Pramāṇa · Search · About · API

Dashopanishad 6

Daśopaniṣad 6

Language
Sanskrit

6.1

tṛtīyā vallī
jīvabrahmayāthātmyajñānam
ṛtaṃ pibantau sukṛtasya loke guhāṃ praviṣṭau parame parārdhe
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ

6.2

yaḥ seturījānānāmakṣaraṃ brahma yatparam
abhayaṃ titīrṣatāṃ pāraṃ nāciketaṃ śakemahi

6.3

ātmano rathirūpeṇa nirūpaṇam
ātmānaṃ rathinaṃ viddhi śarīraṃ rathameva tu
buddhiṃ tu sārathiṃ viddhi manaḥ pragrahameva ca

6.4

indriyāṇi ¹hayānyāhurviṣayāṃsteṣu gocarān
ātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ

6.5

vijñājñayorindriyajayājayau
yastvavijñānavān bhavatyayuktena manasā sadā
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ

6.6

yastu vijñānavān bhavati yuktena manasā ^1sadā
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ

6.7

tayorbrahmaṇaḥ prāptiraprāptiśca
yastvavijñānavān bhavatyamanaskaḥ sadāśuciḥ
na sa tatpadamāpnoti saṃsāraṃ cādhigacchati

6.8

yastu vijñānavān bhavati samanaskaḥ sadā śuciḥ
sa tu tatpadamāpnoti yasmādbhūyo na jāyate

6.9

vijñānasārathiryastu manaḥpragrahavānnaraḥ
so'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

6.10

indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca paraṃ manaḥ
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahān paraḥ

6.11

mahataḥ paramavyaktamavyaktāt puruṣaḥ paraḥ
puruṣānna paraṃ kiṃcit sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ

6.12

yat gatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama
ātmanaḥ sūkṣmadhīvedyatvam
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍhātmā na prakāśate
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ

6.13

daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā
māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te
nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani

6.14

uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durgaṃ pathastatkavayo vadanti

6.16

aśabdamasparśamarūpamavyayaṃ tathārasaṃ nityamagandhavacca yat
anādyanantaṃ mahataḥ paraṃ dhruvaṃ nicāyya tanmṛtyumukhātpramucyate
nāciketamupākhyānaṃ mṛtyuproktaṃ sanātanam
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate