<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Different Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads) › 154

# Different Upanishads 154

Different Upaniṣads 154

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [154.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.13) — 1 part

### [154.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.1)

atha hainaṃ jāratkārava ārtabhāgaḥ papraccha yājñavalkyeti  
hovāca kati grahāḥ katyatigrahā iti| aṣṭau grahā aṣṭāvatigrahā iti| ye te'ṣṭau grahā aṣṭāvatigrahāḥ katame ta iti

### [154.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.2)

prāṇo vai grahaḥ so'pānenātigrāheṇa gṛhīto'pānena hi  
gandhān jighrati

### [154.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.3)

vāgvai grahaḥ sa nāmnā'tigrāheṇa gṛhīto vācā hi  
nāmānyabhivadati

### [154.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.4)

jihvā vai grahaḥ| sa rasenātigrāheṇa gṛhīto jihvayā hi rasān  
vijānāti

### [154.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.5)

cakṣu vai grahaḥ| sa rūpeṇātigrāheṇa gṛhītaścakṣuṣā  
hi rūpāṇi paśyati

### [154.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.6)

śrotraṃ vai grahaḥ | sa śabdenātigrāheṇa  
gṛhītaḥ śrotreṇa hi śabdān śṛṇoti

### [154.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.7)

mano vai grahaḥ | sa  
kāmenātigrāheṇa gṛhīto manasā hi kāmān kāmayate

### [154.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.8)

hastau vai grahaḥ | sa karmaṇā'tigrāheṇa gṛhīto hastābhyāṃ hi karma  
karoti

### [154.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.6-2)

tvagvai grahaḥ | sa sparśanātigrāheṇa gṛhītastvacā  
hi sparśān vedayata ityete'ṣṭau grahā aṣṭāvatigrahāḥ

### [154.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.10)

yājñavalkyeti hovāca yadidam̐ sarvaṃ mṛtyorannaṃ  
kā svidasā devatā yasyā mṛtyurannamiti, agnirvai mṛtyuḥ  
so'pnamannam | apa punarmṛtyuṃ jayati

### [154.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.11)

yājñavalkyeti | hovāca yatrāyaṃ puruṣo mriyata udasmātprāṇāḥ  
krāmantyāho3 neti | neti hovāca yājñavalkyo'traiva samavanīyante | sa ucchvayatyādhmāyatyādhmāto mṛtaḥ śete

### [154.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.12)

yājñavalkyeti hovāca yatrāyaṃ puruṣo mriyate kimenaṃ  
na jahātīti | nāmetyanantaṃ vai nāma | anantā viśve  
devā anantameva sa tena lokaṃ jayati

### [154.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.13)

yājñavalkyeti hovāca yatrāsya puruṣasya mṛtasyāgniṃ vāgapyeti vātaṃ prāṇaścakṣurādityaṃ manaścandraṃ diśaḥ śrotraṃ  
pṛthivīm̐ ̍ śarīramākāśamātmauṣadhīrlomāni vanaspatīn  
keśā apsu lohitaṃ ca retaśca nidhīyate| kattāyaṃ tadā puruṣo  
bhavatītyāha ra somya hastamādaṃbhāgā''trāmevaitasya vediṣyāvo  
na nāvetatsajana iti| tau hotkramya mantrayāñcakrāte| tau ha  
yadūcatuḥ karma haiva tadūcaturatha yatpraśaśam̐satuḥ karma haiva  
tatpraśaśam̐satuḥ| puṇyo vai puṇyena karmaṇā bhavati pāpaḥ  
pāpeneti| tato ha jāratkārava ārtabhāga upararāma

### [154.13.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154.13.p1)

iti tṛtīyādhyāye dvitīyaṃ brāhmaṇam || 2

## Linked texts (9)

- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.34_1428) — Sanskrit
- [Kāṇva](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.brhadaranyaka*kanva.3.2.1) — Sanskrit
- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.14.6.2.10) — Sanskrit
- [Bṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣyavārttikasāra](https://indike.org/pramana/in.darsana.advaita.prakarana.early.vidyaranya.brhadaranyakopanisadbhasyavarttikasara.36.1-2) — Mādhava, Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.202.1) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.215.9) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.210.9) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.147.1) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.209.10) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.154) · Pramāṇa
