<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Different Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads) › 145

# Different Upanishads 145

Different Upaniṣads 145

- **Language:** Sanskrit

### [145.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.1)

dvayā ha prājāpatyā devaścāsurāśca | tataḥ kānīyasā  
eva devā jyāyasā asurāsta eṣu lokeṣvaspardhanta | te  
ha devā ūcurhantāsurān yajña udgīthenātyayāmeti

### [145.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.2)

te ha vācamūcustvaṃ na udgāyeti | tatheti tebhyo vāgudagāyat  
yo vāci bhogastaṃ devebhya āgāyat | yatkalyāṇaṃ vadati tadātmane | te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti | tamabhidrutya  
pāpmanā'vidhyan | sa yaḥ sa pāpmā yadevedamapratirūpaṃ vadati sa  
eva sa pāpmā

### [145.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.3)

atha ha prāṇamūcustvaṃ na udgāyeti| tatheti tebhyaḥ prāṇa udgāyat| yaḥ prāṇe bhogastaṃ devebhya āgāyat| yatkalyāṇaṃ jighrati tadātmane| te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti| tamabhidrutya pāpmanā'vidhyan| sa yaḥ sa pāpmā yadevedamapratirūpaṃ jighrati sa eva sa pāpmā

### [145.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.4)

atha ha cakṣurūcustvaṃ na udgāyeti| tatheti tebhyaścakṣurudagāyat| yaścakṣuṣi bhogastaṃ devebhya āgāyat| yatkalyāṇaṃ paśyati tadātmane| te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti| tamabhidrutya pāpmanā'vidhyan| sa yaḥ sa pāpmā yadevedamapratirūpaṃ paśyati sa eva sa pāpmā

### [145.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.5)

atha ha śrotramūcustvaṃ na udgāyeti| tatheti tebhya śrotramudagāt| yaḥ śrotre bhogastaṃ devebhya āgāyat| yatkalyāṇaṃ śṛṇoti tadātmane| te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti| tamabhidrutya pāpmanā'vidhyan| sa yaḥ sa pāpmā yadevedamapratirūpaṃ śṛṇoti sa eva sa pāpmā

### [145.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.6)

atha ha mana ūcustvaṃ na udgāyeti| tatheti tebhyo mana udagāyat| yo manasi bhogastaṃ devebhya āgāyat| yatkalyāṇaṃ saṅkalpayati tadātmane te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti| tamabhidrutya pāpmanā'vidhyan| sa yaḥ pāpmā yadevedamapratirūpaṃ saṅkalpayati sa eva sa pāpmaivamu khalvetā devatāḥ pāpmabhirupāsṛjannevamenāḥ pāpmanā'vidhyan

### [145.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.7)

atha hemāsanyaṃ prāṇamūcustvaṃ na udgāyeti | tatheti tebhya eva prāṇa udagāyat | te vidurena vai na udgātrā''ḍye'yantīti | tadabhidrutya pāpmanā'vidhyatsan | sa yathā'śmānamṛtvā loṣṭo vidhvam̐setaivam̐ haiva vidhvam̐samānā viṣvañco vineśustato devā abhavan parā'surā bhavatyātmanā parā'sya dviṣanbhrātṛvyo bhavati ya evaṃ veda

### [145.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.8)

te hocuḥ ka nu so'bhūdyo na itthamasaktyeyamāsye'ntariti  
so'yāsya āṅgiraso'ṅgānāṃ hi rasaḥ

### [145.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.6-2)

sā vā eṣā devatā dūrnāma dūraṃ hyasyā mṛtyurdūraṃ ha vā  
asmān mṛtyurbhavati ya evaṃ veda

### [145.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.10)

etadeva spaṣṭayati—  
sā vā eṣā devataitāsāṃ devatānāṃ pāpmānaṃ mṛtyumapahatya yatrās'sāṃ  
diśāmantastaddmayāścakāra | yadāsāṃ pāpmano vinyadadhāt tasmānna  
janamiyānnāntamiyānnetpāpmānaṃ mṛtyumanvavāyānīti

### [145.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.11)

sā vā eṣā devataitāsāṃ devatānāṃ pāpmānaṃ  
mṛtyumapehatyāthainā mṛtyumatyavahat

### [145.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.12)

sa vai vācameva prathamāmatyavahat | sā yadā mṛtyumatyamucyata so'gnirabhavat | so'yamagniḥ pareṇa mṛtyumatikrānto dīpyate

### [145.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.13)

atha prāṇamatyavahat | sa yadā mṛtyumatyamucyata sa vāyurabhavat  
so'yaṃ vāyuḥ pareṇa mṛtyumatikrāntaḥ pavate

### [145.14](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.14)

atha cakṣuratyavahat | tadyadā mṛtyumatyamucyata sa ādityo'bhavat | so'sāvādityaḥ pareṇa mṛtyumatikrāntastapati

### [145.15](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.15)

atha śrotramatyavahat | tadyadā mṛtyumatyamucyata tā diśo'bhavan || stā imā diśaḥ pareṇa mṛtyumatikrāntāḥ

### [145.16](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.16)

atha mano'tyavahat | tadyadā mṛtyumatyamucyata sa candramā abhavat | so'sau candraḥ pareṇa mṛtyumatikrānto bhātyeva ॅ ha vā enameṣā devatā mṛtyumativahati ya evaṃ veda

### [145.17](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.17)

athā''tmana annādyamāgāyat | yaddhi kiñcānnamadyate'nenaiva tadvadata iha pratitiṣṭhati

### [145.18](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.18)

te devā annamuvannetāvadvā idaṃ sarvaṃ yadannaṃ tadātmana āgāsīranu no'sminnanna ābhajasveti| te vai māmabhisaṃviśateti| tatheti taṃ samantaṃ parieyaviśanta| tasmādyadanenānnamatti tenaitāstṛpyantyevaṃ ha vā enaṃ svā abhisaṃviśanti bhartā svānāṃ śreṣṭhaḥ pura etā bhavatyannādo'dhipatirya evaṃ ya u haivaṃvidaṃ streṣu prati pratibubhūrṣanti na haivālaṃ bhāryebhyo bhavatyatha ya evaitamanubhavati yo vai tamanu bhāryanbubhūrṣaṃ ta sa haivālaṃ bhāryebhyo bhavati

### [145.19](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.19)

so'sya āṅgiraso'ṅgānām̐, hi rasaḥ prāṇo vā aṅgānām̐, rasaḥ prāṇo hi vā aṅgānām̐, rasastasmāt yasmāt kasmāccāṅgātprāṇa utkrāmati tadeva tacchuṣyatyeva hi vā aṅgānām̐, rasaḥ

### [145.20](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.20)

eṣa u eva bṛhaspatirvāgvai bṛhatī tasyā eṣa pati-stasmādu bṛhaspatiḥ

### [145.21](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.21)

eṣa u eva brahmaṇaspatirvāgvai brahma tasyā eṣa patistasmādu brahmaṇaspatiḥ

### [145.22](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.22)

eṣa u eva sāma vāgvai sāmaiṣa sā cāmaśceti tatsāmnaḥ sāmatvam | yadveva samaḥ pluṣiṇā samo maśakena samo nāgena sama ebhirtribhirlokaiḥ samo'nena sarveṇa tasmādva sāmāśnute | sāmnaḥ sāyujyaṃ salokatāṃ ya evametatsāma veda

### [145.23](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.23)

eṣa u vā udgīthaḥ prāṇo vā utprāṇena hīdaṃ sarvamuttabdhaṃ  
vāgeva gīthoca gīthā ceti sa udgīthaḥ

### [145.24](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.24)

taddhāpi brahmadattaścaikitāneyo rājānaṃ bhakṣayannuvācāyaṃ tyasya  
rājā mūrdhānaṃ vipātayatādito'syāstrāṅgiraso'nyenodgāyaditi vācā ca hyeva sa prāṇena codagāyaditi

### [145.25](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.25)

tasya haitasya sāmno yaḥ svaṃ veda bhavati hāsya svaṃ tasya vai svara  
eva svaṃ tasmādārtvijyaṃ kariṣyanvāci svaramiccheta| tayā vācā  
svarasampannayārtvijyaṃ kuryāt| tasmādyajñe svaravantaṃ didṛkṣanta eva  
atho yasya svaṃ bhavati bhavati hāsya svaṃ ya evametatsāmnaḥ svaṃ veda

### [145.26](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.26)

tasya haitasya sāmno yaḥ suvarṇaṃ veda bhavati hāsya suvarṇam | tasya  
vai svara eva suvarṇaṃ bhavati | hāsya suvarṇaṃ ya evametatsāmnaḥ  
suvarṇaṃ veda

### [145.27](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.27)

tasya haitasya sāmno yaḥ pratiṣṭhāṃ veda prati ha tiṣṭhati tasya vai  
vāgeva pratiṣṭhā | vāci hi khalveṣa etatprāṇaḥ pratiṣṭhito gīyate'nna ityu haika āhuḥ

### [145.28](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.28)

athātaḥ pavamānānāmevābhyārohaḥ | sa vai khalu prastotā sāma  
prastauti sa yatra prastuyāttadetāni japet | asato mā sadgamaya  
tamaso mā jyotirgamaya | mṛtyormā'mṛtaṃ gamayeti | sa yadāhāsato  
mā sadgamayeti | mṛtyurvā asatsadamṛtaṃ mṛtyormā'mṛtaṃ gamayāmṛtaṃ  
mā kurvityevaitadāha tamaso mā jyotirgamayeti | mṛtyurvai tamo  
jyotiramṛtaṃ mṛtyormā'mṛtaṃ gamayāmṛtaṃ mā kurvityevaitadāha  
mṛtyormā'mṛtaṃ gamayeti nātra tirohitamivāsti | atha yānītarāṇi stotrāṇi teṣvātmane'nnādyamāgāyet | tasmādu teṣu varaṃ  
vṛṇīta | yaṃ kāmaṃ kāmayeta tam̐ sa eva evaṃvidudgātā''tmane vā  
yajamānāya vā yaṃ kāmaṃ kāmayate tamāgāyati | tadvaitallokajideva  
na haivālokyatāyā āśā''sti ya evametatsāma veda

## Linked texts (11)

- [Kāṇva](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.brhadaranyaka*kanva.1.3.10) — Sanskrit
- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.34_1274) — Sanskrit
- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.14.3.2.31) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.134.10) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.199.10) — Sanskrit
- [Śatapathabrāhmaṇa or Bṛhadāraṇyakabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.satapathabrahmanaorbrhadaranyakabrahmana.4.12) — Sanskrit
- [Madhukāṇḍa](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.10) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.204.10) — Sanskrit
- [Bṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣyavārttikasāra](https://indike.org/pramana/in.darsana.advaita.prakarana.early.vidyaranya.brhadaranyakopanisadbhasyavarttikasara.13.11) — Mādhava, Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.190.11) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.196.19) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145) · Pramāṇa
