<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Different Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads) › 142

# Different Upanishads 142

Different Upaniṣads 142

- **Language:** Sanskrit

### [142.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.1)

atha hendro'prāpyaiva devānetaddṛyaṃ dadarśa | yathaiva khalvayamasmiñcharīre sādhvalaṅkṛto sādhvalaṅkṛto bhavati suvasane suvasanaḥ  
pariṣkṛto pariṣkṛta evamevāyamasminnandhe'ndho bhavati | srāme  
srāmaḥ parivṛkṇe parivṛkṇo'syaiva śarīrasya nāśamanveṣa naśyati  
nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti

### [142.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.2)

śrataḥ—  
sa samitpāṇiḥ punareyāya| tam̐ ha prajāpatiruvāca maghavanyacchāntahṛdayaḥ prāvrājīḥ sārdhaṃ virocanena kimicchan punarāgama  
iti| sa hovāca yathaiva khalvayaṃ bhagavo'smiñcharīre sādhvalaṅkṛte sādhvalaṅkṛto bhavati suvasena suvasanaḥ pariṣkṛto pariṣkṛta  
evamevāyamasminnadhe'ndho bhavati svāme svāmaḥ parivṛkṣeo  
parivṛvaṇo'syaiva śarīrasya nāśamanveva naśyati| nāhamatra bhogyaṃ  
paśyāmīti

### [142.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.3)

evamevaiva maghavanniti hovācaitaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi  
vasāparāṇi dvātrim̐śataṃ varṣāṇīti| sa hāparāṇi dvātrim̐śataṃ  
varṣāṇyuvāsa tasmai hovāca

### [142.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.2-2)

ya eṣa svapne mahīyamānaścaratyeṣa ātmeti hovācaitadamṛtamabhayametadbrahmeti| sa ha śāntahṛdayaḥ pravravāja| sa hāprāpyaiva devānetadvayaṃ dadarśa| tadyadyapīdam̐ śarīramandhaṃ bhavatyanandhaḥ sa bhavati  
yadi sthāmamasthāmo naivaiṣo'sya doṣeṇa duṣyati

### [142.2-3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.2-3)

na vadhenāsya hanyate nāsya srāsyeṇa srāmo ghnanti tvevainaṃ vicchādayantīvāpriyavetteva bhavatyapi roditīva nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti

### [142.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.3-2)

sa samitpāṇiḥ punareyāya| tam̐ ha prajāpatiruvāca maghavan yacchāntahṛdayaḥ prāvrājīḥ kimicchan punarāgama iti| sa hovāca tadyapīdaṃ bhagavaḥ śarīramandhaṃ bhavatyanandhaḥ sa bhavati yadi srāmamamasrāmo naivaiṣo'sya doṣeṇa duṣyati

### [142.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.4)

na vadhenāsya hanyate nāsya srāsyeṇa srāmo ghnanti tvevainaṃ vicchādayantī-vāpriyavetteva bhavatyapi roditīva nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti evamevaiṣa maghavanniti hovācaitaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi vasā'rarāṇi dvātrim̐śataṃ varṣāṇīti| sa hā'rarāṇi dvātrim̐śataṃ varṣāṇyuvāsa| tasmai hovāca

### [142.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.1-2)

tadyatraitat suptaḥ samastaḥ samprasannaḥ svapnaṃ na vijānātyeṣa ātmeti hovāca etadamṛtamabhayametadbrahmeti| sa ha śāntahṛdayaḥ pravavāja sa hāprāpyaiva devānetaddrayaṃ dadarśa nāha khalvayamevam̐ sampratyātmāna jānātyayamahamasmīti no evemāni bhūtāni vināśamevāpīto bhavati| nāhamatra bhogya paśyāmīti

### [142.2-4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.2-4)

sa samitpāṇiḥ punareyāya| tam̐ ha prajāpatiruvāca maghavanyacchāntahṛdayaḥ prāvrājīḥ kimicchan punarāgama iti| sa hovāca nāha  
khalvayaṃ bhagava evam̐ saṃpratyātmānaṃ jānātyayamahamasmīti no evemāni  
bhūtāni vināśamevāpīto bhavati| nāhamatra bhogyaṃ paśyāmīti

### [142.3-3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.3-3)

evamevaiṣa maghavanniti hovācaitaṃ tveva te bhūyo'nuvyākhyāsyāmi| no evānyatraitasmādsāparāṇi pañca varṣāṇīti  
sahāparāṇi pañca varṣāeyuvāsa| tānyekaśatam̐ sampeduḥ  
etattadyadāhurekaśatam̐ ha vai varṣāṇi maghavānprajāpatau brahcaryamuvāsa| tasmai hovāca

### [142.1-3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.1-3)

maghavan martyaṃ vā idam̐ śarīramāttaṃ mṛtyunā | tadasyāmṛtasyāśarīrasyātmano'dhiṣṭhānam | srātto vai saśarīraḥ priyāpriyābhyām  
na h vai saśarī . sataḥ priyāpriyayorapahatirasti | aśarīraṃ  
vāva santaṃ na priyāpriye spṛśataḥ

### [142.2-5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.2-5)

aśarīro vāyurabhraṃ vidyut stanayitnuraśarīrāṇyetāni | tadyathaitānyamuṣmādākāśāt samutthāya paraṃ jyotirupasampadya svena  
svena rūpeṇābhiniṣpadyante

### [142.2-6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.2-6)

lakṣaṇena vāgvādayaḥ krameṇābhiniṣpadyante abhiniṣpattimāpadyante

### [142.30](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.30)

evamevaiṣa samprasādo'smāccharīrāt samutthāya paraṃ jyotirupasampadya svena rūpeṇābhiniṣpadyate | sa uttamapuruṣaḥ | sa tatra  
paryeti jakṣat krīḍan ramamāṇaḥ strībhirvā yānairvā jñātibhirvā  
nopajanaṃ smarannidaṃ śarīraṃ sa yathā prayogya ācaraṇe yukta  
evamevāyamasmiñcharīre prāṇo yuktaḥ

### [142.4-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.4-2)

atha yatraitadākāśamanuviṣaeṇaṃ cakṣuḥ sa cākṣuṣaḥ puruṣo darśanāya  
cakṣuḥ | atha yo vededaṃ jighrāṇīti sa ātmā gandhāya ghrāṇam  
atha yo vededamabhivyāharāṇīti sa ātmābhivyāhārāya vāk  
atha yo vededam̐ śṛṇavānīti sa ātmā śravaṇāya śrotram

### [142.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.5)

atha yo vededaṃ manvānīti sa ātmā| mano'sya daivaṃ  
cakṣuḥ sa vā eṣa etena daivena cakṣuṣā manasaitān  
kāmān paśyan ramate

### [142.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142.6)

ya ete brahmaloke taṃ vā etaṃ devā ātmānamupāsate| tasmāteṣām̐ sarve ca lokā āttāḥ sarve ca kāmāḥ| sa sarvām̐ śca  
lokānāpnoti sarvām̐ śca kāmān yastamātmānamanuvidya vijānātīti ha prajāpatiruvāca prajāpatiruvāca

## Linked texts (6)

- [Chāndogyopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.chandogya.8.11.3) — Sanskrit
- [Sāmavedabrāhmaṇānyaṣṭau](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.samavedabrahmananyastau.327.3-2) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.192.6) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.190.6) — Sanskrit
- [Chāndogyadīpikā](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.chandogyadipika.42.p7) — Sanskrit
- [Chāndogyopaniṣatkhaṇḍārtha](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.chandogyopanisatkhandartha.119.6) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.142) · Pramāṇa
