Pramāṇa · Search · About · API

Dashopanishad 16

Daśopaniṣad 16

Language
Sanskrit

16.1

muṇḍakopaniṣat
bhadraṃ karṇebhiḥ—iti śāntiḥ
prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ
vidyāstutaye viśiṣṭaguruparamparā
oṃ brahmā devānāṃ prathamaḥ saṃbabhūva viśvasya kartā bhuvanasya goptā
sa brahmavidyāṃ sarvavidyāpratiṣṭhāmatharvāya jyeṣṭhaputrāya prāha

16.2

atharvaṇe yāṃ pravadeta brahmātharvā tāṃ purovācāṅgire brahmavidyām
sa bhāradvājāya satyavāhāya prāha bhāradvājo'ṅgirase parāvarām

16.3

śaunako ha vai mahāśālo'ṅgirasaṃ vidhivadupasannaḥ papraccha
kasminnu bhagavo ! vijñāte sarvamidaṃ vijñātaṃ bhavati ? iti

16.4

tasmai sa hovāca | dve vidye veditavye iti ha sma yadbrahmavido
vadanti parā caivāparā ca

16.5

parāparavidyāvibhāgaḥ
tatrāparā ṛgvedo yajurvedaḥ sāmavedo'tharvavedaḥ śikṣā kalpo
vyākaraṇaṃ niruktaṃ chando jyotiṣamiti | atha parā yayā tadakṣaramadhigamyate

16.6

yattadadreśyamagrāhyamagotramavarṇamacakṣuḥśrotraṃ tadapāṇipādaṃ nityaṃ vibhuṃ sarvagataṃ susūkṣmaṃ tadavyayaṃ yadbhūtayoniṃ
paripaśyanti dhīrāḥ

16.7

apāṇipādo javano grahītā paśyatyacakṣuḥ sa śa‍ṛṇotyakarṇaḥ
svayameva jagadbhūtvā prāviśajjīvarūpataḥ
dṛśyaṃ yadi dṛgapyasti dṛśyābhāve dṛgeva na
kāryaṃ cetkāraṇaṃ kiñcitkāryābhāve na kāraṇam
upāyatvāt na hyupāyaṃ vinopeyasiddhiriṣyate
na hyupāyaṃ vinā śakyaṃ sākṣātkartuṃ citaḥ padam
brahmaṇastaṭasthalakṣaṇam
yathorṇanābhiḥ sṛjate gṛhṇate ca yathā pṛthivyāmoṣadhayaḥ saṃbhavanti
yathā sataḥ puruṣātkeśalomāni tathākṣarātsaṃbhavatīha viśvam

16.8

tapasā cīyate brahma tato'nnamabhijāyate
annātprāṇo manaḥ satyaṃ lokāḥ karmasu cāmṛtam

16.9

yaḥ sarvajñaḥ sarvavid yasya jñānamayaṃ tapaḥ
tasmādetadbrahma nāma rūpamannaṃ ca jāyate

Linked texts (10)