Pramāṇa · Search · About · API

Chandogyadipika 39

Chāndogyadīpikā 39

Language
Sanskrit

39.p1

atha yā etā hṛdayasya nāḍayastāḥ piṅgalasyāgimnastiṣṭhanti śuklasya nīlasya pītasya lohitasyeti

39.p2

asau vā ādityaḥ piṅgala eṣa śukla eṣa nīla eṣa pīta eṣa lohitaḥ || [ 1 ]

39.p3

tadyathā mahāpatha ātata ubhau grāmau gacchatīmaṃ cāmuṃ caivamevaitā ādityasya raśmaya ubhau lokau gacchantīmaṃ cāmuṃ cāmuṣmādādityātpratāyante tā āsu nāḍīṣu sṛptāḥ | ābhyo nāḍībhyaḥ pratāyante te'muṣminnāditye sṛptāḥ || [ 2 ]

39.p4

tadyatraitatsuptaḥ samastaḥ saṃprasannaḥ svapnaṃ vijānātyāśu(su) tadā nāḍīṣu sṛpto bhavati | taṃ na kaścana pāpmā spṛśati tejasā hi tadā saṃpanno bhavati || [ 3 ] atha yatraitadavalimānaṃ nīto bhavati tamabhita āsīnā āhurjānāsimāṃ jānāsi māmiti | sa yāvadsmāccharīrādutkrānto bhavati tāvajjānāti || [ 4 ] atha yatraitadsmāccharīrādutkrāmatyathaitaireva raśmibhirūrdhvamākramate sa omiti vā hodgīyate sa yāvat kṣipyenmanastāvadādityaṃ gacchati

39.p5

etadvai khalu lokadvāraṃ viduṣāṃ prapadanaṃ nirodho'viduṣām ||[5]

39.p6

śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍacastāsāṃ mūrdhānamabhiniḥsṛtaikā | yordhvamāyannamṛtatvameti viṣvaṅṅanyā utkramaṇe bhavantyutkramaṇe .vanti || [6]

39.p7

bhogyasṛṣṭāviti bāhyo hetusaṃkalpa eva vā | āśāmodakavaiṣamyāddheturbāhyo'sti lokavat || saṃkalpādeva pitara iti śrutyā(vadhāraṇāt | saṃkalpa eva hetuḥ syādvaiṣamyaṃ cānucintanāt || 9

39.p8

vyavasthitāvaicchikau vā bhāvābhāvau tayoryataḥ | viruddhau tena puṃbhedādvacchanyau² syātāṃ vyavasthitau || ekasminnapi puṃsyetāvaicchikau kālabhedataḥ | avirodhātsvapnajāgradbhogavadbhujyate³ dvidhā ||⁴

39.p9

nirātmano'nekadehāssātmakā vā nirātmakāḥ | amedādātmamanasorekasminneva vartanāt || ekasmānnavaso'nyāni manāṃsi syuḥ pradīpavat | ātmabhistadvacchinnaiḥ sātmakā syustridhetyataḥ ||²

39.p10

jāgratsvapnau tvamastyeṣāṃ yogināmatha nāsti vā | asti svārājyamāpnotītyukteśvaryāṃnavagrahāt || sṛṣṭāvavyakratatvena sraṣṭṛtā nāsti yoginām | svārājyamīśo bhogāya dadyau³ muktiṃ ca vidyayā ||⁴

39.p11

ya ātmāpahatapāpmā vijaro vimṛtyurviśoko vijighatso'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ so'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ | sa sarvāṃśca lokānāpnoti sarvāṃśca kāmān yastamātmānamanuvidya vijānātīti ha prajāpatiruvāca || [ 1 ]

39.p12

taddhobhaye devāsurā anububudhire | te hocurhanta tamā[tmā]namanvicchāmo yamātmānamanviṣya sarvāṃśca lokānāpnoti sarvāṃśca kāmāniti

39.p13

indro ha vai devānāmābhipravavrāja birocano'surāṇām

39.p14

tau hāsaṃvidānāveva samitpāṇī prajāpatisakāśamājagmatuḥ ||[2]

39.p15

tau ha dvātriṃśataṃ varṣāṇi brahmacaryamūṣatuḥ

39.p16

tau ha prajāpatiruvāca kimicchantāvadvāstamiti

39.p17

tau hocaturya ātmā'pahatapāpmā vijaro vimṛtyurviśoko vijighatso'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ so'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ | sa sarvāṃśca lokānāpnoti sarvāṃśca kāmān yastamātmānamanuvidya vijānātīti bhagavato vaco vedayante | tamicchantāvavāstamiti || [3] || tau hocaturiti

39.p18

tau ha prajāpatiruvāca—ya eṣo'kṣiṇi puruṣo dṛśyata eṣa ātmeti hovācaitadamṛtamabhayametad brahmeti

39.p19

eṣa u evaiṣu sarveṣvanteṣu parikhyāyata iti hovāca || [4]

39.p20

iti aṣṭamādhyāye saptamaḥ khaṇḍaḥ

Linked texts (11)