivṛtākvātho gulayukto virecakaḥ
satrivṛdgulayuktastu drākṣākvātho virecakaḥ

35.83

ardhabhāgastrivṛt khaṇḍaṃ ṣaḍbhāgaṃ sindhujaṃ dvayam
cūrṇameṣāṃ madhuyutaṃ sāmbupānād virecakam

35.84

phalaṃ tu dhātrīśuṅgānāṃ niṣkāthyātha nipīḍya tat
raso gulayutaḥ pītaḥ sadya eva virecakaḥ

35.85

catustridvyekabhāgāstu pathyākramukanāgarāḥ
sindhujaṃ coṣṇatoyena sāśupānaṃ(1) tu recakam

35.86

kokilākṣaḥ svayaṃguptābījamāṣasitātilāḥ
samabhāgāḥ payaḥpītā vṛṣyāḥ strīśatagāminām

35.87

triphalā sasitā kṣīre svayaṅguptāśiphā tathā
tadbījamāṣacūrṇaṃ ca vṛṣyaṃ kṣīre saśarkaram

35.88

tilataṇḍulamāṣāṇāṃ cūrṇaṃ guptāphalasya ca
kṛṣṇaārambhāphalaṃ cājye siddhaṃ vṛṣyaṃ pramodkam

35.89

guptāvarīgokṣuramūlamālaistilaiḥ samaiḥ śleṣmalakasya bījaiḥ
cūrṇīkṛtaiḥ śarkarayā ca dugdhe pibenniśāyāṃ vanitā sutārthinī

35.90

śiphāmaśokasya dhaneśādiggatāṃ prajārthinī raktavaṭāṅkuraiḥ samam
jale sthitā nābhimite pibedṛtau priyeṇa garbhaṃ labhate samāgatā

35.91

dūrvākhilā(1) śrīsahadevamūlenāśrvatthadarbhāṅkuravaṃśaśuṅgam
kṣīreṇa piṣṭvā tu pibedṛtau strī samprāpya garbhaṃ labhate kumāram

35.92

śriyaśca mūlaṃ vaṭaśuṅgasaptakaṃ pibet tu dugdhe'tha tayostathāṅkurau
sahāṅkurāṃścāpi nipīḍya tadrasaiḥ karotu nāsāsthamṛtau sutārthinī

35.95

snātā caturthadivase kṛtamaṅgalā strī pītauṣadhā vasumatīṃ na padā spṛśet sā
tiṣṭhenna cāhni jarite tvagade sadigdhaṃ bhuktvājyavānnijapateḥ śayanaṃ sameyāt
nārī pibed yadagadaṃ tu tadeva nasyaṃ kuryāt tu dakṣiṇapuṭe sutakāminī cet
kanyārthinī taditare śayanaṃ ca kuryāt pārśvena tena vidhinaivamṛtutrayāntam
garbhasya doṣaśamanaṃ tagarāsthi dugdhe peyaṃ tu garbhacalane dadhisamprayuktam
bandhyārajo likucacandanayaṣṭilodhragopyutpalaṃ pibatu taṇḍulatoyapiṣṭam

Linked texts (1)

Īśānaśivagurudevapaddhati — Īśānaśivagurudeva, Sanskrit

Mantrapada 35: atha ṣaṭcatvāriṃśaḥ paṭalaḥ

Contents

atha ṣaṭcatvāriṃśaḥ paṭalaḥ