Ashtottarashatopanishad 41
Aṣṭottaraśatopaniṣad 41
- Language
- Sanskrit
Contents
- 41.20 — 1 part
41.1
tata u ha bālākistūṣṇīmāsa| taṃ hovācājātaśatruḥ| etāvantu bālākā iti| etāvaddhīti hovāca bālākiḥ| taṃ hovācājātaśatrurmṛṣā vai kila mā samavādayiṣṭhā brahma te bravāṇīti| sa hovāca yo vai bālāka eteṣāṃ puruṣāṇāṃ kartā yasya vaitatkarma sa vai veditavya iti| tata u ha bālākiḥ samitpāṇiḥ praticakrama upāyānīti| taṃ hovācājātaśatruḥ pratilomarūpameva tasyādyat kṣatriyo brāhmaṇamupanayet| ehi vyeva tvā jñapayiṣyāmīti| taṃ ha pāṇāvabhipadya pravavrāja| tau ha suptaṃ puruṣamājagmatuḥ| taṃ hājātaśatru-rāmantrayāṃcakre| bṛhan pāṇḍaravāsaḥ somarājanniti| sa u ha tūṣṇīmeva
śiśye| tata u hainaṃ yaṣṭyā vicikṣepa| sa tata eva samuttasthau| taṃ
hovācājātaśatruḥ kvaiṣa etadbālāke puruṣo'śayiṣṭa kvaitadabhūt kutaḥ
etagāditi| tata u ha bālākirna vijajñau
41.1-2
8
taṃ hovācājātaśatruḥ yatraitad bālāke puruṣo'śayiṣṭa yatraitadabhūdyata
etadāgāditi| hitā nāma hṛdayasya nāḍyo hṛdayāt purītatamabhipratanvanti
tadyathā sahasradhā keśo vipāṭitastāvadaṇvyaḥ piṅgalasyāṇimnā tiṣṭhanti
śuklasya kṛṣṇasya pītasya lohitasyeti tāsu tadā bhavati| yadā suptaḥ
svapnaṃ na kaṃcana paśyati| asmin prāṇa ekaikadhā bhavati| tadainaṃ vāk
sarvairnāmabhiḥ sahāpyeti| cakṣuḥ sarve rūpaiḥ sahāpyeti śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ
sahāpyeti manaḥ sarvairdhyānaiḥ sahāpyeti| sa yadā pratibudhyate yathā'gnerjvalataḥ sarvā diśo visphuliṅgā vipratiṣṭherannevamaivāsmādātmanaḥ prāṇā
yathāyatanaṃ vipratiṣṭhante prāṇebhyo devā devebhyo lokāḥ| tadyathā kṣuraḥ
kṣuradhāne'vahitaḥ syāt| viśvaṃbharo vā viśvaṃbharakulāya evamevaiṣa prajña
ātmedaṃ śarīramātmānamanupraviṣṭa ā lomabhya ā nakhebhyaḥ
41.20
9
tametamātmānametamātmano'nvapaśyanti (anvavasyanti) | yathā vā śreṣṭhinaṃ svāḥ | tadyathā śreṣṭhaiḥ svairbhuṅkte yathā vā śreṣṭhinaṃ svāḥ bhuñjantyevamevaiṣa prajñātmaitairātmabhirbhuṅkte | evaṃ vai tamātmānameta ātmāno bhuñjanti | sa yāvaddha vā indra etamātmānaṃ na vijate tāvadenamasurā abhibabhūvuḥ | sa yadā vijajñe'tha hatvā'surānvijitya sarveṣāṃ devānāṃ śraiṣṭhyaṃ svārājyamadhipatyaṃ parīyāya tatho evaivaṃ vidvān sarvān pāpmano'pahatya sarveṣāṃ bhūtānāṃ śraiṣṭhyaṃ svārājyamādhipatyaṃ paryeti | ya evaṃ veda evaṃ veda
41.20.p1
iti caturtho'dhyāyaḥ
Commentaries (2)
- Aṣṭottaraśatopaniṣadvivaraṇa — Upaniṣadbrahmayogin, Sanskrit
- Vivaraṇa of Upaniṣadbrahmendrayogin — Upaniṣadbrahmendrayogin, Sanskrit
Linked texts (1)
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit