Ashtottarashatopanishad 165
Aṣṭottaraśatopaniṣad 165
- Language
- Sanskrit
Contents
- 165.19 — 1 part
165.1
iti pañcamopadeśaḥ
iti rāmapūrvatāpinyupaniṣatsamāptā
śāntipāṭhaḥ
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ.....devahitaṃ yadāyuḥ | (pūrvavat)
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ......śāntiḥ (pūrvavat)
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
bṛhaspatiruvāca yājñavalkyam—yadanu kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam
165.2
avimuktaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam| tasmādyatra kvacana gacchati tadeva manyetetīdaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam| atra hi jantoḥ prāṇeṣūtkramamāṇeṣu rudrastārakaṃ brahmā vyācaṣṭe yenāsāvamṛtī bhūtvā mokṣī bhavati| tasmādavimuktameva niṣeveta| avimuktaṃ na vimuñcet
165.3
evamevaitadyājñavalkya
165.1-2
dvitīyaḥ khaṇḍaḥ
atha hainaṃ bharadvājaḥ papraccha yājñavalkyaṃ—kiṃ tārakaṃ kiṃ tārayatīti
165.2-2
sa hovāca yājñavalkyaḥ—tārakaṃ dīrghānalaṃ bindupūrvakaṃ dīrghānalaṃ punarmāyāṃ namaścāndrāya namo bhadrāya nama ityetad brahmātmakāḥ saccidānandākhyā ityupāsitavyam
165.3-2
akāraḥ prathamākṣaro bhavati| ukāro dvitīyākṣaro bhavati| makārastṛtīyākṣaro bhavati| ardhamātraścaturthākṣaro bhavati| binduḥ pañcamākṣaro bhavati| nādaḥ ṣaṣṭhākṣaro bhavati| tārakatvāttārako bhavati| tadeva tārakaṃ brahma tvaṃ viddhi| tadevopāsitavyamiti jñeyam| garbhajanmajarāmaraṇasaṃsāra-mahadbhayāt saṃtārayatīti| tasmāducyate ṣaḍakṣaraṃ tārakamiti
165.4
ya etattārakaṃ brahma brāhmaṇo nityamadhīte sa pāpmānaṃ tarati sa mṛtyuṃ tarati sa brahmahatyāṃ tarati sa bhrūṇahatyāṃ tarati sa vīrahatyāṃ tarati sa sarvahatyāṃ tarati sa saṃsāraṃ tarati sa sarvaṃ tarati so'vimuktamāśrito bhavati sa mahān bhavati so'mṛtatvaṃ ca gacchati
165.5
atraite ślokā bhavanti—
akārākṣarasambhūtaḥ saumitrirviśvabhāvanaḥ
ukārākṣarasambhūtaḥ śatrughnastaijasātmakaḥ
165.6
prājñātmakastu bharato makārākṣarasambhavaḥ
ardhamātrātmako rāmo brahmānandaikavigrahaḥ
165.7
śrīrāmasānnidhyavaśājjagadādhārakāriṇī
utpattisthitisaṃhārakāriṇī sarvadehinām
165.8
sā sītā bhavati jñeyā mūlaprakṛtisaṃjñikā
praṇavatvāt prakṛtiriti vadanti brahmavādinaḥ
165.9
iti
omityetadakṣaramidaṃ sarvaṃ tasyopavyākhyānaṃ bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaditi
sarvamoṃkāra eva| yaccānyattrikālātītaṃ tadapyoṃkāra eva| sarvaṃ hyetad brahma| ayamātmā brahma| so'yamātmā catuṣpāt
165.10
jāgaritasthāno bahiḥprajñaḥ sapതാṅga ekonaviṃśatimukhaḥ sthūlabhugvaiśvānaraḥ
prathamaḥ pādaḥ
165.11
svapnasthāno'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ praviviktabhuk taijaso
dvitīyaḥ pādaḥ
165.12
yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate na kañcana svapnaṃ paśyati tatsuṣuptam
suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana evānandamayo hyānandabhuk cetomukhaḥ
prājñastṛtīyaḥ pādaḥ
165.13
eṣa sarveśvara eṣa sarvajña eṣo'ntaryāmyeṣa yoniḥ sarvasya prabhavāpyayau hi
bhūtānām
165.14
nāntaḥprajñaṃ na bahiḥprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñaṃ nāprajñaṃ na prajñānaghanamadṛśyamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇamacintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāraṃ
prapañcopaśamaṃ śāntaṃ śivamadvaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ
165.15
sadojjvalo'vidyātatkāryahīnaḥ svātmabandhaharaḥ sarvadā dvaitarahita ānandarūpaḥ sarvādhiṣṭhānasanmātro nirastāvidyātamomoho'hameveti sambhāvyo'ham
165.16
oṃ tat sadyat paraṃ brahma rāmacandraścidātmakaḥ
so'hamo tadrāmabhadraparaṃjyotī raso'hamom
165.17
ityātmānamādāya manasā brahmaṇaikīkuryāt
165.18
sadā rāmo'hamasmīti tattvataḥ pravadanti ye
na te saṃsāriṇo nūnaṃ rāma eva na saṃśayaḥ
165.19
ityupaniṣat| ya evaṃ veda sa mukto bhavatīti yājñavalkyaḥ
165.19.p1
iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ
Commentaries (2)
- Aṣṭottaraśatopaniṣadvivaraṇa — Upaniṣadbrahmayogin, Sanskrit
- Vivaraṇa of Upaniṣadbrahmendrayogin — Upaniṣadbrahmendrayogin, Sanskrit
Linked texts (6)
- Rāmatāpanīyopaniṣad — Sanskrit
- Rāmatāpinyupaniṣad — Sanskrit
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Upaniṣatsaṃgraha — Sanskrit
- Rāmapūrvottaratāpanīyopaniṣad — Sanskrit