<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Different Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads) › 5

# Different Upanishads 5

Different Upaniṣads 5

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [5.28](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.28) — 1 part

### [5.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.1)

sā brahmeti hovāca brahmaṇo vā etadvijaye mahīyadhvamiti  
tato haiva vidāñcakāra brahmeti ||26

### [5.27](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.27)

tasmādvā ete devā atitarāmivānyān devān yadagnirvāyurindraste hyenannediṣṭhaṃ sparśuṃste hyenat prathamo vidāñcakāra  
brahmeti

### [5.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.3)

2  
tasmādvā indro'titarāmivānyān sa hyenannediṣṭhaṃ  
pasparśa sa hyenat prathamo vidāñcakāra brahmeti ||28

### [5.29](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.29)

tasyaiṣa ādeśo yadetadvidyuto vyadyutadā 3 itīnyamīmiṣadā 3 ityadhidaivatam

### [5.30](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.30)

4  
athādhyātmaṃ yadetadgacchatīva ca mano'nena caitadupasmaratyabhīkṣṇaṃ saṃkalpaḥ

### [5.31](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.31)

5  
taddha tadvanaṃ nāma tadvanamityupāsitavyam| sa ya etadevaṃ vedābhi hainaṃ sarvāṇi bhūtāni saṃvāñchanti

### [5.32](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.32)

6  
upaniṣadaṃ bho brūhītyuktā ta upaniṣadbrāhmīṃ vāva ta upaniṣadamabrūmeti

### [5.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.8)

7  
tasyai tapo damaḥ karmeti pratiṣṭhā vedāḥ  
sarvāṅgāni satyamāyatanam ||33

### [5.9](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.9)

yo vā etāmevaṃ vedāpahatya pāpmānamanante  
svarge loke jyeye pratitiṣṭhati pratitiṣṭhati ||34

### [5.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.4)

iti caturthaḥ khaṇḍaḥ samāptaḥ

### [5.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.1-2)

brahmavidyāgurūṃścaiva mantradāṃśca gurūṃstathā  
kaṭhopaniṣado vallayo vyākhyāyante samāsataḥ

### [5.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.2)

kaṭhena muninā cādau svaśiṣyānprati kīrtitā  
tena kāṭhakanāmnāsau prathiteyaṃ yajuḥśrutiḥ

### [5.1-3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.1-3)

oṃ saha nāvavatu saha nau bhunaktu saha vīryaṃ karavāvahai  
tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai  
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ  
uśan ha vai vājaśravasaḥ sarvavedasaṃ dadau tasya ha naciketā  
nāma putra āsa ta m̐ ha kumāra santaṃ dakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhā''viveśa

### [5.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.2-2)

so'manyata pītodakā jagdhatṛṇā  
dugdhadohā nirindriyāḥ | anandā nāma  
te lokāstānsa gacchati tā dadat

### [5.3-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.3-2)

sa hovāca pitaraṃ tata kasmai māṃ dāsyasīti dvitīyaṃ  
tṛtīyaṃ ta oṃ hovāca mṛtyave tvā dadāmīti

### [5.4-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.4-2)

bahūnāmemi prathamo bahūnāmemi madhyamaḥ  
kiṃ svidyamasya kartavyaṃ yanmayādya kariṣyatīti

### [5.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.5)

anupaśya yathā pūrve pratipaśya tathā pare  
sasyamiva martyaḥ pacyate sasyamiva jāyate punaḥ

### [5.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.6)

vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān  
tasyaitāṃ śāntiṃ kurvanti hara vaivasvatodakam

### [5.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.7)

āśāpratīkṣe saṃgataṃ sūnṛtāṃ ceṣṭāpūrte  
putrapaśūṃśca sarvān| etadvṛṅkte puruṣasyā  
lpamedhaso yasyānaśnanvasati brāhmaṇo gṛhe

### [5.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.8-2)

tisro rātrīryadavātsīrgṛhe me'naśnan  
brahmannatithirnamasyaḥ| namaste'stu brahmansvasti  
me'stu tasmātprati trīnvarānvṛṇīṣva

### [5.9-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.9-2)

evaṃ yamenokto naciketā āha—  
śāntasaṃkalpaḥ sumanā yathā syādvītamanyugautamo mābhimṛtyo || tvatprasṛṣṭaṃ mābhivadetpratīta etattrayāṇāṃ prathamaṃ varaṃ vṛṇe

### [5.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.10)

evaṃ naciketasokto yama āha—  
yathāpurastādbhavitā pratīta auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ| sukhaṃ rātrīḥ śayitā vītamanyustvā  
dadṛśivānmṛtyumukhātpramuktam

### [5.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.11)

svarge loke na bhayaṃ kiñcanāsti na tatra tvaṃ na jarayā  
bibheti | ubhe tīrtvā'śanāyāpipāse śokātigo  
modate svargaloke

### [5.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.12)

sa tvamagni svargyamadhye'pi mṛtyo prabrūhi tam̐śraddhānāya  
mahyam || svargalokā amṛtatvaṃ bhajanta etaddvitīyena  
vṛṇe vareṇa

### [5.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.13)

pra te bravīmi tadu me nibodha svargyamagniṃ naciketaḥ  
prajānana | anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ viddhi  
tvametannihitaṃ guhāyām

### [5.14](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.14)

evamagniṃ stutvā mṛtyuḥ svaśiṣyāyovāceti śrutirāha—  
lokādimagni tamuvāca tasmai yā iṣṭakā yāvatīrvā  
yathāvā| sa ca cāpi tatpratyavadadyathoktamathāsya  
mṛtyuḥ punarevāha tuṣṭaḥ

### [5.15](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.15)

tamabravītprīyamāṇo mahātmā varaṃ tavehādya dadāmi  
bhūyaḥ| tavaiva nāmnā bhavitā'yamagniḥ sṛṅkāṃścemāmanekarūpāṃ gṛhāṇa

### [5.16](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.16)

triṇāciketa stribhiretya sandhi trikarmakṛttarati  
janmamṛtyū | brahmajajñaṃ devamīḍyaṃ viditvā nicāyyemām̐ śāntimatyantameti

### [5.17](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.17)

triṇāciketastrayametadviditvā ya evaṃ vidvām̐  
śrinute nāciketam | sa mṛtyupāśān purataḥ praṇodya śokātigo modate svargaloke

### [5.18](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.18)

eṣa te'gnirnaciketaḥ svargyo yamavṛṇīthā dvitīyena  
vareṇa | etamagniṃ tavaiva pravakṣyanti janāstṛtīyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva

### [5.16-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.16-2)

yeyaṃ prete vicikitsā manuṣye'stītyeke nāyama-stīti caike | etadvidyāmanuśiṣṭastvayā'haṃ varā-ṇāmeṣa varastṛtīyaḥ

### [5.20](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.20)

devairatrāpi vicikitsitaṃ purā na hi suvijñeya-maṇureṣa dharmaḥ | anyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva mā moparotsīrati mā sṛjainam

### [5.21](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.21)

evaṃ yamenokto naciketā āha—  
devairatrāpi vicikitsataṃ kila tvaṃ ca mṛtyo  
yanna suvijñeyamāttha | vaktā cāsya tvādṛganyo  
na labhyo nānyo varastulya etasya kaścit

### [5.22](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.22)

śatāyupaḥ putrapautrānvṛṇīṣva bahūnpaśūnhastihiraeyamaśvān | bhūmermahadāyatanaṃ vṛṇīṣva svayaṃ ca  
jīva śarado yāvadicchasi

### [5.23](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.23)

etattulyaṃ yadi manyase varaṃ vṛṇīṣva vittaṃ cirajīvikāṃ  
ca | mahābhūmau naciketastvamedhi kāmānāṃ tvā  
kāmabhājaṃ karomi

### [5.24](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.24)

ye ye kāmā durlabhā martyaloke sarvānkāmām̐śchandataḥ prārthayasva | imā rāmāḥ sarathāḥ satūryā  
na hīdṛśā lambhanīyā manuṣyaiḥ | ābhirmatprattābhiḥ paricārayasva naciketo maraṇaṃ mānuprākṣīḥ

### [5.25](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.25)

śvobhāvā martyasya yadantakaitatsarvendriyāṇāṃ  
jarayanti tejaḥ | api sarvaṃ jīvitamalpameva tavaiva  
vāhāstava nṛtyagīte

### [5.26](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.26)

na vittena tarpaṇīyo manuṣyo lapsyāmahe vittamadrākṣma cetvā| jīviṣyāmo yāvadīśiṣyasi tvaṃ  
varastu me varaṇīyaḥ sa eva

### [5.27-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.27-2)

ajīryatāmṛtānāmupetya jīryanmartyaḥ kvadhaḥsthaḥ  
prajānan| abhidhyāyanvarṇaratipramodānatidīrghe  
jīvite ko rameta

### [5.28](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.28)

yasminnidaṃ vicikitsanti mṛtyo yatsāmparāye  
mahati brūhi nastat | yo'yaṃ varo gūḍhamanupraviṣṭo  
nānyaṃ tasmānnaciketā vṛṇīte

### [5.28.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5.28.p1)

iti prathame'dhyāye prathamā vallī || 1

## Linked texts (11)

- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.34_47) — Sanskrit
- [Kaṭhopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.katha.1.7) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.3.1) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.4.7) — Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.5.2) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.8.7) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.9.2) — Sanskrit
- [Daśopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.dasopanisad.4.2) — Sanskrit
- [Upaniṣads Īśa to Aitareya](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisadsisatoaitareya.4.27) — Sanskrit
- [Pañcopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.pancopanisadah.6.2) — Sanskrit
- [Mantrapuṣpa](https://indike.org/pramana/in.veda.svadhyaya.santi.mantrapuspa.68.2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.5) · Pramāṇa
