Pramāṇa · Search · About · API

Shrisukta 7.11

Śrīsūktabhāṣya 7.11

Language
Sanskrit

7.11

sāyaṇabhāṣyam| iti te'dhyajāyanta| tathā tasmādyajñādaśvā ajāyanta| kiñca tasmādyajñādajā avayaśca jātāḥ|
maṅgalabhāṣyam| atha pūrvaṃ sāmānyataḥ paśūtpattimuktvā viśeṣato'śvālambhasya katūnāmuttamatvātadarhāśvotpattipūrvakagavādyudayamupakṣuvati tasmādaśvā ajāyanta ye ke cobhayādata iti| tasmādyajñeśvarādaśvāḥ—ivāno na bhavantītyaśvā iti vyutpatterloke nunāmākārataḥ kiñcittatsāhaśyamutprekṣyate yathā grāmasiṃhā itivat vājino'jāyanta jānitavantaḥ| tallakṣaṇamanuvadati—ye ke cāśvākhyāḥ paśava ubhayādata ūrdhvādho daśanāni yeṣānte tathoktā ubhayadantasadbhāvena tṛṇamūlotkhāṭanakalpā ityarthaḥ| adhordhvadaśanagojanirabhidhīyate gāvo ha jajjire tasmāditti| tasmādyajñeśvarāt gāvaḥ strīpuṃsaṃjñakā dhenubalīvardāḥ| hetyāścaryaṃ harṣe ca| teṣāṃ dhenuvṛṣabhāṇāṃ kṣīrādinā kṛṣyādinā lokopakārakatvāt viśeṣata ūrdhvadaśanavidhuratve'pi payodadhighṛtādibhirdhenūnāṃ kṛṣyādiprayāsotpāditavīhibhiśca vṛṣāṇāṃ yajñapuruṣopayikatvādapi ca gavālambhasya śrutisiddhatvāt āścaryavidhāyakatvaṃ harṣasūcakatvañca draṣṭavyam| tathā ca tasmājjātā ajāvaya iti| tasmādyajñapuṃsaḥ ajāścāvayaśca ajāvayaḥ paśavo jātāḥ ājyādinā sāmānyato lokopakārakatvaṃ viśeṣatastena saha teṣāmapyi jyotiṣṭomātirātrasoryāmaṃ mahāvratavājapeyasarvatomukhādau kratukadambe haviravadānairyajñeśvaraprītatvāścetyarthaḥ| nannu pṛṣadājyādimantrairāraṇyagrāmyapaśūnuktvā tasmājātā ajāvaya iti punarukteḥ ko vā'bhiprāyaḥ? ityatra pūrvāparapaśusaṃjñāyāḥ paṃkteranukrama uktaḥ| yadvā dharmadharmibhāvo draṣṭavyaḥ| kathaṃ? tatpūrvoktaṃ dadhighṛtājyaṃ pṛṣadājyaṃ tejo vai dharmaḥ saṃbhṛtaṃ samyak hataṃ bhakṣitaṃ yajñapuṃseti| 'hrahrorbhaicchandasīti' bhakāraḥ| amī ajāvayastadvantaḥ payodudhatvāt te dharmiṃṇo dharmadharmiṇoravinābhāvasambandhatvāditi yojanā|