Pramāṇa · Search · About · API

Ashtottarashatopanishad 165

Aṣṭottaraśatopaniṣad 165

Language
Sanskrit

Contents

165.1

iti pañcamopadeśaḥ
iti rāmapūrvatāpinyupaniṣatsamāptā
śāntipāṭhaḥ
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ.....devahitaṃ yadāyuḥ | (pūrvavat)
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ......śāntiḥ (pūrvavat)
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
bṛhaspatiruvāca yājñavalkyam—yadanu kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam

165.2

avimuktaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam| tasmādyatra kvacana gacchati tadeva manyetetīdaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam| atra hi jantoḥ prāṇeṣūtkramamāṇeṣu rudrastārakaṃ brahmā vyācaṣṭe yenāsāvamṛtī bhūtvā mokṣī bhavati| tasmādavimuktameva niṣeveta| avimuktaṃ na vimuñcet

165.3

evamevaitadyājñavalkya

165.1-2

dvitīyaḥ khaṇḍaḥ
atha hainaṃ bharadvājaḥ papraccha yājñavalkyaṃ—kiṃ tārakaṃ kiṃ tārayatīti

165.2-2

sa hovāca yājñavalkyaḥ—tārakaṃ dīrghānalaṃ bindupūrvakaṃ dīrghānalaṃ punarmāyāṃ namaścāndrāya namo bhadrāya nama ityetad brahmātmakāḥ saccidānandākhyā ityupāsitavyam

165.3-2

akāraḥ prathamākṣaro bhavati| ukāro dvitīyākṣaro bhavati| makārastṛtīyākṣaro bhavati| ardhamātraścaturthākṣaro bhavati| binduḥ pañcamākṣaro bhavati| nādaḥ ṣaṣṭhākṣaro bhavati| tārakatvāttārako bhavati| tadeva tārakaṃ brahma tvaṃ viddhi| tadevopāsitavyamiti jñeyam| garbhajanmajarāmaraṇasaṃsāra-mahadbhayāt saṃtārayatīti| tasmāducyate ṣaḍakṣaraṃ tārakamiti

165.4

ya etattārakaṃ brahma brāhmaṇo nityamadhīte sa pāpmānaṃ tarati sa mṛtyuṃ tarati sa brahmahatyāṃ tarati sa bhrūṇahatyāṃ tarati sa vīrahatyāṃ tarati sa sarvahatyāṃ tarati sa saṃsāraṃ tarati sa sarvaṃ tarati so'vimuktamāśrito bhavati sa mahān bhavati so'mṛtatvaṃ ca gacchati

165.5

atraite ślokā bhavanti—
akārākṣarasambhūtaḥ saumitrirviśvabhāvanaḥ
ukārākṣarasambhūtaḥ śatrughnastaijasātmakaḥ

165.6

prājñātmakastu bharato makārākṣarasambhavaḥ
ardhamātrātmako rāmo brahmānandaikavigrahaḥ

165.7

śrīrāmasānnidhyavaśājjagadādhārakāriṇī
utpattisthitisaṃhārakāriṇī sarvadehinām

165.8

sā sītā bhavati jñeyā mūlaprakṛtisaṃjñikā
praṇavatvāt prakṛtiriti vadanti brahmavādinaḥ

165.9

iti
omityetadakṣaramidaṃ sarvaṃ tasyopavyākhyānaṃ bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaditi
sarvamoṃkāra eva| yaccānyattrikālātītaṃ tadapyoṃkāra eva| sarvaṃ hyetad brahma| ayamātmā brahma| so'yamātmā catuṣpāt

165.10

jāgaritasthāno bahiḥprajñaḥ sapതാṅga ekonaviṃśatimukhaḥ sthūlabhugvaiśvānaraḥ
prathamaḥ pādaḥ

165.11

svapnasthāno'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ praviviktabhuk taijaso
dvitīyaḥ pādaḥ

165.12

yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate na kañcana svapnaṃ paśyati tatsuṣuptam
suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana evānandamayo hyānandabhuk cetomukhaḥ
prājñastṛtīyaḥ pādaḥ

165.13

eṣa sarveśvara eṣa sarvajña eṣo'ntaryāmyeṣa yoniḥ sarvasya prabhavāpyayau hi
bhūtānām

165.14

nāntaḥprajñaṃ na bahiḥprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñaṃ nāprajñaṃ na prajñānaghanamadṛśyamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇamacintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāraṃ
prapañcopaśamaṃ śāntaṃ śivamadvaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ

165.15

sadojjvalo'vidyātatkāryahīnaḥ svātmabandhaharaḥ sarvadā dvaitarahita ānandarūpaḥ sarvādhiṣṭhānasanmātro nirastāvidyātamomoho'hameveti sambhāvyo'ham

165.16

oṃ tat sadyat paraṃ brahma rāmacandraścidātmakaḥ
so'hamo tadrāmabhadraparaṃjyotī raso'hamom

165.17

ityātmānamādāya manasā brahmaṇaikīkuryāt

165.18

sadā rāmo'hamasmīti tattvataḥ pravadanti ye
na te saṃsāriṇo nūnaṃ rāma eva na saṃśayaḥ

165.19

ityupaniṣat| ya evaṃ veda sa mukto bhavatīti yājñavalkyaḥ

165.19.p1

iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ

Commentaries (2)

Linked texts (6)