Asyavamiyasukta (Asyavāmīyasūkta)
अस्यवामीयसूक्त
- Language
- Sanskrit
- Date
- 1500–300 BCE
- Extent
- 118 passages, 1,821 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Asya Vamasya Hymn Trans By C Kunhan Raja With Sayan And Atmananda Annotation, 1856 Ganesh And Co Private Ltd,… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- p1
- p2
- p3
- p4
- p5
- p6
- p7
- p8
- p9
- p10
- p11
- p12
- p13
- p14
- p15
- p16
- p17
- p18
- p19
- p20
- p21
- p22
- p23
- p24
- p25
- p26
- p27
- p28
- p29
- p30
- p31
- p32
- p33
- p34
- p35
- p36
- p37
- p38
- p39
- p40
- p41
- p42
- p43
- p44
- p45
- p46
- p47
- p48
- p49
- p50
- p51
- p52
- p53
- p54
- p55
- p56
- p57
- p58
- p59
- p60
- p61
- p62
- p63
- p64
- p65
- p66
- p67
- p68
- p69
- p70
- p71
- p72
- p73
- p74
- p75
- p76
- p77
- p78
- p79
- p80
- p81
- p82
- p83
- p84
- p85
- p86
- p87
- p88
- p89
- p90
- p91
- p92
- p93
- p94
- p95
- p96
- p97
- p98
- p99
- p100
- p101
- p102
- p103
- p104
- p105
- p106
- p107
- p108
- p109
- p110
- p111
- p112
- p113
- p114
- p115
- p116
- p117
- p118
Text
p1
asya vāmasya palitasya hotustasya bhrātā madhyamo astyaśnaḥ | tṛtīyo bhrātā ghṛtapṛṣṭho asyātrāpaśyaṃ viśpatiṃ saptaputram || 1
p2
sa̱pta yu̍ñjanti̱ ratha̱meka̍cakrama̱ko aśvo̍ vahati sa̱ptanā̍mā | tri̱nābhi̍ ca̱krama̱jara̍mana̱rvaṃ yatre̱mā viśvā̱ bhuva̍nādhi̱ ta̱sthuḥ || 2 || imaṃ rathamadhi ye sapta tasthuḥ saptacakraṃ sapta vahantyaśvāḥ | sapta svasāro abhi saṃ navante yatra gavāṃ nihitā sapta nāma || 3
p3
ko dadarśa prathamaṃ jāyamānamasthanvantaṃ yadanasthā bibharti| bhūmyā asurasṛgātmā kva svit ko vidvāṃsamupaṃ gāt praṣṭumetat || 4
p4
pārkaḥ pṛcchāmi manasāvijānan devānāmenā nihitā padāni | vatse baṃṣkaye'dhi sapta tantūn vi tenire kavaya otavā u || 5
p5
acikitvāñcikituṣaścidatra kavīn pṛcchāmi vidmane na vidvān| vi yastastambha ṣaḍimā rajāṃsyajasya rūpe kimapi svidekam|| 6
p6
iha bravītu ya īṃ mañjavedāsya vāmasya nihitaṃ padaṃ veḥ| śīrṣṇaḥ kṣīraṃ duhrate gāvo asya vaviṃ vasānā udakaṃ padāpuḥ || 7
p7
mātā pitaramṛta ā babhāja dhītyagne manasā saṃ hi jagme | sā bībhatsurgabharasā nividdhā namasvanta idupavākamīyuḥ || 8
p8
yuktā mātā sīddhuri dakṣiṇāyā atiṣṭhadvṛjanīṣvantaḥ| amīmedvatso anu gāmapaśyadviśvarūpyaṃ triṣu yojaneṣu || 9
p9
tisro mātṝstrīn pitṝn bibhradeka ūrdhvastasthau nemava glāpayanti| mantrayante divo amuṣya pṛṣṭhe viśvavidaṃ vācamaviśvaminvām|| 10
p10
dvādaśāraṃ nahi tajjarāya varvarti cakraṃ pari dyāmṛtasya | ā putrā agne mithunāso atra sapta śatāni viṃśatiśca tasthuḥ ||11
p11
pañcāre cakre parivartamāne tasminnā tasthurbhuvanāni viśvā| tasya nākṣastapyate bhūribhāraḥ sanādeva na śīryate sanābhiḥ|| 13
p12
sanemi cakramajaraṃ vi vāvṛta uttānāyāṃ daśa yuktā vahanti | sūryasya cakṣū rajasaityāvṛtaṃ tasminnārpitā bhuvanāni viśvā || 14
p13
nityaḥ pravāheṇa jagadvivartastaṃ dhīrnihanyāddaśayogajanyā | svīyā matiḥ syājjarasāvṛtā yā prāgatra sarvaṃ bhramatāmupaiti || iti
p14
sākaṃjānāṃ saptamāhurekajaṃ ṣaḍihyā ṛṣayo devajā iti | teṣāmiṣṭāni vihitāāni dhāmaśaḥ sthātre rejante vikṛtāni rūpaśaḥ ||15
p15
striyaḥ satīstām̐ u me puṃsa āhuḥ paśyadakṣaṇvānna vi cetadandhaḥ| kaviryaḥ putraḥ sa īmā ciketa yastā vijānāt sa pituṣpitāsat||16
p16
avaḥ pareṇa para enāvareṇa padā vatsaṃ bibhratī gaurudaṃsthāt | sā kadrīcī kaṃ svidardhaṃ parāgāt kaṃ svit sūte nahi yūthe antaḥ || 17
p17
avaḥ pareṇa pitaraṃ yo asyānuveda para enāvareṇa| kavīyamānaḥ ka iha pra vocadevaṃ manaḥ kuto adhi prajātam || 18
p18
ye arvāñcastām̐ u parāca āhurye parāñcastām̐ u arvāca āhuḥ | indraśca yā cakrathuḥ somaṃ tāni dhurā na yuktā rajaso vahanti ||19
p19
19. oṃ iti-oṃ iti—iti padapāṭhaḥ
p20
dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṃ vṛkṣaṃ pari ṣasvajāte| tayoranyaḥ pippalaṃ svādvattyanaśnannanyo abhi cākaśīti || 20
p21
samānaṃ vṛkṣaṃ pari ṣasvajāte
p22
20. suparṇā-sayujā-sakhāyā iti—iti padapāṭhaḥ
p23
yatrā suparṇā amṛtasya bhāgamanimeṣaṃ vidathābhisvaranti | ino viśvasya bhuvanasya gopāḥ sa mā dhīraḥ pākamatrā viveśa ||21
p24
yasmin vṛkṣe madhvadaḥ suparṇā niviśante sevante cādhi viśvai| tasyedāhuḥ pippalaṃ svādvagre tannonnaśadyaḥ pitaraṃ na ved|| 22
p25
yasmin sthitā aihikapāralokaṃ bhogaṃ bhajante suvate kṛtīśca | yuktāśca tasyaiva kṛte na bhogā yo veda neśaṃ na hi tasya muktiḥ || iti
p26
yadgāyatre adhiṃ gāyatramāhitaṃ traiṣṭubhādvā traiṣṭubhaṃ niratakṣata | yadvā jagajjagatyāhitaṃ padaṃ ya ittadviduste amṛtatvamānaśuḥ || 23
p27
gāyatreṇa prati mimīte arkamarkeṇa sāma traiṣṭubhena vākam | vākena vākaṃ dvipadā catuṣpadākṣareṇa mimate sapta vāṇīḥ || 24 || gāyatreṇa
p28
24. dvipadā-catuḥpadā—iti padapāṭhaḥ
p29
jagatā sindhuṃ divyastabhāyadrathantare sūryaṃ paryapaśyat | gāyatrasya samidhastisra āhustato mahnā pra ririce mahitvā || 29
p30
ahaṃgraheṇa saguṇabrahmaṇaḥ sevakān narān| saguṇabrahmasaṃjñā ye brahmāste svakaṃ padam|| brahmalokākhyamānāpya nandayanti yathāyatham| layakāle tu taiḥ sārdhaṃ mucyante bhāvitātmabhiḥ
p31
brahmaṇā saha te sarve saṃprāpte pratisañcare| parasyānte yatātmānaḥ praviśanti paraṃ padam
p32
vidyākarmasvanuṣṭhānaistoṣiteśvaracoditāḥ| adhikāraṃ samāpryaitat praviśanti paraṃ padam
p33
yo jāgataṃ veda sa sindhulokaṃ rathantarajñaḥ parisūryadarśī| brahmādayastān svapadaṃ nayanti te taiḥ sahānte'jhanuvate nijaṃ svam
p34
upa hvaye sudughāṃ dhenumetāṃ suhastau godhuguta dohadenām| śreṣṭhaṃ savaṃ savitā sāviṣanno'bhīddho gharmastadu ṣu pra vocam|| 26
p35
26. sudughāṃ suhasto godhuk abhiśrīddhaḥ oṃ iti—iti yadapāṭhaḥ
p36
hiṅkṛṇvatī vaṃsupatnī vasūnāṃ vatsamicchantī manasābhyāgāt | duhāmaśvibhyāṃ payo aghnyeyaṃ sā vardhatāṃ mahate saubhagāya || 27
p37
gauramīmedanu vatsaṃ miṣantaṃ mūrdhānaṃ hiṅṅkṛṇonmātavā u | sṛkvāṇaṃ gharmamabhi vāvaśānā mimāti māyuṃ payate payobhiḥ || 28
p38
samādhāvaparokṣātmavijñānānubhavo bhavet | samādhividdhiḥ prārabdhetarakarmākarā iti || rādhā— vākyaiḥ saṃvādya sacchāstrāṇyabhyasan svaparokṣadhīḥ | vartate'bhyāsakāle tu tyajan karma sadā tvayam || mumukṣurmokṣakāmī ca svakriyaughaṃ sakṛt tyajet | sādhanālpamahattvena mumukṣustāratamyataḥ || iti | kalpastu— nārūḍhe vidhirasti saṃvidadhike karmāvakāśojjhite loke cānubhavī pravartakatayā śrutyā prathāṃ prāpitaḥ | abhyāsī nigamoditeṣu ramate tvabhyāsakālaṃ vinā mokṣecchurvihitāḥ kriyāḥ prakurute kāmyāṃ niṣiddhāṃ vinā || iti || ayaṃ sa śiṅkte yena gaurabhīvṛtā mirmāti māyuṃ dhvasanāvadhiṃ śritā | sā cittibhirna hi cakāra martyaṃ vidyudbhavantī patiṃ vatrimauhata || 29
p39
tamū akṛṇvan tredhā bhuve kam
p40
29. abhi'vṛ̍tā-ci̱ttibhi̍ḥ-vi̱'dyut—iti padapāṭhaḥ
p41
anacchaye turagātu jīvamejaddhruvaṃ madhya ā pastyānām | jīvo mṛtasya carati svadhābhiramartyo martyenā sayoniḥ || 30
p42
svadhābhiḥ carati
p43
30. turaṅgātu-saṅyoniḥ—iti padapāṭhaḥ
p44
apaśyaṃ gopāmanipadyamānamā ca parā ca pathibhiścarantam | sa sadhrīcīḥ sa viṣūcīrvasāna ā varīvarti bhuvaneṣvantaḥ || 31
p45
īśo gururjīva udīrito'ntaryāmī ca sākṣī paramātmabhedāḥ| bodhopadeṣṭā bhuvaneṣu gantā sa codako vedaka eṣa ekaḥ|| iti
p46
ya īṃ cakāra na so asya veda ya īṃ dadarśa hiruginnu tasmāt| sa māturyonā parivīto antarbahuprajā nirṛtimā viveśa|| 32
p47
dyaurme pitā janitā nābhiratra bandhurme mātā pṛthivī mahīyam| uttānayoścamvo ryonirantarā pitā duhiturgarbhamādhāt || 33
p48
pṛcchāmi tvā paramantaṃ pṛthivyāḥ pṛcchāmi yatra bhuvanasya nābhiḥ| pṛcchāmi tvā vṛṣṇo aśvasya retaḥ pṛcchāmi vācaḥ paramaṃ vyoma||34
p49
iyaṃ vediḥ paro antaḥ pṛthivyā ayaṃ yajño bhuvanasya nābhiḥ| ayaṃ somo vṛṣṇo aśvasya reto brahvāyaṃ vācaḥ paramaṃ vyoma || 35
p50
saptārdhagarbhā bhuvanasya reto viṣṇostiṣṭhanti pradiśā vidharmaṇi| te dhītibhirmanasā te vipaścitaḥ paribhuvaḥ pari bhavanti viśvataḥ || 36 || na vi jānāmi yadivedamasmi niṇyaḥ saṃnaddho manasā carāmi | yadā māgan prathamajā ṛtasyādidvāco aśnuve bhāgamasyāḥ || 37
p51
apāṅ prāṅeti svadhayā gṛbhīto'martyo martyenā sayoniḥ| tā śaśvantā viṣūcīnā viyantā ni ḷnyaṃ cikyurna ni cikyuranyam||38
p52
ṛco akṣare parame vyoman yasmin devā adhi viśve niṣeduḥ | yastanna veda kimṛcā kariṣyati ya ittadvidusta ime samāsate || 39
p53
sūyavasādbhagavatī hi bhūyā atho vayaṃ bhagavantaḥ syāma | addhitṛṇamadhye viśvadānīṃ piba śuddhamudakamācarantī || 40
p54
gaurīrmimāya salilāni takṣatyekapadī dvipadī sā catuṣpadī| aṣṭāpadī navapadī babhūvuṣīṃ sahasrākṣarā parame vyoman|| 41
p55
tasyāḥ samudrā adhi vi kṣaranti tena jīvanti pradiśaścatasraḥ| tataḥ kṣaratyakṣaraṃ tadviśvamupaṃ jīvati|| 42
p56
śakmayaṃ dhūmamārādapaśyaṃ viṣūvatā para enāvareṇa | ukṣāṇaṃ pṛśnimapacanta vīrāstāni dharmāṇi prathamānyāsan || 43
p57
43. śakkaḍamayaṃm-viṣuḍavatā-iti padapāṭhaḥ
p58
trayaḥ keśina ṛtuthā vi cakṣate saṃvatsare vapata ekaṃ eṣām| viśvameko abhi caṣṭe śacībhirdhrājirekasya dadśe na rūpam || 44
p59
catvāri vāk parimitā padāni tāni vidurbrāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ| guhā trīṇi nihitā neṅgayanti turīyaṃ vāco manuṣyā vadanti || 49
p60
indraṃ mitraṃ varuṇamagnimāhuratho divyaḥ sa suparṇo garutmān| ekaṃ sadviprā bahudhā vadantyagniṃ yamaṃ mātariśvānamāhuḥ|| 46
p61
kṛṣṇaṃ niyānaṃ harayaḥ suparṇā apo vasānā divamutpatanti | ta āvarvṛtrantsadanādṛtasyādidghṛtenaṃ pṛthivī vyudyate || 47
p62
yaste stanaḥ śaśayo yo mayobhūryena viśvā puṣyasi vāryāṇi| yo ratnadhā vasuvidyaḥ sudatraḥ sarasvati tamiha dhātave kaḥ || 49
p63
49. mayaḥ'bhūḥ-ratnadhāḥ-vasuvit-sudatraḥ kariti kaḥ—iti padapāṭhaḥ
p64
yajñena yajñamayajanta devāstāni dharmāṇi prathamānyāsan | te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ ||50
p65
samānametadudakamuccaityava cāhabhiḥ | bhūmiṃ parjanyā jinvanti divaṃ jinvantyagnayaḥ || 51
p66
divyaṃ suparṇaṃ vāyasaṃ bṛhantamapāṃ garbhaṃ darśatamoṣadhīnām | abhīpato vṛṣṭibhistarpayantaṃ sarasvantamavase johavīmi || 52
p67
ete'pyanye padārthā munivarakathitā asyavāmīyasūkte saṃsārādrakṣaṇāya śrutipaṭhitavatastārayeyurbhavābdhim || iti | atra vṛddhaśaunakaḥ:— ucathyadīrghatamasau japyete svāvanuttaye | tejasvī brahmavarcasvī divyadhīrduḥsaho muniḥ || aṅgirā brāhmaṇastasmāducathyo mamatāpatiḥ | tasmādadhītavedādīnanujñāto bṛhaspatiḥ || riraṃsurmamatāṃ tāṃ no lebhe gurusurakṣitām | ucathyaḥ kārayan yajñaṃ jagāma priyavarmaṇaḥ || labdhvāvakāśastāṃ rantyumārebhe'tha bṛhaspatiḥ | hṛtkoṇodarasaṃstho'pi munīśaḥ kṣitimāpa saḥ || reto yato'tra saṃkīrṇa nindito gururabravīt | jātyandho bhava duṣṭa tvamityuktvā tapase gataḥ || pitā dadau varaṃ tasmai jñānacakṣuḥ śucirbhava | athopanītamātro'rthaṃ cakre dīrghatamā divā || strīgandhaghāyako yakṣmadāyako'niṣṭyoṣiti | evamādi divājātaṃ rātrau harati sūktata: || udvignairmunibhiḥ so'tha mañjūṣāyāṃ praveśitaḥ | mañjūṣāyāṃ vipāśāyāṃ kṣiptvā nadyāṃ pravāhitaḥ || pratikṣiptāstato'ṅgena gṛhītā syānnṛpeṇa sā | taṃ dīrghatamasaṃ jñātvā dattā bhāryātha ca svayam || ajījanat sutānasya dāsyāmuśiji cātmane | putramutpādya kakṣīvatsaṃjñaṃ godharmamācarat || tato dīrghatamā vṛddhagotamo gotamastataḥ | gautameṣu tadārabhya sūktārthaḥ sphurati sphuṭam || tatkule viśruto viṣṇustato viṣṇuprakāśakaḥ | ātmānandastadutpannastenedaṃ bhāṣyamīritam || tadetadbhāṣyakūpārthapuṇyaughanicayena saḥ | prīyatāṃ sukṛtī svāmī sahajānandakeśavaḥ || namo viṣṇuprakāśāya keśavāya garīyase | rāmāya puṣkarāyāthāpyaucathyāyauśijāya ca || tasya bhrātā madhyamo asty aśnaḥ tṛtīyo bhrātā ghṛtapṛṣṭho asyātrāpaśyam viśpatim saptaputram 1
p68
eko aśvo vahati saptanāmā yatremā viśvā bhuvanādhi tasthuḥ 2
p69
yatra gavām nihitā sapta nāma 3
p70
ko dadarśa prathamam jāyamānam bhūmyā asur asṛg ātmā kva svit ko vidvāṁsam upa gāt praṣṭum etat 4
p71
pākaḥ pṛcchāmi manasāvijānan devānām enā nihitā padāni vatse baṣkaye 'dhi sapta tantūn
p72
acikitvān cikituṣaś cid atra kavīn pṛcchāmi vidmane na vidvān vi yas tastambha ṣaḷ imā rajāṁsy
p73
iha bravītu ya īm aṅga vedāsya vāmasya nihitaṁ padaṁ veḥ śīrṣṇaḥ kṣīram duhrate gāvo asya vavrim vasānā udakam padāpuḥ 7
p74
mātā pitaram ṛta ā babhāja dhīty agre manasā sam hi jagme śā bībhatsur garbharasā nividdhā namasvanta id upavākam īyuḥ 8
p75
yuktā mātāsīd dhuri dakṣiṇāyā atiṣṭhad garbho vṛjanīṣv antaḥ amīmed vatso anu gām apaśyad viśvarūpyam triṣu yojaneṣu 9
p76
tisro mātṝs trīn pitṝn bibhrad eka ūrdhvas tasthau nem ava glāpayanti mantrayante divo amuṣya pṛṣṭhe viśvavidam vācam aviśvaminvām
p77
dvādaśāram nahi taj jarāya varvarti cakram pari dyām ṛtasya ā putrā agne mithunāso atra sapta śatāni viṁśatiś ca tasthuḥ 11
p78
pañcapādam pitaram dvādaśākṛtim diva āhuḥ pare ardhe purīṣiṇam saptacakre ṣalara āhur arpitam 12
p79
pañcāre cakre parivartamāne tasminn ā tasthur bhuvanāni viśvā tasya nāksas tapyate bhūribhāraḥ sanād eva na śīryate sanābhiḥ 13
p80
uttānāyām daśa yuktā vahanti sūryasya cakṣū rajasaity āvṛtam tasminn ārpitā bhuvanāni viśvā 14
p81
striyaḥ satīs tān u me puṁsa āhuḥ paśyad akṣaṇvān na vi cetad andhaḥ kavir yaḥ putraḥ sa īm ā ciketa yas tā vijānat sa pituṣ pitāsat 16
p82
avaḥ pareṇa para enāvareṇa padā vatsam bibhratī gaur ud asthāt sā kadrīcī kam svid ardham parāgāt kva svit sūte nahi yūthe antaḥ 17
p83
avaḥ pareṇa pitaram yo asyānuveda para enāvareṇa devam manaḥ kuto adhi prajātam 18
p84
ye arvāñcas tāñ u parāca āhur ye parāñcas tāñ u arvāca āhuḥ indraś ca yā cakrathuḥ soma tāni dhurā na yuktā rajaso vahanti 19
p85
dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānam vṛkṣam pari ṣasvajāte tayor anyaḥ pippalam svādv atty anaśnann anyo abhi cākaśīti 20
p86
yatrā suparṇā amṛtasya bhāgam animeṣam vidathābhisvaranti ino viśvasya bhuvanasya gopāḥ sa mā dhīraḥ pākam atrā viveśa 21
p87
amṛtasya—Of immortality. bhāgam—The share. inaḥ—The Lord. viśvasya—Of all. gopāḥ—Protector. saḥ—He. yasmin vṛkṣe madhvadaḥ suparṇā niviśante suvate cādhi viśve tasyed āhuḥ pippalam svādv agre
p88
yad gāyatre adhi gāyatram āhitam traiṣṭubhād vā traiṣṭubham niratakṣata yad vā jagad jagaty āhitam padam
p89
gāyatreṇa prati mimīte arkam arkeṇa sāma traiṣṭubhena vākam vākeṇa vakam dvipadā catuṣpadākṣareṇa mimate sapta vāṇiḥ 24
p90
jagatā sindhum divy astabhāyad rathantare sūryam pary apaśyat gāyatrasya samidhas tisra āhus tato mahnā pra ririce mahitvā 25
p91
upa hvaye sudhughām dhenum etām śreṣṭham savam savitā sāviṣan no 'bhīddho gharmas tad u ṣu pra vocam 26
p92
hiṅkṛṇvatī vasupatnī vasūnām vatsam icchantī manasābhy āgāt duhām aśvibhyām payo aghnyeyam sā vardhatām mahate saubhagāya 27
p93
mūrdhānam hinn akṛnon mātavā u srkvāṇam gharmam abhi vāvaśānā mimāti māyum payate payobhiḥ 28
p94
ayam sa śiṅkte yena gaur abhīvṛtā mimāti māyum dhvasanāv adhi śritā sā cittibhir ni hi cakāra martyam
p95
anac chaye turagātu jīvam jīvo mṛtasya carati svadhābhir amartyo martyenā sayoniḥ 30
p96
apaśyam gopām anipadyamānam ā ca parā ca pathibhiś carantam sa sadhrīcīḥ sa viṣūcīr vasāna ā varīvarti bhuvaneṣv antaḥ 31
p97
ya īm dadarśa hirug in nu tasmāt
p98
sa mātur yonā parivīto antar bahuprajā nirṛtim ā viveśa
p99
dyaur me pitā janitā nābhir atra bandhur me mātā pṛthivī mahīyam atrā pitā duhitur garbham ādhāt
p100
prcchāmi tvā param antam pṛthivyāḥ prcchāmi yatra bhuvanasya nābhiḥ prcchāmi tvā vṛṣṇo aśvasya retaḥ prcchāmi vācaḥ paramam vyoma 34
p101
iyam vediḥ paro antaḥ pṛthivyā ayam yajño bhuvanasya nābhiḥ ayam somo vṛṣṇo aśvasya reto brahmāyam vācaḥ paramam vyoma 35
p102
saptārdhagarbhā bhuvanasya reto viṣṇos tiṣṭhanti pradiśā vidharmaṇi te dhītibhir manasā te vipaścitaḥ paribhuvaḥ pari bhavanti viśvataḥ 36
p103
niṇyaḥ saṁnaddho manasā carāmi yadā māgan prathamajā ṛtasyād id vāco aśnuve bhāgam asyāḥ 37
p104
apāñ prāñ eti svadhayā gṛbhīto 'martyo martyenā sayoniḥ tā śaśvantā viṣūcīnā viyantā
p105
ṛco akṣare parame vyoman yasmin devā adhi viśve niṣeduḥ
p106
sūyavasād bhagavatī hi bhūyā atho vayam bhagavantaḥ syāma addhi tṛṇam aghnye viśvadānīm piba śuddham udakam ācarantī 40
p107
gaurīr mimāya salilāni takṣaty ekapadī dvipadī sā catuṣpadī aṣṭāpadī navapadī babhūvuṣī sahasrākṣarā parame vyoman 41
p108
tasyāḥ samudrā adhi vi kṣaranti tena jīvanti pradiśas catasraḥ tataḥ kṣaraty akṣaram tad viśvam upa jīvati 42
p109
śakamayam dhūmam ārād apaśyam viṣuvatā para evāvareṇa ukṣāṇam pṛśnim apacanta vīrās tāni dharmāṇi prathamāny āsan 43
p110
trayaḥ keśina ṛtuthā vi cakṣate saṁvatsare vapata eka eṣām viśvam eko abhi caṣṭe śacībhir dhrājir ekasya dadṛśe na rūpam 44
p111
catvāri vāk parimitā padāni tāni vidur brāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ guhā trīṇi nihitā neṅgayanti turīyam vāco manuṣyā vadanti 45
p112
indram mitram varuṇam agnim āhur atho divyaḥ sa suparṇo garutmān ekam sad viprā bahudhā vadanty agnim yamam mātariśvānam āhuḥ 46
p113
kṛṣṇam niyānam harayaḥ suparṇā ta ā vavṛtran sadanād ṛtasyād id ghṛtena pṛthivī vy udyate 47
p114
dvādaśa pradhayaś cakram ekam triṇi nabhyāni ka u tat ciketa tasmint sākam triśatā na śaṅkavo 'rpitāḥ ṣaṣṭir na calācalāsaḥ 48
p115
yas te stanaḥ śaśayo yo mayobhūr yena viśvā puṣyasi vāryāṇi yo ratnadhā vasuvid yaḥ sudatraḥ sarasvati tam iha dhātave kaḥ 49
p116
yajñena yajñam ayajanta devās tāni dharmāṇi prathamāny āsan te ha nākam mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ 50
p117
bhūmim parjanyā jinvanti divam jinvanty agnayaḥ 51
p118
divyam suparṇam vāyasam bṛhantam apām garbham darśatam oṣadhīnām abhīpato vṛṣṭibhis tarpayantam sarasvantam avase johavīmi 52
Commentaries (3)
- Asyavāmīyasūktabhāṣya (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit, not yet digitised
- Asyavāmīyasūktabhāṣya (Ātmānanda) — Ātmānanda, Sanskrit
- Vāmiyabhāṣya — Madātmānanda, Sanskrit, not yet digitised
See also: more in Cosmogonic, Philosophical and Dialogue Hymns
- Samvadasukta (Saṃvādasūkta) — Sanskrit; 1350–400 BCE; partly digitised