Different Upanishads 171: atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
Different Upaniṣads 171
- Language
- Sanskrit
atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
171.1
oṃ yo ha vai jyeṣṭhaṃ ca śreṣṭhaṃ ca veda jyeṣṭhaśca śreṣṭhaśca
svānāṃ bhavati | prāṇo vai jyeṣṭhaśca śreṣṭhaśca | jyeṣṭhaśca śreṣṭhaśca
svānāṃ bhavatyapi ca yeṣāṃ bubhūṣati ya evaṃ veda
171.2
yo ha vasiṣṭhāṃ vaida vasiṣṭhaḥ svānāṃ bhavati | vāgvai vasiṣṭhā
vasiṣṭha svānāṃ bhavatyapi ca yeṣāṃ bubhūṣati ya evaṃ veda
171.3
yo ha vai pratiṣṭhāṃ veda pratitiṣṭhati same pratitiṣṭhati durge
cakṣurvai pratiṣṭhā | cakṣuṣā hi same durge ca pratitiṣṭhati
pratitiṣṭhati same pratitiṣṭhati durge ya evaṃ veda
171.4
yo ha vai sampadaṃ veda sam̐ hāsmai padyate yaṃ kāmaṃ kāmayate
śrotraṃ vai sampat | śrotre hose sarvaṃ vedā abhisambhavanti
sam̐ hāsmai padyate yaṃ kāmaṃ kāmayata ya evaṃ veda
171.5
yo ha vā āyatanaṃ vedāyatanaṃ svānāṃ bhavatyāyatanaṃ janānām | mano vā āyatanam
āyatanaṃ svānāṃ bhavatyāyatanaṃ janānāṃ ya evaṃ veda
171.5-2
vā āyatanamindriyāṇāṃ viṣayāṇāṃ ca | manaḥsaṅkalpitāni hi indriyāṇi
pravartante tatprakāśitāśca viṣayā manodhiṣṭhitāḥ santa cātmano bhogyatvaṃ
pratipadyante
171.6
yo ha vai prajāti veda prajāyate ha prajayā paśubhiḥ | reto vai
prajātiḥ | prajāyate ha prajayā paśubhiyam̐ evaṃ veda
171.7
evamuktā vasiṣṭhādiguṇāḥ prāṇagatā eveti darśayitumākhyāyikāmadhikaroti—
te heme prāṇā aham̐ śreyase vivadamānā brahma jagmuḥ | tadvocuḥ
ko no vasiṣṭha iti | tadvovāca yasminva utkrānta idam̐
śarīraṃ pāpīyo manyate sa vo vasiṣṭha iti
171.8
evaṃ brahmaṇoktā—
vāgvocakrāsa | sā saṃvatsaraṃ proṣyā''gatyovāca kathamaśakata
sadṛte jīvitumiti | te hocuryathā''kalā śravadanto vācā prāṇantaḥ
prāṇena paśyantaścakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa vidvām̐ so manasā
prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha vāk
171.6-2
cakṣurhovāca krama | tatsaṃvatsaraṃ goṣyā''gatyovāca kathamaśakata
maddate jīvitumiti | te hocuryaṃthā'ndhā apaśyantaścakṣuṣā
prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā śṛṇvantaḥ śrotreṇa vidvām̐so
manasā prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha cakṣuḥ
171.10
śrotram̐ hocakrāma | tatsaṃvatsaraṃ proṣyā''gatyovāca
kathamaśakata maddṛte jīvitumiti | te hocuryaṃthā badhirā aśrṛṇvantaḥ śrotreṇa prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā paśyantaścakṣuṣā vidvām̐so manasā prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti
praviveśa ha śrotram
171.11
mano hocakrāma | tatsaṃvatsaraṃ
proṣyā''gatyovāca kathamaśakata maddṛte jīvitumiti | te
hocuryaṃthā mugdhā avidvām̐so manasā prāṇantaḥ prāṇena vadanto
vācā paśyantaścakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa prajāyamānā retasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha manaḥ
171.12
reto hocakrāma
tatsaṃtvasaraṃ proṣyā''gatyovāca kathamaśakata maddṛte jīvitumiti | te hocuryaṃthā klībā aprajāyamānā retasā prāṇantaḥ
prāṇena vadanto vācā paśyantaścakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa
vidvām̐so manasaivamajīviṣmeti | praviveśa ha retaḥ
171.13
atha ha prāṇa utkramiṣyan yathā mahāhayaḥ saindhavaḥ
paḍvīśaśaṅkūnsaṃvṛhedevam̐ haivemānprāṇānsaṃvavarhaṃ | te hocurmā bhagava utkramīrnaṃ vai śakṣyāmastvadṛte jīvitumiti
tasyo me baliṃ kuruteti | tatheti
171.14
sā ha vāguvāca yadvā ahaṃ vasiṣṭho'smi tvaṃ tadvasiṣṭho'sīti | yadvā ahaṃ pratiṣṭho'smi tvaṃ tatpratiṣṭho'sīti
cakṣuryadvā aham̐ saṃpadasmi tvaṃ tatsaṃpadasīti | śrotraṃ yadvā ahamāyatanamasmi tvaṃ tadāyatanamasīti | mano yadvā ahaṃ prajātirasmi tvaṃ tatprajātirasīti | retastasyo me kimannaṃ ki vāsa iti | yadidaṃ kiñcā''śrabhya ā kṛmibhya ākīṭapataṅgebhyastatte'nnamāpo vāsa iti | na ha vā asyānannaṃ jagdhaṃ bhavati nānannaṃ pratigṛhītaṃ ya evametadanasyānnaṃ veda | tadvidvām̐saḥ śrotriyā aśiṣyanta ācāmantyaśitvā''cāmantyetameva tadanamanasaṃ kurvanto manyante
Linked texts (7)
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Mādhyandina — Sanskrit
- Kāṇva — Sanskrit
- Īśādyupaniṣadaḥ — Sanskrit
- Īśādidvādaśopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Vājasaneyi bṛhadāraṇyaka — Sanskrit
- Bṛhadāraṇyaka — Sanskrit