<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Different Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads) › 12

# Different Upanishads 12: atha dvitīyaḥ praśnaḥ

Different Upaniṣads 12

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [12.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.13) — 1 part

### atha dvitīyaḥ praśnaḥ

### [12.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.1)

atha hainaṃ bhārgavo vaidarbhiḥ papraccha | bhagavan katyeva  
devāḥ prajāṃ vidhārayante katara etatprakāśayante  
kaḥ punareṣāṃ variṣṭha iti

### [12.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.2)

tasmai sa hovāca ākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ  
pṛthivī vāṅmanaścakṣuḥ śrotraṃ ca| te prakāśyābhivadanti  
vayametadviāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ

### [12.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.3)

tānvariṣṭhaḥ prāṇa uvāca ca mā mohamāpadyatha  
ahamevaitat pañcadhā'tmānaṃ pravibhajyaitadavāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti

### [12.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.4)

te'śraddadhānā babhūvuḥ so'bhimānādūrdhvamutkramata iva,  
tasminnutkrāmatyathetare sarvaṃ evotkrāmante, tasmim̐śca  
pratiṣṭhamāne sarvaṃ eva prātiṣṭhante| tadyathā makṣikā madhukara rājānamutkrāmantaṃ sarvā evotkrāmante, tasmim̐śca  
pratiṣṭhamāne sarvā eva prātiṣṭhanta evaṃ vāṅmanaścakṣuḥ  
śrotraṃ ca te prītāḥ prāṇaṃ stuvanti

### [12.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.5)

eṣo'gnistapatyeṣa sūryaṃ eṣa parjanyo  
maghavāneṣa vāyureṣa pṛthivī rayirdevaḥ  
sadasaccāmṛtaṃ ca yat

### [12.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.6)

arā iva rathanābhau prāṇe sarvaṃ pratiṣṭhitam  
ṛco yajūṃṣi sāmāni yajñaḥ kṣatraṃ brahma ca

### [12.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.7)

kiñca—  
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase  
tubhyaṃ prāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ  
prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi

### [12.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.8)

devānāmasi vahnitamaḥ pitṝṇāṃ prathamā svadhā  
ṛṣīṇāṃ caritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi

### [12.9](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.9)

indrastvaṃ prāṇa tejasā, rudro'si parirakṣitā  
tvamantarikṣe carasi sūryastvaṃ jyotiṣāṃ patiḥ

### [12.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.10)

yadā tvamabhivarṣaṃsyathemāḥ prāṇate prajāḥ  
ānandarūpā stiṣṭhanti kāmāyānnaṃ bhaviṣyatīti

### [12.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.11)

trātyastvaṃ prāṇaika ṛṣirattā viśvasya satpatiḥ  
vayamādyasya dātāraḥ pitā tvaṃ mātariśvanaḥ

### [12.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.12)

yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi  
yā ca manasi santatā śivāṃ tāṃ kuru motkramīḥ

### [12.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.13)

prāṇasyedaṃ vaśe sarvaṃ tridive yatpratiṣṭhitam  
māteva putrān rakṣasva śrīśca prajñāṃ ca vidhehi naḥ

### [12.13.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12.13.p1)

iti dvitīyaḥ praśnaḥ || 2

## Linked texts (10)

- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.34_198) — Sanskrit
- [Praśnopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.prasna.2.1) — Pippalāda, Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.14.1-2) — Sanskrit
- [Mantrapuṣpa](https://indike.org/pramana/in.veda.svadhyaya.santi.mantrapuspa.76.1) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.10.1) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.18.1) — Sanskrit
- [Daśopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.dasopanisad.11.1) — Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.13.1) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.11.1) — Sanskrit
- [Upaniṣads Īśa to Aitareya](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisadsisatoaitareya.10.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.12) · Pramāṇa
