Pramāṇa · Search · About · API

Ashtottarashatopanishad 148

Aṣṭottaraśatopaniṣad 148

Language
Sanskrit

148.4

pūrvakāṇḍaḥ samāptaḥ
atha śiṣyo vadati guruṃ bhagavantaṃ namaskṛtya bhagavan sarvātmanā naṣṭāyā
avidyāyāḥ punarudayaḥ katham 1
satyameveti gururiti hovāca| prāvṛṭkālaprārambhe yathā maṇḍūkādīnāṃ
prādurbhāvastadvat sarvātmanā naṣṭāyā avidyāyā unmeṣakāle punarudayo
bhavati 2
bhagavan kathaṃ jīvānāmanādisaṃsārabhramaḥ | tannivṛttirvā kathamiti | kathaṃ
mokṣamārgasvarūpaṃ ca | mokṣasādhanaṃ kathamiti | ko vā mokṣopāyaḥ | kīdṛśaṃ
mokṣasvarūpam | kā vā sāyujyamuktiḥ | etat sarvaṃ tattvataḥ kathanīyamiti 3
paridhāvati| vividhavicitrasthūlasūkṣmotkṛṣṭanikṛṣṭānantadehān parigṛhya
tattaddehavihitavividhavicitrānekaśubhāśubhaprārabdhakarmāṇyanubhūya tattat
karmaphalavāsanājālavāsitāntaḥkaraṇānāṃ punaḥpunastattatkarmaphalaviṣayapravṛttireva jāyate| saṃsāranivṛttimārgapravṛttirapi na jāyate| tasmādaniṣṭameveṣṭamiva bhāti| iṣṭamevāniṣṭamiva bhātyanādisaṃsāraviparītabhramāt
tasmāt sarveṣāṃ jīvānāmiṣṭaviṣaye buddhiḥ sukhabuddhirduḥkhabuddhirbhavati
paramārthatastvabādhitabrahmasukhaviṣaye pravṛttireva na jāyate tatsvarūpajñānābhāvāt| tatkimiti na vidyate| kathaṃ bandhaḥ kathaṃ mokṣa iti
vicārābhāvācca| tatkathamiti| ajñānaprābalyāt| kasmādajñānaprābalyamiti| bhaktijñānavairāgyavāsanā'bhāvācca| tadabhāvaḥ kathamiti
atyantāntaḥkaraṇamālinyaviśeṣāt

148.5

ataḥ saṃsārataraṇopāyaḥ kathamiti

148.6

deśikastameva kathayati| sakalavedaśāstrasiddhāntarahasyajanmajanmābhyastatyantotkṛṣṭasukṛtaparipākavaśāt sadbhiḥ saṅgo jāyate| tasmādvidhiniṣedhaviveko bhavati| tataḥ sadācārapravṛttirjāyate| sadācārādakhiladuritakṣayo bhavati| tasmādantaḥkaraṇamativimalaṃ bhavati

148.7

tataḥ sadgurukaṭākṣamantaḥkaraṇamākāṅkṣati| tasmāt sadgurukaṭākṣaleśaviśeṣeṇa sarvasiddhyaḥ siddhyanti| sarvabandhāḥ pravinaśyanti| śreyovighnāḥ
sarve pralayaṃ yānti| sarvāṇi śreyāṃsi svayamevāyānti| yathā jātyandhasya
rūpajñānaṃ na vidyate tathā gurūpadeśena vinā kalpakoṭibhistattvajñānaṃ na
vidyate| tasmāt sadgurukaṭākṣaleśaviśeṣeṇācirādeva tattvajñānaṃ
bhavati

148.8

yadā sadgurukaṭākṣo bhavati tadā bhagavatkathāśravaṇadhyānādau śraddhā
jāyate| tasmāddhṛdayasthitā'nādidurvāsanāgranthivināśo bhavati| tato
hṛdaya-sthitāḥ kāmāḥ sarve vinaśyanti| tasmāddhṛdayapuṇḍarīkakarṇikāyāṃ
paramātmāvirbhāvo bhavati

148.9

tato dṛḍhatarā vaiṣṇavī bhaktirjāyate| tato vairāgyamudeti| vairāgyādbuddhivijñānāvirbhāvo bhavati| abhyāsāttajñānaṃ krameṇa paripakvaṃ bhavati

148.10

pakvavijñānājjīvanmukto bhavati| tataḥ śubhāśubhakarmāṇi sarvāṇi
savāsanāni naśyanti| tato dṛḍhataraśuddhasāttvikavāsanayā bhaktyatiśayo
bhavati| bhaktyatiśayena nārāyaṇaḥ sarvamayaḥ sarvāvasthāsu pravibhāti
sarvāṇi jaganti nārāyaṇamayāni pravibhānti| nārāyaṇavyatiriktaṃ na
kiñcidasti| ityetadbuddhyā viharatyupāsakaḥ sarvatra

148.11

nirantarasamādhiparaṃparābhirjagadīśvarākārāḥ sarvatra sarvāvasthāsu pravibhānti
asya mahāpuruṣasya kvacitkvacidīśvarasākṣātkāro bhavati

Commentaries (2)

Linked texts (3)