Pramāṇa · Search · About · API

Dashopanishad 9

Daśopaniṣad 9

Language
Sanskrit

9.1

^3ūrdhvamūlo'vākśākha eṣo'śvatthaḥ sanātanaḥ
tadeva śukraṃ tadbrahma tadevāmṛtamucyate
tasmim̐llokāḥ śritāḥ sarve tadu nātyeti kaścana-etadvai tat

9.2

yadidaṃ kiñca jagatsarvaṃ prāṇa ejati niḥsṛtam
mahadbhayaṃ vajramudyataṃ ya etadviduramṛtāste bhavanti

9.3

bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ

9.4

iha cedaśakadvoddhuṃ prāk śarīrasya visrasaḥ
tataḥ ^1sargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate

9.6

yathādarśe tathātmani yathā svapne tathā pitṛloke
yathāpsu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke
indriyebhya ātmano vivecanam
indriyāṇāṃ pṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat
pṛthagutpadyamānānāṃ matvā dhīro na śocati

9.7

indriyādīnāmātmanaḥ pratyagrūpatā
indriyebhyaḥ paraṃ mano manasaḥ sattvamuttamam
sattvādatha mahānātmā mahato'vyaktamuttamam

9.8

avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako'liṅga eva ca
yajjñātvā mucyate janturamṛtatvaṃ ca gacchati

9.9

brahmaṇo manomātragamyatvam
na saṃdṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam
hṛdā ¹manīṣā manasābhiklṛpto ya ²enaṃ viduramṛtāste bhavanti

9.10

yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha
buddhiśca na viceṣṭati tāmāhuḥ paramāṃ gatim

9.11

tāṃ yogamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau

9.12

naitajjāgranna ca svapnaḥ saṅkalpānāmabhāvanātū
suṣuptabhāvo no'pyetadabhāvājjaḍatāsthiteḥ
puruṣānna paraṃ kiñcit sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ| iti śrutiḥ,
jāgrajjāgradādyavasthādviṣaṭkaṃ svājñagocaram
tathā turyajāgarāditrayaṃ svajñānigocaram
svamātrabodhato jñājñakalanāpahvādatha
jāgrajjāgradādipañcadaśāvasthābhramaḥ kutaḥ
tadabhāve viśvavirāḍotrādikaḷanāpi na
tataḥ sadā parākāṣṭhatayā śiṣye'hamacyutaḥ
brahmaṇaḥsadrūpatvam
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā
astīti bruvato'nyatra kathaṃ tadupalabhyate

9.13

astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati

9.14

brahmajñānātsarvakāmalayaḥ
yadā sarve pramucyante kāmā ye'sya hṛdi¹śritāḥ
atha martyo'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute

9.15

yadā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ
atha martyo'mṛto bhavatyetāvadanuśāsanam

9.16

śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍyastāsāṃ mūrdhānamabhinissṛtaikā
tayordhvamāyannamṛtatvameti viṣvaṅḍanyā utkramaṇe bhavanti

9.17

ātmanaḥ śuddhabrahmarūpatā
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭaḥ
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkāṃ dhairyeṇa
taṃ vidyācchukramamṛtaṃ taṃ vidyācchukramamṛtamiti

9.18

viṣayasaṃgraheṇākhyāyikāsamāptiḥ
mṛtyuproktāṃ ¹naciketo'tha labdhvā vidyāmetāṃ yogavidhiṃ ca ²kṛtsnam
brahmaprāpto virajo'bhūdvimṛtyuranyopyevaṃ yo vidadhyātmameva

Linked texts (10)