Pramāṇa · Search · About · API

Different Upanishads 171: atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

Different Upaniṣads 171

Language
Sanskrit

atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

171.1

oṃ yo ha vai jyeṣṭhaṃ ca śreṣṭhaṃ ca veda jyeṣṭhaśca śreṣṭhaśca
svānāṃ bhavati | prāṇo vai jyeṣṭhaśca śreṣṭhaśca | jyeṣṭhaśca śreṣṭhaśca
svānāṃ bhavatyapi ca yeṣāṃ bubhūṣati ya evaṃ veda

171.2

yo ha vasiṣṭhāṃ vaida vasiṣṭhaḥ svānāṃ bhavati | vāgvai vasiṣṭhā
vasiṣṭha svānāṃ bhavatyapi ca yeṣāṃ bubhūṣati ya evaṃ veda

171.3

yo ha vai pratiṣṭhāṃ veda pratitiṣṭhati same pratitiṣṭhati durge
cakṣurvai pratiṣṭhā | cakṣuṣā hi same durge ca pratitiṣṭhati
pratitiṣṭhati same pratitiṣṭhati durge ya evaṃ veda

171.4

yo ha vai sampadaṃ veda sam̐ hāsmai padyate yaṃ kāmaṃ kāmayate
śrotraṃ vai sampat | śrotre hose sarvaṃ vedā abhisambhavanti
sam̐ hāsmai padyate yaṃ kāmaṃ kāmayata ya evaṃ veda

171.5

yo ha vā āyatanaṃ vedāyatanaṃ svānāṃ bhavatyāyatanaṃ janānām | mano vā āyatanam
āyatanaṃ svānāṃ bhavatyāyatanaṃ janānāṃ ya evaṃ veda

171.5-2

vā āyatanamindriyāṇāṃ viṣayāṇāṃ ca | manaḥsaṅkalpitāni hi indriyāṇi
pravartante tatprakāśitāśca viṣayā manodhiṣṭhitāḥ santa cātmano bhogyatvaṃ
pratipadyante

171.6

yo ha vai prajāti veda prajāyate ha prajayā paśubhiḥ | reto vai
prajātiḥ | prajāyate ha prajayā paśubhiyam̐ evaṃ veda

171.7

evamuktā vasiṣṭhādiguṇāḥ prāṇagatā eveti darśayitumākhyāyikāmadhikaroti—
te heme prāṇā aham̐ śreyase vivadamānā brahma jagmuḥ | tadvocuḥ
ko no vasiṣṭha iti | tadvovāca yasminva utkrānta idam̐
śarīraṃ pāpīyo manyate sa vo vasiṣṭha iti

171.8

evaṃ brahmaṇoktā—
vāgvocakrāsa | sā saṃvatsaraṃ proṣyā''gatyovāca kathamaśakata
sadṛte jīvitumiti | te hocuryathā''kalā śravadanto vācā prāṇantaḥ
prāṇena paśyantaścakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa vidvām̐ so manasā
prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha vāk

171.6-2

cakṣurhovāca krama | tatsaṃvatsaraṃ goṣyā''gatyovāca kathamaśakata
maddate jīvitumiti | te hocuryaṃthā'ndhā apaśyantaścakṣuṣā
prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā śṛṇvantaḥ śrotreṇa vidvām̐so
manasā prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha cakṣuḥ

171.10

śrotram̐ hocakrāma | tatsaṃvatsaraṃ proṣyā''gatyovāca
kathamaśakata maddṛte jīvitumiti | te hocuryaṃthā badhirā aśrṛṇvantaḥ śrotreṇa prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā paśyantaścakṣuṣā vidvām̐so manasā prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti
praviveśa ha śrotram

171.11

mano hocakrāma | tatsaṃvatsaraṃ
proṣyā''gatyovāca kathamaśakata maddṛte jīvitumiti | te
hocuryaṃthā mugdhā avidvām̐so manasā prāṇantaḥ prāṇena vadanto
vācā paśyantaścakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha manaḥ

171.12

reto hocakrāma
tatsaṃtvasaraṃ proṣyā''gatyovāca kathamaśakata maddṛte jīvitumiti | te hocuryaṃthā klībā aprajāyamānā retasā prāṇantaḥ
prāṇena vadanto vācā paśyantaścakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa
vidvām̐so manasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha retaḥ

171.13

atha ha prāṇa utkramiṣyan yathā mahāhayaḥ saindhavaḥ
paḍvīśaśaṅkūnsaṃvṛhedevam̐ haivemānprāṇānsaṃvavarhaṃ | te hocurmā bhagava utkramīrnaṃ vai śakṣyāmastvadṛte jīvitumiti
tasyo me baliṃ kuruteti | tatheti

171.14

sā ha vāguvāca yadvā ahaṃ vasiṣṭho'smi tvaṃ tadvasiṣṭho'sīti | yadvā ahaṃ pratiṣṭho'smi tvaṃ tatpratiṣṭho'sīti
cakṣuryadvā aham̐ saṃpadasmi tvaṃ tatsaṃpadasīti | śrotraṃ yadvā ahamāyatanamasmi tvaṃ tadāyatanamasīti | mano yadvā ahaṃ prajātirasmi tvaṃ tatprajātirasīti | retastasyo me kimannaṃ ki vāsa iti | yadidaṃ kiñcā''śrabhya ā kṛmibhya ākīṭapataṅgebhyastatte'nnamāpo vāsa iti | na ha vā asyānannaṃ jagdhaṃ bhavati nānannaṃ pratigṛhītaṃ ya evametadanasyānnaṃ veda | tadvidvām̐saḥ śrotriyā aśiṣyanta ācāmantyaśitvā''cāmantyetameva tadanamanasaṃ kurvanto manyante

Linked texts (7)