Pramāṇa · Search · About · API

Ashtottarashatopanishad 18

Aṣṭottaraśatopaniṣad 18

Language
Sanskrit

18.1

ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
svabhāvameke kavayo vadanti kālaṃ tathā'nye parimuhyamānāḥ
devasyaiṣa mahimā tu loke yenedaṃ bhrāmyate brahmacakram

18.2

1
yenāvṛtaṃ nityamidaṃ hi sarvaṃ jñaḥ kālakāro guṇī sarvavidyaḥ
teneśitaṃ karma vivartate ha pṛthvyaptejo'nilakhāni cintyam

18.3

tatkarma kṛtvā vinivartya bhūyastattatsya tattvena sametya yogam
ekena dvābhyāṃ tribhiraṣṭabhirvā kālena caivātmaguṇaiśca sūkṣmaiḥ

18.4

ārabhya karmāṇi guṇānvitāni bhāvāṃśca sarvānviniyojayedyaḥ
teṣāmabhāve kṛtakarmanāśaḥ karmakṣaye yāti sa tattvato'nyaḥ

18.5

ādiḥ sa saṃyoganimittahetuḥ parastrikālādakalo'pi dṛṣṭaḥ
taṃ viśvarūpaṃ bhavabhūtamīḍyaṃ devaṃ svacittasthamupāsya pūrvam

18.6

sa vṛkṣakālākṛtibhiḥ paro'nyo yasmātprapañcaḥ parivartate'yam
dharmāvahaṃ pāpanudaṃ bhageśaṃ jñātvātmasthamamṛtaṃ viśvadhāma

18.7

tamīśvarāṇāṃ paramaṃ maheśvaraṃ taṃ devatānāṃ paramaṃ ca daivatam
patiṃ patīnāṃ paramaṃ parastādvidāma devaṃ bhuvaneśamīḍyam

18.8

na tasya kāryaṃ karaṇaṃ ca vidyate na tatsamaścābhyadhikaśca dṛśyate
parāsya śaktirvividhaiva śrūyate svābhāvikī jñānabalakriyā ca

18.9

na tasya kaścitpatirasti loke na ceśitā naiva ca tasya liṅgam
sa kāraṇaṃ karaṇādhipādhipo na cāsya kaścijjanitā na cādhipaḥ

18.10

yastantunābha iva tantubhiḥ pradhānajaiḥ svabhāvato deva ekaḥ svamāvṛṇot
sa no dadhād brahmāpyayam

18.11

eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā
karmādhyakṣaḥ sarvabhūtādhivāsaḥ sākṣī cetā kevalo nirguṇaśca

18.12

eko vaśī niṣkriyāṇāṃ bahūnāmekaṃ bījaṃ bahudhā yaḥ karoti
tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām

18.13

nityo nityānāṃ cetanaścetanānāmeko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān
tatkāraṇaṃ sāṃkhyayogādhigamyaṃ jñātvā devaṃ mucyate sarvapāśaiḥ

18.14

na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ nemā vidyuto bhānti kuto'yamagniḥ
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ tasya bhāsā sarvamidaṃ vibhāti

18.15

eko haṃso bhuvanasyāsya madhye sa evāgniḥ salile sanniviṣṭaḥ
tameva viditvā'timṛtyumeti nānyaḥ panthā vidyate'yanāya

18.16

sa viśvakṛdviśvavidātmayonirjñaḥ kālakālo guṇī sarvavidyaḥ
pradhānakṣetrajñapatirguṇeśaḥ saṃsāramokṣasthitibandhahetuḥ

18.17

sa tanmayo hyamṛta īśasaṃstho jñaḥ sarvago bhuvanasyāsya goptā
ya īśe'sya jagato nityameva nānyo heturvidyata īśanāya

18.18

yo brahmāṇaṃ vidadhāti pūrvaṃ yo vai vedāṃśca prahiṇoti tasmai
taṃ ha devamātmabuddhiprakāśaṃ mumukṣurvai śaraṇamahaṃ prapadye

Commentaries (2)

Linked texts (7)