Chandogyadipika 29
Chāndogyadīpikā 29
- Language
- Sanskrit
29.p1
tatheti || he somya tathāstvityaṅgīkṛtya pitovāca
29.p2
puruṣaṃ somyotopatāpinaṃ jñātayaḥ paryupāsate jānāsi māṃ jānāsi māmiti
29.p3
tasya yāvacca vāṅmanasi saṃpadyate manaḥ prāṇe prāṇastejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyāṃ tāvajjānāti [1] atha yadāsya vāṅmanasi saṃpadyate manaḥ prāṇe prāṇastejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyāmatha na jānāti
29.p4
sa ya eṣo'ṇimaitadātmyamidaṃ sarvaṃ tatsatyaṃ sa ātmā tattvamasi śvetaketo iti
29.p5
bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatviti
29.p6
tathā somyeti hovāca || [3]
29.p7
puruṣaṃsomyeta hastagṛhītamānayantyapahārṣītsteyamakārṣīḥ paraśumasmai tapateti
29.p8
tataḥ kimityatrāhasa yadi tasya kartā bhavati tata evānṛtamātmānaṃ kurute so'nṛtābhisaṃdho'nṛtenātmānamantardhāya paraśuṃ taptaṃ pratigṛhṇāti sa dahyate'tha hanyate || [1] atha yadi tasyātarkāṃ(kartā) bhavati tata eva satyamātmānaṃ kurute | sa satyābhisandhaḥ satyena''tmānamantardhāya paraśuṃ taptaṃ pratigṛhṇāti na dahyate'tha mucyate ||2
29.p9
ki tata ityatrāha— etadātmyamidaṃ sarvaṃ tatsatyaṃ sa ātmā tattvamasi śvetaketo iti
29.p10
etadātmyeti
29.p11
tadvāsya vijijñāviti vijijñāviti || [ 3 ] || || iti chāndogye ṣaṣṭho'dhyāyaḥ samāptaḥ
29.p12
puṇyena lipyate no vā lipyate'sya śrutatvataḥ | nahi śrautena puṇyena śrautaṃ jñānaṃ virudhyate || alepo vastusāmarthyātsamānaḥ puṇyapāpayoḥ | śrutaṃ puṇyaṃ pāpatayā taraṇaṃ ca samaṃ śrutam ||2
29.p13
ārabdhe naśyato no vā saṃcite iva naśyataḥ | ubhayatrāpyakartṛtvatadbodhau sadṛśau khalu || ādehapātasaṃsāraśruteranubhavādapi | iṣucakrādidṛṣṭāntānnaivārabdhe vinaśyataḥ ||5
29.p14
naśyenno vāgnihotrādi nityaṃ karma vinaśyati | yato'yaṃ vastumahimā² na kacitpratihanyate || anuṣaktaphalāṃśasya nāśo'pyanyo na naśyati | vidyāyāmupayuktatvāñjñādhyaśleṣastu kāmyavat ||³
29.p15
kimaṅgopāstisaṃyuktameva vidyopayogyuta | kevalaṃ vā praśastatvātsopāstyevopayujyate
29.p16
kevalaṃ vīryavadvidyāsaṃyuktaṃ vīryayattaram | iti śrutestāratamyādrubhayaṃ jñānasādhanam ||1
29.p17
'yadeva vidyayā karoti tadeva vīryavattaraṃ bhavati' [chā. upa. 1-1-10]
29.p18
bahujanmapradārabdhayuktānāṃ nāstyutāsti muk |3 vidyālope kṛtaṃ karma phaladaṃ tena nāsti muk || prārabdhaṃ bhojayedeva na tu vidyāṃ vilopayet | suptabuddhavadaśleṣatādavasthyātkuto na muk ||4
29.p19
vedārthasya prakāśena tamohārdaṃ nivārayan | pumarthāṃścaturo deyādvidyātīrthamaheśvaraḥ
29.p20
yasya niḥśvasitaṃ vedā yo vedebhyo'khilaṃ jagat || nirmame tamahaṃ vande vidyātīrthamaheśvaram
29.p21
adhīhi bhagava iti hopasasāda sanatkumāraṃ nāradaḥ
29.p22
taṃ hovāca—yadvettha tena mopasīda tatasta ūrdhvaṃ vakṣyāmīti
29.p23
sa hovāca || [1] ṛgvedaṃ bhagavo'dhyemi yajurvedaṃ sāmavedamātharvaṇaṃ caturthamitihāsapurāṇaṃ pañcamaṃ vedānāṃ vedaṃ pitryaṃ rāśiṃ daivaṃ nidhiṃ vākovākyamekāyanaṃ vedavidyāṃ brahmavidyāṃ bhūtavidyāṃ kṣatravidyāṃ nakṣatravidyāṃ sarpadevajanavidyāmetadbhagavo'dhyemi || [2] so'haṃ bhagavo mantravidevāsmi nātmavit | śrutaṃreva me bhagavacchṛtebhyastarati śokamātmaviditi | so'haṃ bhagavan śocāmi | taṃ mā bhagavāñchokasya pāraṃ tārayatviti
29.p24
taṃ hovāca-yadvai kiṃcaitadadhyagīṣṭhā nāmaivetat || [3] nāma vā ṛgvedo yajurvedaḥ sāmaveda ātharvaṇaścaturtha itihāsapurāṇaḥ pañcamo vedānāṃ vedaḥ pitryo rāśirdaivo nidhirvākovākyamekāyanaṃ vedavidyā brahmavidyā, bhūtavidyā sarpadevayajanavidyā, nāmaivaitat
29.p25
nāmopāsveti || [4
29.p26
sa yo nāma brahmetyupāste yāvannāmno gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati
29.p27
yo nāma brahmetyupāste
29.p28
asti bhagavo nāmno bhūya iti
29.p29
nāmno vāva bhūyo'stīti
29.p30
tanme bhagavān bravītviti || [5]
29.p31
iti saptamādhyāye prathamaḥ khaṇḍaḥ