Different Upanishads 142
Different Upaniṣads 142
- Language
- Sanskrit
142.1
atha hendro'prāpyaiva devānetaddṛyaṃ dadarśa | yathaiva khalvayamasmiñcharīre sādhvalaṅkṛto sādhvalaṅkṛto bhavati suvasane suvasanaḥ
pariṣkṛto pariṣkṛta evamevāyamasminnandhe'ndho bhavati | srāme
srāmaḥ parivṛkṇe parivṛkṇo'syaiva śarīrasya nāśamanveṣa naśyati
nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti
142.2
śrataḥ—
sa samitpāṇiḥ punareyāya| tam̐ ha prajāpatiruvāca maghavanyacchāntahṛdayaḥ prāvrājīḥ sārdhaṃ virocanena kimicchan punarāgama
iti| sa hovāca yathaiva khalvayaṃ bhagavo'smiñcharīre sādhvalaṅkṛte sādhvalaṅkṛto bhavati suvasena suvasanaḥ pariṣkṛto pariṣkṛta
evamevāyamasminnadhe'ndho bhavati svāme svāmaḥ parivṛkṣeo
parivṛvaṇo'syaiva śarīrasya nāśamanveva naśyati| nāhamatra bhogyaṃ
paśyāmīti
142.3
evamevaiva maghavanniti hovācaitaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi
vasāparāṇi dvātrim̐śataṃ varṣāṇīti| sa hāparāṇi dvātrim̐śataṃ
varṣāṇyuvāsa tasmai hovāca
142.2-2
ya eṣa svapne mahīyamānaścaratyeṣa ātmeti hovācaitadamṛtamabhayametadbrahmeti| sa ha śāntahṛdayaḥ pravravāja| sa hāprāpyaiva devānetadvayaṃ dadarśa| tadyadyapīdam̐ śarīramandhaṃ bhavatyanandhaḥ sa bhavati
yadi sthāmamasthāmo naivaiṣo'sya doṣeṇa duṣyati
142.2-3
na vadhenāsya hanyate nāsya srāsyeṇa srāmo ghnanti tvevainaṃ vicchādayantīvāpriyavetteva bhavatyapi roditīva nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti
142.3-2
sa samitpāṇiḥ punareyāya| tam̐ ha prajāpatiruvāca maghavan yacchāntahṛdayaḥ prāvrājīḥ kimicchan punarāgama iti| sa hovāca tadyapīdaṃ bhagavaḥ śarīramandhaṃ bhavatyanandhaḥ sa bhavati yadi srāmamamasrāmo naivaiṣo'sya doṣeṇa duṣyati
142.4
na vadhenāsya hanyate nāsya srāsyeṇa srāmo ghnanti tvevainaṃ vicchādayantī-vāpriyavetteva bhavatyapi roditīva nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti evamevaiṣa maghavanniti hovācaitaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi vasā'rarāṇi dvātrim̐śataṃ varṣāṇīti| sa hā'rarāṇi dvātrim̐śataṃ varṣāṇyuvāsa| tasmai hovāca
142.1-2
tadyatraitat suptaḥ samastaḥ samprasannaḥ svapnaṃ na vijānātyeṣa ātmeti hovāca etadamṛtamabhayametadbrahmeti| sa ha śāntahṛdayaḥ pravavāja sa hāprāpyaiva devānetaddrayaṃ dadarśa nāha khalvayamevam̐ sampratyātmāna jānātyayamahamasmīti no evemāni bhūtāni vināśamevāpīto bhavati| nāhamatra bhogya paśyāmīti
142.2-4
sa samitpāṇiḥ punareyāya| tam̐ ha prajāpatiruvāca maghavanyacchāntahṛdayaḥ prāvrājīḥ kimicchan punarāgama iti| sa hovāca nāha
khalvayaṃ bhagava evam̐ saṃpratyātmānaṃ jānātyayamahamasmīti no evemāni
bhūtāni vināśamevāpīto bhavati| nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti
142.3-3
evamevaiṣa maghavanniti hovācaitaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi| no evānyatraitasmādsāparāṇi pañca varṣāṇīti
sahāparāṇi pañca varṣāeyuvāsa| tānyekaśatam̐ sampeduḥ
etattadyadāhurekaśatam̐ ha vai varṣāṇi maghavānprajāpatau brahcaryamuvāsa| tasmai hovāca
142.1-3
maghavan martyaṃ vā idam̐ śarīramāttaṃ mṛtyunā | tadasyāmṛtasyāśarīrasyātmano'dhiṣṭhānam | srātto vai saśarīraḥ priyāpriyābhyām
na h vai saśarī . sataḥ priyāpriyayorapahatirasti | aśarīraṃ
vāva santaṃ na priyāpriye spṛśataḥ
142.2-5
aśarīro vāyurabhraṃ vidyut stanayitnuraśarīrāṇyetāni | tadyathaitānyamuṣmādākāśāt samutthāya paraṃ jyotirupasampadya svena
svena rūpeṇābhiniṣpadyante
142.2-6
lakṣaṇena vāgvādayaḥ krameṇābhiniṣpadyante abhiniṣpattimāpadyante
142.30
evamevaiṣa samprasādo'smāccharīrāt samutthāya paraṃ jyotirupasampadya svena rūpeṇābhiniṣpadyate | sa uttamapuruṣaḥ | sa tatra
paryeti jakṣat krīḍan ramamāṇaḥ strībhirvā yānairvā jñātibhirvā
nopajanaṃ smarannidaṃ śarīraṃ sa yathā prayogya ācaraṇe yukta
evamevāyamasmiñcharīre prāṇo yuktaḥ
142.4-2
atha yatraitadākāśamanuviṣaeṇaṃ cakṣuḥ sa cākṣuṣaḥ puruṣo darśanāya
cakṣuḥ | atha yo vededaṃ jighrāṇīti sa ātmā gandhāya ghrāṇam
atha yo vededamabhivyāharāṇīti sa ātmābhivyāhārāya vāk
atha yo vededam̐ śṛṇavānīti sa ātmā śravaṇāya śrotram
142.5
atha yo vededaṃ manvānīti sa ātmā| mano'sya daivaṃ
cakṣuḥ sa vā eṣa etena daivena cakṣuṣā manasaitān
kāmān paśyan ramate
142.6
ya ete brahmaloke taṃ vā etaṃ devā ātmānamupāsate| tasmāteṣām̐ sarve ca lokā āttāḥ sarve ca kāmāḥ| sa sarvām̐ śca
lokānāpnoti sarvām̐ śca kāmān yastamātmānamanuvidya vijānātīti ha prajāpatiruvāca prajāpatiruvāca
Linked texts (2)
- Chāndogyopaniṣad — Sanskrit
- Sāmavedabrāhmaṇānyaṣṭau — Sanskrit