Lakshmisukta 7.5

7.5

sāyaṇabhāṣyam | dehamadhikaraṇaṃ kṛtvā puruṣastadehābhimānī kaścitpumānajāyata so'yaṃ sarvavedāntavedyaḥ paramātmā| sa eva svakīyayā māyayā virāḍdehaṃ brahmāṇḍarūpaṃ (1)sṛṣṭvā tatra jīvarūpeṇa praviśya brahmāṇḍābhimānī devatātmā jīvo'bhavat| etaccā''tharvaṇikā uttaratāpanīye vispaṣṭamāmananti— 'sa vā eṣa bhūtānīndriyāṇi virājaṃ devatāḥ kośāṃśca sṛṣṭvā praviśyāmūḍho mūḍha iva vyavaharannāste māyayaiva' iti| sa jāto virāṭpuruṣo'tyaricyatātirikto'bhūdyatiyajñanuṣyādirūpo'bhūt| paścādvādijīvabhāvādūrdhvaṃ bhūmiṃ sasarjeti śeṣaḥ| atho sūmeḥ sṛṣṭeranantaraṃ teṣāṃ jīvānāṃ puraḥ sasarja| pūryante saptabhirdhātubhiriti puraḥ śarīrāṇi |
maṅgalabhāṣyam | tataḥ kimabhavaditi vivakṣāyāmāha—tasmādvirāḍajāyateti | tasmātpuruṣaśabdavācyātparātmanaḥ virāḍ brahmāṇḍaśarīramajāyatājani | virājo'dhipuruṣa iti | virājo virāṭdehādadhipūruṣastadabhimānī puruṣo vairājo'jāyatetyanuṣaṅgaḥ | sa jāto'tyaricyateti | sa vairājaḥ pumān jāta udbhūtaḥ san atyaricyata ātmakāmata atiśayenāricyata prakāśitavān vā | paścādbhūmimayo pura iti | paścādanantaraṃ ūrdhvalokaprakāśanāt bhūmiṃ bhuvaṃ paścāścakoṭivistīrṇāmatalavitalādisaptabhuvanasaṃjñām, atho'nantaraṃ puraḥ jarāyujādicaturvidhabhūtayonīḥ atyaricyata prakāśayāmāseti pūrveṇānvayaḥ | 'tatsṛṣṭvā tadevānuprāviśat, tadanupraviśya sacca tyaccābhavaditi' śrutyā dyāvāpṛthivyantarikṣalokānantarvahiśca bhoktṛbhogyarūpeṇādhiṣṭhāya sadasadātmakaḥ sarvaśarīravān sa evābhūditi bhāvaḥ |