Ashtottarashatopanishad 150
Aṣṭottaraśatopaniṣad 150
- Language
- Sanskrit
150.1
tata upāsakaḥ paramānandaṃ prāpa| sāvaraṇaṃ brahmāṇḍaṃ ca bhittvā paritaḥ samavalokya brahmāṇḍasvarūpaṃ nirīkṣya paramārthatastattattvarūpaṃ brahmajñānenāvabudhya samastavedaśāstretihāsapurāṇāni samastavidyājālāni brahmādayaḥ
surāḥ sarve samastāḥ paramarṣayaścāṇḍābhyantaraprapañcaikadeśameva varṇayanti
aṇḍasvarūpaṃ na jānanti | brahmāṇḍādbahiḥ prapañcajñānaṃ na jānantyeva
kuto'ṇḍāntarāntarbahiḥ prapañcajñānaṃ dūrato mokṣaprapañcajñānamavidyāprapañcajñānaṃ
ceti
150.2
kathaṃ brahmāṇḍasvarūpamiti
150.3
kukkuṭāṇḍākāraṃ mahadādisamaṣṭyākāramaṇḍaṃ tapanīyamayaṃ taptajāmbūnadaprabhamudyatkoṭidivākarābhaṃ caturvidhasṛṣṭyupalakṣitaṃ mahābhūtaiḥ pañcabhirāvṛtaṃ
mahadahaṃkṛtitamobhiśca mūlaprakṛtyā pariveṣṭitam
150.4
aṇḍabhittiviśālaṃ sapādakoṭiyojanapramāṇam | ekaikāvaraṇaṃ tathaiva
150.5
aṇḍapramāṇaṃ parito'yutadvayakoṭiyojanapramāṇaṃ mahāmaṇḍūkādyanantaśaktibhiradhiṣṭhitaṃ nārāyaṇakrīḍākantukaṃ paramāṇuvadviṣṇulokasusaṃlagnamadṛṣṭāśrutavividhavicitrānantaviśeṣairupalakṣitam
150.6
asya brahmāṇḍasya samantataḥ sthitānyetādṛśānyanantakoṭibrahmāṇḍāni
sāvaraṇāni jvalanti
150.7
caturmukhapañcamukhaṣaṇmukhasaptamukhāṣṭamukhādisaṃkhyākrameṇa sahasrāvadhimukhāntairnārāyaṇāṃśaiḥ rajoguṇapradhānairekaikasṛṣṭikartṛbhiradhiṣṭhitāni viṣṇumāyākhyairnārāyaṇāṃśaiḥ sattvatamoguṇapradhānairekaikasthitisaṃhārakartṛbhiradhiṣṭhitāni mahājalaughamatsyabudbudānantasaṅghavad bhramanti
150.8
krīḍāsaktajālakaratalāmalakavṛndavanmahāviṣṇoḥ karatale vilasantyanantakoṭibrahmāṇḍāni
150.9
jalayantrasthaghaṭamālikājālavanmahāviṣṇorekaikaromakūpāntareṣvanantakoṭibrahmāṇḍāni sāvaraṇāni bhramanti
150.10
samastabrahmāṇḍāntarbahiḥ prapañcarahasyaṃ brahmajñānenāvabudhya vividhavicitrānantaparamavibhūtisamaṣṭiviśeṣān samavalokyātyāścaryāmṛtasāgare nimajjya
niratiśayānandapārāvāro bhūtvā samastabrahmāṇḍajālāni samullaṅghyāmitāparicchinnānantatamaḥsāgaramuttīrya mūlāvidyāpuraṃ dṛṣṭvā vividhavicitrānantamahāmāyāviśeṣaiḥ pariveṣṭitām anantamahāmāyāśaktisamaṣṭyākārām anantadivyatejojvālājālairalaṃkṛtām anantamahāmāyāvilāsānāṃ paramādhiṣṭhānaviśeṣākārāṃ śaśvadamitānandācalopari vihāriṇīṃ
mūlaprakṛtijananīm avidyālakṣmīmevaṃ dhyātvā vividhopacārairārādhya
samastabrahmāṇḍasamaṣṭijananīṃ vaiṣṇāvīṃ mahāmāyāṃ namaskṛtya tayā
cānujñātaścoparyupari gatvā mahāvirāṭpadaṃ prāpa
150.11
mahāvirāṭsvarūpaṃ kathamiti
150.12
samastāvidyāpādako virāṭ
150.13
viśvataścakṣuruta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt
saṃ bāhubhyāṃ namati saṃ patatrairdyāvāpṛthivī janayan deva ekaḥ
150.14
na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam
hṛdā manīṣā manasā'bhiklṛpto ya enaṃ viduramṛtāste bhavanti
150.15
manovācāmagocaramādivirāṭsvarūpaṃ dhyātvā vividhopacārairārādhya tadanujñātaścoparyupari gatvā vividhavicitrānantamūlāvidyāvilāsānavalokyopāsakaḥ paramakautukaṃ prāpa
150.16
akhaṇḍaparipūrṇaparamānandalakṣaṇaparabrahmaṇaḥ samastasvarūpavirodhakāriṇī
aparicchinnatiraskariṇyākārā vaiṣṇavī mahāyogamāyā mūrtimaddhiranantamahāmāyājālaviśeṣaiḥ pariṣevitā| tasyāḥ puramatikautukamatyāścaryasāgarānandalakṣaṇamamṛtaṃ bhavati| avidyāsāgarapratibimbitanityavaikuṇṭhaprativaikuṇṭhamiva vibhāti
150.17
upāsakastatpuraṃ prāpya yogalakṣmīmaṅgamāyāṃ dhyātvā vividhopacārairārādhya
tayā sampūjitaścānujñātaścoparyupari gatvā anantayogamāyāvilāsānavalokyopāsakaḥ paramakautukaṃ prāpa
150.18
tata upari pādavibhūtivaikuṇṭhapuramābhāti| atyāścaryānantavibhūtisamaṣṭyākāram ānandarasapravāhairalaṅkṛtam amitataraṅgiṇyāḥ pravāhairatimaṅgalaṃ brahmatejoviśeṣākārairanantabrahmavanairabhitastatam anantanityamuktairabhivyāptam anantacinmayaprāsādajālasaṅkulam anādipādavibhūtivaikuṇṭhamevamābhāti| tanmadhye ca cidānandācalo vibhāti
150.19
tadupari jvalati niratiśayānandivyatejorāśiḥ| tadabhyantare paramānandavimānaṃ vibhāti| tadabhyantarasaṃsthāne cinmayāsanaṃ virājate| tatpadmakarṇikāyāṃ niratiśayadivyatejorāśyantarasamāsīnam ādinārāyaṇaṃ
dhyātvā vividhopacāraistaṃ samārādhya tenābhipūjitastadanujñātaścoparyupari
gatvā sāvaraṇamavidyāṇḍaṃ ca bhittvā'vidyāpādamullaṅghya vidyā'vidyayoḥ sandhau viṣvaksenavaikuṇṭhapuramābhāti
150.20
anantadivyatejojvālājālairabhito'niśaṃ prajvalantam anantabodhānandavyūhairabhitastataṃ śuddhabodhavimānāvalibhirvirājitam anantānandaparvataiḥ
paramakautukamābhāti| tanmadhye ca kalyāṇācalopari śuddhānandavimānaṃ
vibhāti| tadabhyantare divyamaṅgalāsanaṃ virājate| tatpadmakarṇikāyāṃ
brahmatejorāśyabhyantarasamāsīnaṃ bhagavadanantavibhūtividhiniṣedhaparipālakaṃ
sarvapravṛttisarvahetunimittakaṃ niratiśayānandalakṣaṇamahāviṣṇusvarūpam
akhilāpavargaparipālakam amitavikramam evaṃvidhaṃ viṣvaksenaṃ dhyātvā
pradakṣiṇanamaskārān vidhāya vividhopacārairārādhya tadanujñātaścoparyupari
gatvā vidyāvibhūtiṃ prāpya vidyāmayān anantavaikuṇṭhān parito'vasthitān brahmatejomayānavalokyopāsakaḥ paramānandaṃ prāpa
150.21
vidyāmayān anantasamudrān atikramya brahmavidyātaraṅgiṇīmāsādya tatra
snātvā bhagavaddhyānapūrvakaṃ punarnimajya mantramayaśarīramutsṛjya vidyā''nandamayāmṛtadivyaśarīraṃ parigṛhya nārāyaṇasārūpyaṃ prāpya ātmapūjāṃ
vidhāya brahmamayavaikuṇṭhavāsibhiḥ sarvairnityamuktaiḥ supūjitastato brahmavidyāpravāhairānandarasanirbharaiḥ krīḍānantaparvatairanantairabhivyāptaṃ brahmavidyāmayaiḥ sahasraṃ prākārairānandāmṛtamayairdivyagandhasvabhāvaiścinmayairanantabrahmavanairatiśobhitamupāsakastvevaṃvidhaṃ brahmavidyāvaikuṇṭhamāviśya tadabhyantarasthitātyantonnatabodhānandaprāsādāgrasthitapraṇavavimānoparisthitām
apārabrahmavidyāsāmrājyādhidevatām amoghanijamandakaṭākṣeṇā'nādimūlāvidyāpralayakarīm advitīyām ekām anantamokṣasāmrājyalakṣmīmevaṃ
dhyātvā pradakṣiṇanamaskārān vidhāya vividhopacārairārādhya puṣpāñjaliṃ
samarpya stutvā stotraviśeṣaistayā'bhipūjitastadanujñātaścoparyupāre gatvā
brahmavidyātīre gatvā bodhānandamayānanantavaikuṇṭhānavalokya niratiśayānandaṃ prāpya bodhānandamayānanantasamudrānatikramya gatvāgatvā brahmavaneṣu
paramamaṅgalācalaśreṇiṣu tato bodhānandavimānaparamparāsūpāsakaḥ paramānandaṃ
prāpa
Commentaries (2)
- Aṣṭottaraśatopaniṣadvivaraṇa — Upaniṣadbrahmayogin, Sanskrit
- Vivaraṇa of Upaniṣadbrahmendrayogin — Upaniṣadbrahmendrayogin, Sanskrit
Linked texts (4)
- Tripādvibhūtimahānārāyaṇopaniṣad — Sanskrit
- Siddhāntasāropaniṣat — Sanskrit
- Vaiṣṇavopaniṣad — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit