Vedapadapatha 4
Vedapadapāṭha 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.40 — 2 parts
4.40
iti vājasaneyapadasaṃhitāyā ekaviṃśodhyāyaḥ |"
lekhaḥ—ayaṃ kośo madhye madhye bahuśaḥ khaṇḍitaḥ san prapūrita
ityanumīyate | ata evātra bahurūpāṇi patrāṇi bahūnāṃ lekhakānāṃ
cākṣaravinyāso dṛśyate | yadvā'yaṃ kośo bahubhiḥ khaṇḍitaiḥ kośaiḥ
prapūritaḥ syāt
5. ṅa—ayaṃ kośo vārāṇaseyasaṃskṛtaviśvavidyālayasthe sarasvatībhavanasaṃgrahe vidyate | asya kośasya praveśasaṃkhyā 41211,
saṃkhyā ca 001052 vartate | asya vivaraṇam—
ākāraḥ—4.3 × 6.1 'iñca' mitaḥ
paṅktayaḥ—pratipṛṣṭhaṃ prāyeṇa 16 ṣoḍaśa
akṣarāṇi—pratipaṅkti prāyeṇa 18 aṣṭādaśa
lipiḥ—devanāgarī
patrāṇi—301 saṃkhyāmitāni | pūrvārdhasyedaṃ pustakam
antyapāṭhaḥ—kośānte'yaṃ pāṭha upalabhyate—
“iti vājasaneyasaṃhitāyāṃ dīrghapāṭhe viṃśatitamo'dhyāyaḥ
viśeṣaḥ—ayaṃ kośaḥ pūrvārdhasyaiva vartate | lekhanakālo'tra
nirdiṣṭo nāsti | yadyayaṃ kośo'gre nirdiṣṭasya kośasyaiva pūrvabhāgaḥ
syāt, tathā sati asya lekhanakālaḥ 1635 tamo vaikramābdaḥ, 1800
tamaḥ śakābdaśca bhavitumarhati
6. ca—ayaṃ kośo'pi vārāṇaseyasaṃskṛtaviśvavidyālayasthasarasvatībhavanastha eva | asya praveśasaṃkhyā 41212, saṃkhyā ca
001053 vartate | asya vivaraṇam —
ākāraḥ—4.2 × 6.1 'iñca' mitaḥ
paṅktayaḥ—pratipṛṣṭhaṃ prāyeṇa 16 ṣoḍaśa
akṣarāṇi—pratipaṅkti prāyeṇa 18 aṣṭādaśa
lipiḥ—devanāgarī
lekhanakālaḥ—1635 tamo vaikramābda; 1800 tamaḥ śakābdaḥ
patrāṇi—86 ṣaḍaśītitamāni | uttarārdhasyedaṃ pustakam
antyapāṭhaḥ—asyānte tvayaṃ pāṭha upalabhyate—
“iti vājasaneyasaṃhitāyāṃ dīrghapāṭhe pade catvāriṃśaddaśamo'dhyāyaḥ
4.40.p1
saṃvat 1635 śāke 1800 āśvina kṛṣṇa 11
bhānuvāsare|”
viśeṣaḥ—patrāṇāṃ sadṛśākārād akṣaravinyāsasya ca sādṛśyādayaṃ kośaḥ pūrvanirdiṣṭasyaiva kośasyottarabhāgaḥ pratīyate | saṃgrahasūcīnirmātuḥ pramādāt, saṃgrahasthakośānāṃ vā saṃkhyāparivṛddhyarthameka evakośo vibhajya dvinirdiṣṭaḥ
7. cha—ayapi kośaḥ vārāṇaseyasaṃskṛtaviśvavidyālayīyasarasvatībhavanasthaḥ | asya praveśasaṃkhyā 6850, saṃkhyā ca 001062
vartate
asmin kośe svalpānyeva patrāṇi santi, padapāṭho'pi svaravihīna eva | ato'yamupayogānarha eva samapadyata
8. ja—ayaṃ kośo'smābhirhośiyārapurasthād viśveśvarānandaśodhasaṃsthātaḥ samadhigataḥ | ayaṃ tatsaṃgrahe 76 ekonāśītisaṃkhyāyāṃ
nirdiṣṭo vartate | asya vivaraṇam—
śrākāraḥ—4x6 ‘iñca’ mitaḥ
paṅktayaḥ—pratipṛṣṭhaṃ 8 aṣṭau
akṣarāṇi—pratipaṅkti pañcatriṃśat prāyeṇa
lipiḥ—devanāgarī
patrāṇi—ayaṃ kośa uttarārdhamātrasyaiva vidyate | ādau 2, 3,
4 saṃkhyākāni patrāṇi luptāni santi, evamante'pi 85 pañcāśīti
patrādagre catvāriṃśadadhyāyasya dvādaśamantrabhāgamārabhya samāptiparyanto
bhāgo vilupto vartate
lekhanakālaḥ—asya kośasyāntyapatrasyānupalambhād lekhanakālo'jñāta evāsti | tathāpyakṣaravinyāsāt triśatavarṣapūrva likhito'yaṃ
kośaḥ pratibhāti
lekhaḥ—asmin kośe lekhyāḥ sthūlasūkṣmabhāvād akṣarāṇāṃ
sthūlasūkṣmabhāve'pi ekenaiva lekhakenāyaṃ samagraḥ kośo likhita ityakṣaravinyāsāt spaṣṭaṃ pratibhāti
pratyadhyāya mante pāṭhanirdeśaḥ—
“iti padasaṃhitāyāmekaviṃśatitamodhyāyaḥ
4.40.p2
iti padasaṃhitāyā ekonatriṃśatitamodhyāyaḥ