<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Different Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads) › 13

# Different Upanishads 13

Different Upaniṣads 13

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [13.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.12) — 1 part

### [13.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.1)

atha hainaṃ kauśalyaśvāśvalāyanaḥ papraccha bhagavankuta eṣa  
prāṇo jāyate | kathamāyātyasmiñcharīra ātmānaṃ vā  
pravibhajya kathaṃ prātiṣṭhate kenotkramate kathaṃ bāhyamabhidhatte  
kathamadhyātsamiti

### [13.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.2)

tasmai sahovācātipraśnān pṛcchasi  
brahmiṣṭho'sītta tasmātte'haṃ bravīmi

### [13.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.3)

ātmana eṣa prāṇo jāyate | yathaiṣā puruṣe chāyātasminnetadātataṃ manokṛtenāyātyasmiñcharīre

### [13.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.4)

yathā samrāḍevādhikṛtānviniyuṅkte etāngrāmānetāngrāmānadhitiṣṭhasvetyevamevaiṣa prāṇaḥ itarān  
prāṇān pṛthak pṛthageva saṃnidhatte

### [13.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.5)

pāyūpasthe'pānaṃ cakṣuḥśrotre mukhanāsikābhyāṃ prāṇāḥ  
svayaṃ prātiṣṭhate madhye tu samānaḥ | eṣa hyetaddhutamannaṃ  
samunnayati tasmādetāḥ saptārciṣo bhavanti

### [13.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.6)

hṛdi hyeṣa ātmā | atraitadekaśataṃ nāḍīnāṃ  
tāsāṃ śataṃ śatamekaikasyāṃ dvāsaptatirdvāsaptatiḥ || tiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavatyāsu vyānaścarati

### [13.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.7)

athaikayordhvaṃ udānaḥ puṇyena puṇyaṃ lokaṃ nayati  
pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam

### [13.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.7-2)

karmaṇā pāpaṃ pāpakarmaphalabhūtaṃ narakaṃ tiryagyonyādilakṣaṇaṃ nayatītyanuṣaṅgaḥ | ubhābhyāmeva puṇyapāpābhyāṃ samapradhānābhyāmeva manuṣyalokaṃ sukhaduḥkhāyatanaṃ mānavaṃ dehaṃ nayatītyanuṣaṅgaḥ

### [13.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.8)

ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyenaṃ cākṣuṣaṃ prāṇamanugṛhṇānaḥ | pṛthivyāṃ yā devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśaḥ sa samāno vāyurvyānaḥ

### [13.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.6-2)

tejo ha vai udānastasmādupaśāntatejāḥ  
punarbhavamindriyairmanasi saṃpadyamānaiḥ

### [13.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.10)

yacittastenaiṣa prāṇamāyāti prāṇastejasā yuktaḥ  
sahātmanā yathāsaṅkalpitaṃ lokaṃ nayati

### [13.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.11)

ya evaṃ vidvān prāṇaṃ veda | na hāsya prajā  
hīyante'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ

### [13.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.12)

utpattimāyatiṃ sthānaṃ vibhutvaṃ caiva pañcadhā  
adhyātmaṃ caiva prāṇasya vijñāyāmṛtamaśnute  
vijñāyāmṛtamaśnuta iti

### [13.12.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13.12.p1)

iti tṛtīyaḥ praśnaḥ|| 3

## Linked texts (10)

- [Praśnopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.prasna.3.1) — Pippalāda, Sanskrit
- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.34_212) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.15.1) — Sanskrit
- [Mantrapuṣpa](https://indike.org/pramana/in.veda.svadhyaya.santi.mantrapuspa.77.1) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.11.1) — Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.14.1) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.12.1) — Sanskrit
- [Upaniṣads Īśa to Aitareya](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisadsisatoaitareya.11.1) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.19.1) — Sanskrit
- [Daśopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.dasopanisad.12.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.13) · Pramāṇa
