Ashtottarashatopanishad 18
Aṣṭottaraśatopaniṣad 18
- Language
- Sanskrit
18.1
ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
svabhāvameke kavayo vadanti kālaṃ tathā'nye parimuhyamānāḥ
devasyaiṣa mahimā tu loke yenedaṃ bhrāmyate brahmacakram
18.2
1
yenāvṛtaṃ nityamidaṃ hi sarvaṃ jñaḥ kālakāro guṇī sarvavidyaḥ
teneśitaṃ karma vivartate ha pṛthvyaptejo'nilakhāni cintyam
18.3
tatkarma kṛtvā vinivartya bhūyastattatsya tattvena sametya yogam
ekena dvābhyāṃ tribhiraṣṭabhirvā kālena caivātmaguṇaiśca sūkṣmaiḥ
18.4
ārabhya karmāṇi guṇānvitāni bhāvāṃśca sarvānviniyojayedyaḥ
teṣāmabhāve kṛtakarmanāśaḥ karmakṣaye yāti sa tattvato'nyaḥ
18.5
ādiḥ sa saṃyoganimittahetuḥ parastrikālādakalo'pi dṛṣṭaḥ
taṃ viśvarūpaṃ bhavabhūtamīḍyaṃ devaṃ svacittasthamupāsya pūrvam
18.6
sa vṛkṣakālākṛtibhiḥ paro'nyo yasmātprapañcaḥ parivartate'yam
dharmāvahaṃ pāpanudaṃ bhageśaṃ jñātvātmasthamamṛtaṃ viśvadhāma
18.7
tamīśvarāṇāṃ paramaṃ maheśvaraṃ taṃ devatānāṃ paramaṃ ca daivatam
patiṃ patīnāṃ paramaṃ parastādvidāma devaṃ bhuvaneśamīḍyam
18.8
na tasya kāryaṃ karaṇaṃ ca vidyate na tatsamaścābhyadhikaśca dṛśyate
parāsya śaktirvividhaiva śrūyate svābhāvikī jñānabalakriyā ca
18.9
na tasya kaścitpatirasti loke na ceśitā naiva ca tasya liṅgam
sa kāraṇaṃ karaṇādhipādhipo na cāsya kaścijjanitā na cādhipaḥ
18.10
yastantunābha iva tantubhiḥ pradhānajaiḥ svabhāvato deva ekaḥ svamāvṛṇot
sa no dadhād brahmāpyayam
18.11
eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā
karmādhyakṣaḥ sarvabhūtādhivāsaḥ sākṣī cetā kevalo nirguṇaśca
18.12
eko vaśī niṣkriyāṇāṃ bahūnāmekaṃ bījaṃ bahudhā yaḥ karoti
tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām
18.13
nityo nityānāṃ cetanaścetanānāmeko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān
tatkāraṇaṃ sāṃkhyayogādhigamyaṃ jñātvā devaṃ mucyate sarvapāśaiḥ
18.14
na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ nemā vidyuto bhānti kuto'yamagniḥ
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ tasya bhāsā sarvamidaṃ vibhāti
18.15
eko haṃso bhuvanasyāsya madhye sa evāgniḥ salile sanniviṣṭaḥ
tameva viditvā'timṛtyumeti nānyaḥ panthā vidyate'yanāya
18.16
sa viśvakṛdviśvavidātmayonirjñaḥ kālakālo guṇī sarvavidyaḥ
pradhānakṣetrajñapatirguṇeśaḥ saṃsāramokṣasthitibandhahetuḥ
18.17
sa tanmayo hyamṛta īśasaṃstho jñaḥ sarvago bhuvanasyāsya goptā
ya īśe'sya jagato nityameva nānyo heturvidyata īśanāya
18.18
yo brahmāṇaṃ vidadhāti pūrvaṃ yo vai vedāṃśca prahiṇoti tasmai
taṃ ha devamātmabuddhiprakāśaṃ mumukṣurvai śaraṇamahaṃ prapadye
Commentaries (2)
- Aṣṭottaraśatopaniṣadvivaraṇa — Upaniṣadbrahmayogin, Sanskrit
- Vivaraṇa of Upaniṣadbrahmendrayogin — Upaniṣadbrahmendrayogin, Sanskrit
Linked texts (7)
- Śvetāśvataropaniṣad (Gita Press / Śrutiratnamālā e-text) — Sanskrit
- Mantrapuṣpa — Sanskrit
- Īśādidvādaśopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Aṣṭāviṃśatyupaniṣad — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Upaniṣads — Sanskrit
- Vedāntasamanvaya — Gurugovinda Rāya, Sanskrit