<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Kaishitaki ?](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki) › 1

# Kaishitaki ? 1

Kaiṣītaki ? 1

- **Language:** Sanskrit

### [1.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.1)

candre vidyuti meghe khe vāyāvagnau jale'pi ca  
ādarśe śravaṇe gantṛśabde chāyārutāvapi  
dehe khapne dakṣiṇe'kṣiṇyapi vāme'bravīt kramāt  
sarvatra rājā pratyukto viprastūṣṇīmavasthitaḥ  
oṃ citro ha vai gārgyāyaniryakṣyamāṇa āruṇiṃ vavre  
sa ha putraṃ śvetaketuṃ prajighāya yājayeti taṃ hābhyāgataṃ  
papraccha gautamasya putro'si saṃvṛtaṃ loke yasmin mā  
dhāsyasyanyatamo vādhvā tasya mā loke dhāsyasīti  
sa hovāca nāhametadveda hantācāryaṃ pṛcchānīti sa ha  
pitaramāsādya papracchetīti māprākṣīt kathaṃ pratibravāṇīti sa hovācāhamapyetanna veda sadasyeva vayaṃ svādhyāyamadhītya harāmahe yannaḥ pare dadatyehyubhau gamiṣyāva iti sa ha samitpāṇiścitraṃ gārṅgyāyaniṃ praticakrama upāyānīti taṃ hovāca brahmārṣyāhyasi gautama yo  
na mānamupāgā ehi vyeva tvā jñapayiṣyāmīti

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.2)

sa hovāca ye vai kecāsmāllokāt prayanti candramasameva te sarve gacchanti teṣāṃ prāṇaiḥ pūrvapakṣa āpyāyate tānaparapakṣeṇa prajanayatyetadvai svargasya lokasya  
dvāraṃ yaccaṃdramāstaṃ yaḥ pratyāha tamatisṛjate'tha yo na  
pratyāha tamiha vṛṣṭirbhūtvā varṣati sa iha kīṭo vā  
pataṅgo vā matsyo vā śakunivā siṃho vā varāho vā  
paraśtvān vā śārdūlo vā puruṣo vāndho vā teṣu teṣu  
sthāneṣu pratyājāyate yathākarma yathāvidyaṃ tamāgataṃ  
pṛcchati ko'sīti taṃ pratibrūyādvicakṣaṇādṛtavo reta  
ābhṛtaṃ pañcadaśāt prasūtāt pitryāvatastanmā puṃsi  
karttarairayadhvaṃ puṃsā kartrā mātari mā niṣiñca sa jāya  
upajāyamāno dvādaśatrayodaśopamāso dvādaśatrayodaśena pitrā''saṃ tadvide'haṃ pratitadvide'haṃ tanma ṛtavo'mṛtyuva ābharadhvaṃ tena satyena tena tapasā ṛturasmyārtavo'smi ko'si tvamasmīti tamatisṛjate

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.3)

sa evaṃ devayānaṃ panthānamāpadyāgnilokamāgacchati  
sa vāyulokam̐ sa varuṇalokaṃ sa indralokaṃ sa prajāpatilokaṃ sa brahmalokaṃ tasya ha vā etasya lokasyāro  
hrado muhūrttā yeṣṭihā vijarā nadīlyo vṛkṣaḥ sālajyaṃ  
saṃsthānamaparājitamāyatanamindraprajāpatī dvāragopau  
vibhupramitaṃ vicakṣaṇāsandāmitaujāḥ paryaṅkaḥ priyā ca  
mānasī pratirūpā ca cākṣuṣī puṣpāṇyādāyāvayato vai  
ca jagānyambāścāmbāyavīścāpsaraso'mbayā nadyastamitthaṃvidāgacchati taṃ brahmāhābhidhāvata mama yaśasā vijarāṃ  
vā ayaṃ nadīṃ prāpanna vā ayaṃ jarayiṣyatīti

### [1.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.4)

taṃ pañcaśatānyapsarasāṃ pratiyanti śataṃ phalahastāḥ  
śatamāñjanahastāḥ śataṃ mālyahastāḥ śataṃ vāsohastāḥ  
śataṃ cūrṇahastāstaṃ brahmālaṅkāreṇālaṅkurvanti sa brahmālaṅkāreṇālaṅkṛto brahmavidvān brahmābhipreti sa  
āgacchatyāraṃ hradaṃ taṃ manasātyeti tamitvā samprativido majjanti sa āgacchati muhūrttān yeṣṭihāṃste'smādapadravanti sa āgacchati vijarāṃ nadīṃ tāṃ manasaivātyeti tatsukṛtaduṣkṛte dhunute vā tasya priyā jñātayaḥ  
sukṛtamupayantyapriyā duṣkṛtaṃ tadyathā rathena dhāvayan  
rathacakre paryavekṣetaivamahorātre paryavekṣetaivaṃ sukṛtaduṣkṛte  
sarvāṇi ca dvandvāni sa eṣa visukṛto viduṣkṛto  
brahmavidvān brahmaivābhipraiti

### [1.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.5)

sa āgacchatīlyaṃ vṛkṣaṃ taṃ brahmagandhaḥ praviśati sa āgacchati sālajyaṃ saṃsthānaṃ taṃ brahmarasaḥ praviśati sa āgacchatyaparājitamāyatanaṃ taṃ brahmatejaḥ praviśati sa āgacchatīndraprajāpatī dvāragopā tāvasmādapadravataḥ sa āgacchati vibhupramitaṃ taṃ brahmayaśaḥ praviśati sa āgacchati vicakṣaṇāmāsandīṃ bṛhadrathantare sāmanī pūrvau pādau  
śyaitanaudhase cāparau pādau vairūpavairāje anūcye śākvararaivate tiraścī sā prajñā prajñayā hi vipaśyati sa āgacchatyamitaujasaṃ paryyaṅkaṃ sa prāṇastasya bhūtañca bhaviṣyacca  
pūrvvau pādau śrīścerā cāparau bhadrayajñāyajñīye śīrṣakhye  
bṛhadrathantare anūcye ṛcaśca sāmāni ca prācīnātānaṃ yajūṃṣi tiraścīnāni somāṃśava upastaraṇamudgītho'paraśca yaḥ śrīrupabarhaṇaṃ† tasmin brahmāste tamitthaṃvidādenaivāgra ārohati taṃ brahmā pṛcchati‡ ko'sīti taṃ pratibrūyāt

### [1.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.6)

ṛturasmyārtavo'smyākāśād yoneḥ sambhūto bhāryāyai retaḥ saṃvatsarasya tejo bhūtasya bhūtasyātmā bhūtasya bhūtasya tvamātmāsi yastvamasi so'hamasmi tamāha ko'hamasmīti satyamiti brūyāt kiṃ tadyatsatyamiti yadanyaddevebhyaśca prāṇebhyaśca tatsadya yaddevāśca  
prāṇāśca tattayaṃ tadetayā vācābhivyāhriyate satyamityetāvadidaṃ sarvvamidaṃ sarvvamasītyevainaṃ tadāha tadetacchlokenābhyuktam

### [1.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1.7)

yajūradaraḥ sāmaśirā asāvṛṅmūrtiravyayaḥ sa brahmeti vijñeya ṛṣirbrahmamayo mahāniti tamāha kena  
me pauṃsyāni nāmānyāpnoṣīti prāṇeneti brūyāt kena  
napuṃsakānīti manaseti kena strīnāmānīti vāceti kena gandhāniti prāṇeneti kena rūpāṇīti cakṣugheti kena śabdāniti śrotreṇeti kenānnarasāniti  
jihvayeti kena karmāṇīti hastābhyāmiti kena  
sukhaduḥkhe iti śarīreṇeti kenānandaṃ ratiṃ prajātimityupastheneti kenetyā iti pādābhyāmiti kena dhiyo  
vijñātavyaṃ kāmāniti prajñayaiveti brūyāttamāha āpo  
vai khalu me loko'yaṃ te'sāviti sā yā brahmaṇo  
jitiryā vyaṣṭistāṃ jitiṃ jayati tāṃ vyaṣṭiṃ vyaśnute ya  
evaṃ veda ya evaṃ veda

## Linked texts (9)

- [Śāṅkhāyanāraṇyaka](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.kausitaki.3.1) — Sanskrit
- [Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.1.1.10) — Sanskrit
- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.3.39_145) — Sanskrit
- [Śāṅkhāyanīyopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.sankhayaniyopanisad.4.1) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.273.1) — Sanskrit
- [Kauṣītakopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitakopanisad.1.2) — Sanskrit
- [Upaniṣatsaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.upanisatsamgraha.8.1-3) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.283.2) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astottarasatopanisad.36.1) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.1) · Pramāṇa
