Pramāṇa · Search · About · API

Lakshmisukta 7.6

Śrīsūktabhāṣya 7.6

Language
Sanskrit

7.6

sāyaṇabhāṣyam|
yadyadā pūrvoktakrameṇa devaśarīreṣūtpanneṣu satsu devā uttarasṛṣṭisiddhyarthaṃ bāhyadravyasyānutpannatvena havirantarāsaṃbhavātpuruṣasvarūpameva manasā haviṣটvena saṅkalpya puruṣeṇa puruṣākhyena haviṣā mānasaṃ yajñamatanvatānvātiṣṭhan| tadānīmasya yajñasya vasanto vasantarturevā''jyamāsīdabhūt| tamevā''jyatvena saṅkalpitavanta ityarthaḥ| evaṃ grīṣma idhma āsīt| tamevedhmatvena saṅkalpitavanta ityarthaḥ| tathā śaradvirāsīt| taṃmava puroḍāśādihaviṣṭvena saṅkalpitavanta ityarthaḥ| evaṃ pūrvaṃ puruṣasya haviḥsāmānyarūpatvena saṅkalpaḥ| anantaraṃ vasantādīnāmājyādiviśeṣarūpatvena saṅkalpa iti draṣṭavyam|
maṅgalabhāṣyam | samitpuñja āsīdityanuṣaṅgaḥ| anena grīṣmartau sakalagulmatarulatādīnāṃ dravaśoṣaṇādanalastatsamihandlersaṃskāramātreṇaidhata iti kṛtvā sa eva yajñeśvaraprītyai indhanarāśirūpo'bhavadityarthaḥ | kiñca śaraddhaviriti | śarad iṣorjamāsadvayātmaka ṛtuḥ 'iṣaścorjaśca śāradāvṛtū' iti mantrāt | havirhaviṣyaṃ nūtanaśālyādivrīhidhānyajanyānnamāsīt prāyeṇa śaradi śālyādinavadhānyāgamaprasiddheryajvino loke śaratkāla eva āgrayaṇopayoginavīnadhānyānnena yajñapuruṣaṃ yajante ataḥ sa eva yajñapuruṣo haviṣṭvena hūyata ityarthaḥ| anena ṛtuṣaṭkasyārhatvepi vasantādyuktartutrayasya yajanopayogikālatvamityupavarṇitamiti draṣṭavyam |
rāmānujabhāṣyam | tadevaṃ sarvopasthitasya jagadyoneḥ puruṣottamasya sādhyasādhanasādhakādibhirabhedo darśitaḥ| idānīṃ kālāvayatvena yajñāṅgattvaṃ pratipādayaṃstauti yatpuruṣeṇeti | yaditi-tṛtīyārthe'vyayam | yena haviṣā havanīyarūpeṇa puruṣeṇa devā dyotanaśīlāḥ sṛṣṭyupakramaśuddhasattvena jātā yajñamatanvata vistārayāmāsuḥ || asya yajñātmakapuruṣasya vasantopadiṣṭaḥ kāla ājya ājyasthānīyamāsīt | grīṣmopadiṣṭaḥ kāla idhmaḥ indhanamāsīt | śaradupadiṣṭasaṃvatsarāvayavaḥ havirhavanīyadravyasamudāya āsīt |