Ashtottarashatopanishad 16
Aṣṭottaraśatopaniṣad 16
- Language
- Sanskrit
16.1
pañcamo'dhyāyaḥ
dve akṣare brahmapare tvanante vidyā'vidye nihite yatra gūḍhe
kṣaraṃ tvavidyā hyamṛtaṃ tu vidyā vidyā'vidye īśate yastu so'nyaḥ
16.2
yo yoniṃ yonimadhitiṣṭhatyeko viśvāni rūpāṇi yonīṃśca sarvāḥ
ṛṣiṃ prasūtaṃ kapilaṃ yastamagre jñānairbibharti jāyamānaṃ ca paśyet
16.3
ekaikaṃ jālaṃ bahudhā vikurvannasminkṣetre saṃharatyeṣa devaḥ
bhūyaḥ sṛṣṭvā patayastatheśaḥ sarvādhipatyaṃ kurute mahātmā
16.4
sarvā diśa ūrdhvamadhaśca tiryakprakāśayanbhrājate yadvanaḍvān
evaṃ sa devo bhagavānvareṇyo yonisvabhāvānadhitiṣṭhatyekaḥ
16.5
yacca svabhāvaṃ pacati viśvayoniḥ pācyāṃśca sarvānpariṇāmayedyaḥ
sarvametadviśvamadhitiṣṭhatyeko guṇāṃśca sarvānviniyojayedyaḥ
16.6
tadvedaguhyopaniṣatsu gūḍhaṃ tadbrahmā vedate brahmayonim
ye pūrvaṃ devā ṛṣayaśca tadviduste tanmayā amṛtā vai babhūvuḥ
16.7
guṇānvayo yaḥ phalakarmakartā kṛtasya tasyaiva sa copabhoktā
sa viśvarūpastriguṇastrivartmā prāṇādhipaḥ saṃcarati svakarmabhiḥ
16.8
aṅguṣṭhamātro ravitulyarūpaḥ saṅkalpāhaṅkārasamanvito yaḥ
buddherguṇenātmaguṇena caiva ārāgramātro hyavaro'pi dṛṣṭaḥ
16.9
bālāgraśatabhāgasya śatadhā kalpitasya ca
bhāgo jīvaḥ sa vijñeyaḥ sa cānantyāya kalpate
16.10
naiva strī na pumāneṣa na caivāyaṃ napuṃsakaḥ
yadyaccharīramādatte tena tena sa yujyate
16.11
saṃkalpanasparśanadṛṣṭimohairgrāsāmbuvṛṣṭyā cātmavivṛddhijanma
karmānugānyanukrameṇa dehī sthāneṣu rūpāṇyabhisamprapadyate
16.12
sthūlāni sūkṣmāṇi bahūni caiva rūpāṇi dehī svaguṇairbibharti
kriyāguṇairātmaguṇaiśca teṣāṃ saṃyogaheturaparo'pi dṛṣṭaḥ
Commentaries (2)
- Aṣṭottaraśatopaniṣadvivaraṇa — Upaniṣadbrahmayogin, Sanskrit
- Vivaraṇa of Upaniṣadbrahmendrayogin — Upaniṣadbrahmendrayogin, Sanskrit
Linked texts (7)
- Śvetāśvataropaniṣad (Gita Press / Śrutiratnamālā e-text) — Sanskrit
- Mantrapuṣpa — Sanskrit
- Īśādidvādaśopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Upaniṣads — Sanskrit
- Aṣṭāviṃśatyupaniṣad — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Vedāntasamanvaya — Gurugovinda Rāya, Sanskrit