Pramāṇa · Search · About · API

Ashtottarashatopanishad 45

Aṣṭottaraśatopaniṣad 45

Language
Sanskrit

45.1

atha bhusuṇḍaḥ kālāgnirudraṃ vibhūtiyogamanubrūhīti hovāca

45.2

vikaṭāṅgamunmattāṃ mahākhalāmaśivādicihnānvitāṃ punardhenuṃ kṛśāṅgām
vatsahīnāmaśāntāmadugdhadohinīṃ nirindriyāṃ jagdhatṛṇāṃ keśacelāsthibhakṣiṇīṃ sandhinīṃ navaprasūtāṃ rogārtāṃ gāṃ vihāya praśastagomayamāhared
gomayaṃ khasaṃsthaṃ grāhyaṃ śubhe sthāne vā patitamaparityajyāta ūrdhvaṃ mardayed
gavyena | gomayagrahaṇaṃ kapilā dhavalā vā | alābhe tadanyā gauḥ
syādoṣavarjitā | kapilāgobhasmoktam | labdhagobhasmanā cedanyagokṣāraṃ
yatra kvāpi sthitaṃ yattatra hi dhāryaṃ saṃskārarahitaṃ dhāryam

45.3

tatraite ślokā bhavanti—
vidyāśaktiḥ samastānāṃ śaktirityabhidhīyate
guṇatrayāśrayā vidyā sā vidyā ca tadāśrayā

45.4

guṇatrayamidaṃ dhenurvidyā'bhūd gomayaṃ śubham
mūtraṃ copaniṣatproktaṃ kuryādbhasma tataḥ param

45.5

vatsastu smṛtayaścāsyāstatsambhūtaṃ tu gomayam
āgāva iti mantreṇa dhenuṃ tatrābhimantrayet

45.6

gāvo bhago gāva iti prāśayet tattṛṇaṃ jalam
upoṣya ca caturdaśyāṃ śukle kṛṣṇe'thavā vratī

45.7

paredyuḥ prātarutthāya śucirbhūtvā samāhitaḥ
kṛtasnāno dhautavastraḥ payordhvaṃ ca sṛjecca gām

45.8

utthāpya gāṃ prayatnena gāyatryā mūtramāharet
sauvarṇe rājate tāmre dhārayenmṛṇmaye ghaṭe

45.9

pauṣkare'tha palāśe vā pātre gośṛṃga eva vā
ādadīta hi gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam

45.10

ābhūmipātaṃ gṛhṇīyāt pātre pūrvodite gṛhī
gomayaṃ śodhayedvidvān śrīrme bhavatu mantrataḥ

45.11

alakṣmīrma iti mantreṇa gomayaṃ dhānyavarjitam
saṃ tvā siñcāmi mantreṇa gomūtraṃ gomaye kṣipet

45.12

pañcānāṃ tviti mantreṇa piṇḍānāṃ ca caturdaśa
kuryātsaṃśodhya kiraṇaiḥ saurikairāharettataḥ

45.13

nidadhyādatha pūrvoktapātre gomayapiṇḍakān
svagṛhyoktavidhānena pratiṣṭhāpyāgnimījayet

45.14

piṇḍāṃśca nikṣipettatra ādyantaṃ praṇavena tu
ṣaḍakṣarasya sūkta(tra)sya vyākṛtasya tathākṣaraiḥ

45.15

svāhānte juhuyāttatra varṇadevāya piṇḍakān
ādhārāvājyabhāgau ca prakṣiped vyāhṛtīḥ sudhīḥ

45.16

tato nidhanapataye trayoviṃśajjuhoti ca
hotavyāḥ pañca brahmāṇi namo hiraṇyabāhave

45.17

iti sarvāhutīrhutvā caturthyantaiśca mantrakaiḥ
ṛtaṃ satyaṃ kadvudrāya yasya kaikaṃkatīti ca

45.18

etaiśca juhuyād vidvānanājñātatrayaṃ tathā
vyāhatīratha hutvā ca tataḥ sviṣṭakṛtaṃ hunet

45.19

idhmaśeṣaṃ nu nirvartya pūrṇapātrodakaṃ tathā
pūrṇamasīti yajuṣā jalenānyena bṛṃhayet

45.20

brāhmaṇeṣvamṛtamiti tajjalaṃ śirasi kṣipet
prācyāmiti diśaṃ laṅghairdikṣu toyaṃ vinikṣipet

45.21

brāhmaṇe dakṣiṇāṃ dattvā śāntyai pulakamāharet
āhariṣyāmi devānāṃ sarveṣāṃ karmaguptaye

45.22

jātavedasametaṃ tvāṃ pulakaiśchādayāmyaham
mantreṇānena taṃ vahniṃ pulakaiśchādayettataḥ

45.23

tridinaṃ jvalanasthityai chādanaṃ pulakaiḥ smṛtam
brāhmaṇānbhojayeddaktyā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ

45.24

bhasmādhikyamabhīpsustu adhikaṃ gomayaṃ haret
dinatrayeṇa yadi vā ekasmindivase'thavā

45.25

tṛtīye vā caturthe vā prātaḥ snātvā sitāmbaraḥ
śuklayajñopavītī ca śuklamālyānulepanaḥ

45.26

śukladanto bhasmadigdho mantreṇānena mantravit
oṃ tad brahyeti coccārya, paulakaṃ bhasma santyajet

45.27

tatra cāvāhanamukhānupacārāṃśca ṣoḍaśa
kartavyā vyāhṛtāstvevaṃ tato'gnimupasaṃharet

45.28

agnirbhasmeti mantreṇa gṛhṇīyādbhasma cottaram
agnirityādimantreṇa prayujya ca tataḥ param

45.29

saṃyojya gandhasalilaiḥ kapilārmūtrakeṇa vā
candrakuṅkumakāśmīramuśīraṃ candanaṃ tathā

45.30

agurutritayaṃ caiva cūrṇayitvā tu sūkṣmataḥ
kṣipedbhasmani taccūrṇamomiti brahmamantrataḥ

45.31

praṇavenāharedvidvān brahmato vaṭakānatha
aṇoraṇīyāniti hi mantreṇa vicakṣaṇaḥ

45.32

itthaṃ bhasma susampādya śuṣkamādāya mantravit
praṇavena vimṛjyātha saptapraṇavamantritam

45.33

īśāneti śirodeśaṃ mukhaṃ tatpuruṣeṇa tu
ūrudeśamaghoreṇa guhyaṃ vāmena mantrayet

45.34

sadyojātena vai pādān sarvāṅgaṃ praṇavena tu
tata uddhūlya sarvāṅgamāpādatalamastakam

45.35

ācamya vasanaṃ dhautaṃ tataścaitatpradhārayet
punarācamya karma svaṃ kartumarhasi sattamaḥ

Commentaries (2)

Linked texts (13)