Dashopanishad 12
Daśopaniṣad 12
- Language
- Sanskrit
12.1
tṛtīyaḥ praśnaḥ
atha haina kausalyaścāśvalāyanaḥ papraccha | bhagavan ! kuta eṣa
prāṇo jāyate ? kathamāyātyasmiñcharīre ? ātmānaṃ vā pravibhajya
kathaṃ prātiṣṭhate ? kenotkramate ? kathaṃ bāhyamabhidhatte ? kathamadhyātmaṃ ?
iti
12.2
tasmai sa hovāca atipraśnān pṛcchasi brahmiṣṭho'sīti
tasmātte'haṃ bravīmi
12.3
ātmana eṣa prāṇo jāyate | yathaiṣā
puruṣe chāyaitasminnetadātatam | manokṛtenāyātyasmiñcharīre
12.4
yathā samrāḍevādhikṛtān viniyuṅkta etān grāmānetān
grāmānadhitiṣṭhasvetyevamevaiṣa prāṇa itarān prāṇān pṛthakpṛthageva
saṃnidhatte
12.5
pāyūpasthe'pānaṃ cakṣuḥ śrotre mukhanāsikābhyāṃ
prāṇaḥ svayaṃ prātiṣṭhate madhye tu samānaḥ | eṣa hyetaddhutamannaṃ samaṃ nayati
tasmādetāḥ saptārciṣo bhavanti
12.6
prāṇasya vyānātmanā sarvaśarīravyāptiḥ
hṛdi hyeṣa ātmā | atraitadekaśataṃ nāḍīnāṃ tāsāṃ śataṃ śatamekaikasyāṃ dvāsaptatirdvāsaptatiḥ pratiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavantyāsu
vyānaścarati
12.7
udānātmanā prāṇasyotkramaṇam
athaikayordhva udānaḥ puṇyena puṇyaṃ lokaṃ nayati pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam
12.8
ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyenaṃ cākṣuṣaṃ prāṇamanugṛhṇānaḥ | pṛthivyāṃ yā devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā
yadākāśaḥ sa samāno vāyurvyānaḥ
12.9
tejo ha vāva udānastasmādupaśāntatejāḥ punarbhavamindriyairmanasi
saṃpadyamānaiḥ
12.10
yaccittastenaiṣa prāṇamāyāti prāṇastejasā
yuktaḥ | sahātmanā yathāsaṃkalpitaṃ lokaṃ nayati
12.11
yaṃ yaṃ vāpi smaran bhāvaṃ tyajatyante kalebaram
taṃ tamevaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ
ya evaṃ vidvān prāṇaṃ veda na hāsya prajā hīyate'mṛto bhavati
Linked texts (10)
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Praśnopaniṣad — Pippalāda, Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Mantrapuṣpa — Sanskrit
- Upaniṣads — Sanskrit
- Īśādyupaniṣadaḥ — Sanskrit
- Īśādidvādaśopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Different Upaniṣads — Sanskrit
- Upaniṣads Īśa to Aitareya — Sanskrit
- Aṣṭāviṃśatyupaniṣad — Sanskrit