Pramāṇa · Search · About · API

Ashtottarashatopanishad 27

Aṣṭottaraśatopaniṣad 27

Language
Sanskrit

27.1

ityamṛtanādopaniṣat samāptā
śāntipāṭhaḥ
oṃ saha nāvavatu | saha nau bhunaktu | saha vīryaṃ karavāvahai | tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai || (pūrvavat)
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ
sthirairaṅgaistuṣṭuvām̐sastanūbhirvyaśemahi devahitaṃ yadāyuḥ
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
oṃ svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ
svasti nastākrṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
devā ha vai svargaṃ lokamagamaṃste devā rudramapṛcchan—ko bhavāniti

27.2

so'bravīdahamekaḥ prathamamāsaṃ vartāmi bhaviṣyāmi ca | nānyaḥ kaścinmatto vyatirikta iti

27.3

so'ntarādantaraṃ prāviśat diśaścāntaraṃ prāviśat

27.4

so'haṃ nityānityo'haṃ vyaktāvyakto brahmāhamabrahmāhaṃ prāñcaḥ pratyañco'haṃ
dakṣiṇāñcodañco'hamadhaścordhvaṃ cāhaṃ diśaśca pratidiśaścāhaṃ pumānapumān
striyaścāhaṃ gāyatryahaṃ sāvitryahaṃ sarasvatyahaṃ triṣṭubjagatyanuṣṭup cāhaṃ
chando'haṃ gārhapatyo dakṣiṇāgnirāhavanīyo'haṃ satyo'haṃ gaurahaṃ gauryahamṛghaṃ
yajurahaṃ sāmāhamatharvāṅgiraso'haṃ jyeṣṭho'haṃ śreṣṭho'haṃ variṣṭho'hamapāpo'haṃ
tejo'haṃ guhyo'hamaraṇyo'hamakṣaramahaṃ kṣaramahaṃ puṣkaramahaṃ pavitramahamagraṃ ca
madhyaṃ ca bahiśca purastājjyotirityahameva ca sarve māmeva

27.5

māṃ yo veda sarvān devān veda| gāṃ gobhirbrāhmaṇān brāhmaṇyena havīṃṣi
haviṣā''yurāyuṣā satyaṃ satyena dharmaṃ dharmeṇa tarpayāmi tarpayāmi

27.6

svena tejasā tato devā rudraṃ nāpaśyan| te devā rudraṃ dhyāyanti| tato devā
ūrdhvabāhavaḥ stuvanti-oṃ yo ha vai devaḥ sa bhagavān yaśca brahmā bhūrbhuvaḥ
svaḥ tasmai vai namo namaḥ| śīrṣañjanardo viśvarūpo'si

27.7

oṃ yo vai rudraḥ sa bhagavān yaśca brahmā tasmai vai namo namaḥ

27.8

oṃ yo vai rudraḥ sa bhagavān yaśca viṣṇuḥ tasmai vai namo namaḥ

27.9

oṃ yo vai rudraḥ sa bhagavān yaśca skandaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.10

oṃ yo vai rudraḥ sa bhagavān yaścendraḥ tasmai vai namo namaḥ

27.11

oṃ yo vai rudraḥ sa bhagavān yaścāgniḥ tasmai vai namo namaḥ

27.12

oṃ yo vai rudraḥ bhagavān yaśca vāyuḥ tasmai vai namo namaḥ

27.13

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca vināyakaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.14

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yā comā tasmai vai namo namaḥ

27.15

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca maheśvaraḥ tasmai vai namo namaḥ

27.16

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca bhūḥ tasmai vai namo namaḥ

27.17

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca bhuvaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.18

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca suvaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.19

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca mahaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.20

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca janaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.21

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca tapaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.22

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca satyaṃ tasmai vai namo namaḥ

27.23

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yā ca pṛthivī tasmai vai namo namaḥ

27.24

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yāścāpaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.25

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yacca tejaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.26

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca vāyuḥ tasmai vai namo namaḥ

27.27

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca ākāśaṃ tasmai vai namo namaḥ

27.28

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca sūryaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.29

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca somaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.30

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yāni ca nakṣatrāṇi tasmai vai namo namaḥ

27.31

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān ye cāṣṭau grahāḥ tasmai vai namo namaḥ

27.32

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca prāṇaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.33

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca kālaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.34

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca yamaḥ tasmai vai namo namaḥ

27.35

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca mṛtyuḥ tasmai vai namo namaḥ

27.36

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaścāmṛtaṃ tasmai vai namo namaḥ

27.37

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yacca bhūtaṃ, bhavyaṃ vartamānaṃ tasmai vai namo namaḥ

27.38

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yaśca viśvaṃ tasmai vai namo namaḥ

27.39

oṃ yo ha vai rudraḥ sa bhagavān yacca kṛtsnaṃ sarvaṃ satyaṃ tasmai vai namo namaḥ

27.40

brahmaikastvaṃ dvitridhordhvamadhaśca tvaṃ śāntiśca tvaṃ puṣṭiśca tvaṃ tuṣṭiśca tvaṃ
hutamahutaṃ viśvamaviśvaṃ dattamadattaṃ kṛtamakṛtaṃ paramaparaṃ parāyaṇaṃ ceti

27.41

apāma somamṛtā abhūmāganma jyotiravidāma devān
kiṃ nūnamasmān kṛṇavadarātiḥ kimu dhūrtiramṛta martyasya

27.42

saumyaṃ sūkṣmaṃ puruṣamagrāhyamagrāhyeṇa vāyuṃ vāyavyena somaṃ saumyena grasati
svena tejasā tasmā upasaṃhartre mahāgrāsāya vai namo namaḥ

27.43

hṛdisthā devatāḥ sarvā hadi prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ
hadi tvamasi yo nityaṃ tisro bhāvāḥ parastu saḥ

27.44

tasyottarataḥ śiro dakṣiṇataḥ pādau ya uttarataḥ sa oṅkāraḥ, sa praṇavaḥ sa
sarvavyāpī, yaḥ sarvavyāpī so'nanto yo'nanto tattāraṃ yattāraṃ tat sūkṣmaṃ
yat sūkṣmaṃ tacchuklaṃ yacchuklaṃ tadvidyutaṃ yadvidyutaṃ tat paraṃ brahma yat paraṃ brahma
sa ekaḥ ya ekaḥ sa rudraḥ yo rudraḥ sa īśāno ya īśānaḥ sa bhagavān maheśvaraḥ
(sa bhagavān mahādevaḥ)

27.45

atha kasmāducyata oṅkāro yasmāduccāryamāṇa eva prāṇānūrdhvamākramayati
tasmāducyata oṅkāraḥ

27.46

atha kasmāducyate praṇavo yasmāduccāryamāṇa eva ṛgyajuḥsāmātharvāṅgiraso brahma brāhmaṇebhyaḥ praṇāmayati nāmayati ca tasmāducyate praṇavaḥ

27.47

atha kasmāducyate sarvavyāpīti yasmāduccāryamāṇa eva sarvāllokān
vyāpnoti sneho yathā palalapiṇḍamiva śāntarūpamotaprotamanuprāpto
vyatiṣiktaśca tasmāducyate sarvavyāpī

27.48

atha kasmāducyate ananto yasmāduccāryamāṇa evādyantaṃ nopalabhyate
tiryagūrdhvamadhastāttasmāducyate ananta iti

27.49

atha kasmāducyate tāraṃ yasmāduccāryamāṇa eva garbhajanmajarāmaraṇasaṃsāramahābhayāt saṃtārayati tasmāducyate tāram

27.50

atha kasmāducyate sūkṣmaṃ yasmāduccāryamāṇa eva sūkṣmo bhūtvā
paraśarīrā-ṇyevādhitiṣṭhati tasmāducyate sūkṣmam

27.5-2

atha kasmāducyate śuklaṃ yasmāduccāryamāṇa eva klandate klāmayate
tasmāducyate śuklam

27.5-3

1
atha kasmāducyate vaidyutaṃ yasmāduccāryamāṇa evātitamasi śarīraṃ
vidyotayati tasmāducyate vaidyutam

27.5-4

2
atha kasmāducyate paraṃ brahma yasmāduccāryamāṇa eva bṛhati bṛṃhayati tasmāducyate paraṃ brahma

27.5-5

3
atha kasmāducyata eko yaḥ sarvān lokānudagṛhṇātyajasraṃ sṛjati
visṛjati vāsayati tasmāducyata ekaḥ

27.5-6

4
[atha kasmāducyata eko yaḥ sarvānprāṇānsambhakṣya sambhakṣaṇenājaḥ
saṃsṛjati visṛjati ca| tīrthameke vrajanti tīrthameke dakṣiṇāḥ pratyañca
udañcaḥ prāñcobhivrajantyeke teṣāṃ sarveṣāmiha saṃgatiḥ| sākaṃ eko
bhūtaścarati tasmāducyata ekaḥ|]
atha kasmāducyate rudraḥ ? eka eva rudro na dvitīyāya tasthuḥ imān
lokānīśata īśanīyurjananīyuḥ| pratyañcanāstiṣṭhati sañcukocāntakāle,
saṃsṛjya viśvā bhuvaneṣu goptā| tasmāducyata eko rudraḥ

27.5-7

5
atha kasmāducyata īśāno yaḥ sarvān lokānīśata īśanībhiḥ| jananībhiḥ paramaśaktibhiḥ

27.5-8

6
abhi tvā śūra no numo dugdhā iva dhenavaḥ
īśānamasya jagataḥ suvardṛśamīśānamindra tasthuṣaḥ
tasmāducyata īśānaḥ

27.5-9

7
atha kasmāducyate bhagavān yaḥ sarvān bhāvān nirīkṣityātmajñānaṃ nirīkṣayati yogaṃ gamayati tasmāducyate bhagavān

27.5-10

8
atha kasmāducyate maheśvaro yaḥ sarvān lokān sambhakṣaḥ| sambhakṣayatyajasraṃ sṛjati visṛjati vāsayati tasmāducyate maheśvaraḥ

27.60

9
atha kasmāducyate mahādevo yaḥ sarvān bhāvān
parityajyātmajñānayogaiśvarye mahati mahīyate tasmāducyate mahādevaḥ

27.61

tadetadvadacarim—
eko hi devaḥ pradiśo nu sarvāḥ pūrvo hi jātaḥ sa u garbhe antaḥ
sa vijāyamānaḥ sa janiṣyamāṇaḥ pratyaṅjanāstiṣṭhati viśvatomukhaḥ

27.62

viśvataścakṣuruta viśvatomukho viśvatobāhuruta viśvataspāt
saṃ bāhubhyāṃ dhamati sampatatrairdyāvābhūmī janayan deva ekaḥ

27.63

etadupāsitavyaṃ yadvāco vadanti tadeva grāhyam
ayaṃ panthā vitata uttareṇa yena devā yena ṛṣayo yena pitaraḥ prāpnuvanti
paramaparaṃ nārāyaṇaṃ ca

27.64

bālāgramātraṃ hṛdayasya madhye viśvaṃ devaṃ jātavedaṃ vareṇyam
tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām

27.65

yo yoniṃ yonimadhitiṣṭhatyeko yenedaṃ pūrṇaṃ pañcavidhaṃ ca sarvam
tamīśānaṃ puruṣaṃ devamīḍyaṃ nididhyā(yā)ttāraṃ śāntimatyantameti

27.66

prāṇeṣvantarmanaso liṅgamāhuryasmin krodho yā ca tṛṣṇā'kṣamā ca
tṛṣṇāṃ chittvā hetujālasya mūlaṃ buddhyā sañcintya sthāpayitvā tu rudra
ekatvamāhuḥ

27.67

rudra śāśvataṃ vai purāṇamiṣamūrjaṃ tapasā niyacchata| vratametat pāśupatam
agniriti bhasma vāyuriti bhasma jalamiti bhasma sthalamiti bhasma
vyometi bhasma| sarvaṃ ha vā idaṃ bhasma mana ityāni cakṣūṃṣi bhasmānītyagnirityādinā bhasma gṛhītvā visṛjyāṅgāni saṃspṛśettasmād vratametat
pāśupatam

27.68

paśupāśavimokṣāya yo'tharvaśirasaṃ brāhmaṇo'dhīte so'gnipūto bhavati, sa
vāyupūto bhavati| sa ādityapūto bhavati| sa somapūto bhavati| sa
satyapūto bhavati| sa sarvapūto bhavati| sa sarveṣu tīrtheṣu snāto bhavati| sa
sarveṣu vedeṣvadhīto bhavati| sa sarvavedavratacaryāsu carito bhavati| sa
sarvairdevairjñāto bhavati| sa sarvayajñakratubhiriṣṭavān bhavati| tenetihāsapurāṇānāṃ rudrāṇāṃ śatasahastrāṇi japtāni bhavanti| gāyatryāḥ śatasahasraṃ
japtaṃ bhavati| praṇavānāmayutaṃ japtaṃ bhavati| rūpe rūpe daśa pūrvān punāti
daśottarānācakṣuṣaḥ paṅktiṃ punātītyāha bhagavānatharvaśiro'tharvaśiraḥ
sakṛjjaptvā śuciḥ pūtaḥ karmaṇyo bhavati| dvitīyaṃ japtvā gāṇapatyamavāpnoti| tṛtīyaṃ japtvā devamanupraviśatyoṃ satyam

27.69

yo rudro agnau yo apsvantarya oṣadhīrvīrudha āviveśa
ya imā viśvā bhuvanāni caklṛpe tasmai rudrāya namo astu

27.70

asya mūrdhānamasya saṃśīryo'tharvā hṛdayaṃ ca manmastiṣkādūrdhvaṃ prerayan pavamāno'tha śīrṣṇastadvā'tharvaśiro devakośaḥ samujjhitaḥ tatprāṇo'bhirakṣatu
niyamantramatho manaḥśriyamantramatho manovidyāmantramatho manovidyāmantramatho
manomokṣamantramatho manomokṣamantramatho mana ityoṃ satyamityupaniṣat

Commentaries (2)

Linked texts (10)