Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 1.1

Padapāṭha (sandhi-resolved text, TITUS) 1.1

Language
Sanskrit

1.1.1

uśan ha vai vājaśravasaḥ sarva-vedasam~ dadau
tasya ha naciketāḥ~ nāma putraḥ~ āsa

1.1.2

tam~ ha kumāram~ santam~ dakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhā~ ā-viveśa
saḥ~ amanyata

1.1.3

pīta~-udakāḥ~ jagdha-tṛṇāḥ~ dugdha-dohāḥ~
niḥ~-indriyāḥ~ anandāḥ~
nāma te lokāḥ~ tān sa gacchati tāḥ~ dadat

1.1.4

sa ha~ uvāca pitaram~
tāta kasmai mām~ dāsyasi~
iti dvitīyam~ tṛtīyam~
tam~ ha~ uvāca
mṛtyave tvā dadāmi~ iti

1.1.5

bahūnām emi prathamaḥ~
bahūnām emi madhyamas~
kim~ svid yamasya kartavyam~
yad~ mayā~ adya kariṣyati

1.1.6

anu-paśya yathā pūrve
prati-paśya tathā~ apare
sasyam iva martyas~ pacyate
sasyam iva jāyate punar~

1.1.7

vaiśvānaras~ pra-viśati~ atithiḥ~ brāhmaṇaḥ~
gṛhān tasya~ etām~ śāntim~
kurvanti hara vaivasvata~ udakam

1.1.8

āśā-pratīkṣe saṃgataṃ sūnṛtāṃ ca~ iṣṭā-pūrte putra-paśūn~ ca
sarvān etad vṛṅkte puruṣasya~ alpa-medhasaḥ~
yasya~ an-aśnan vasati brāhmaṇaḥ~ gṛhe

1.1.9

tisraḥ~ rātrīḥ~ yad avātsīḥ~ gṛhe me ~an-aśnan brahman~ atithiḥ~ namasyaḥ~
namaḥ~ te ~astu brahman
svasti me ~astu
tasmād~ prati trīn varān vṛṇīṣva

1.1.10

śānta-saṃkalpas~ sumanā yathā syād vīta-manyuḥ~ gautamaḥ~ mā~ abhi
mṛtyo tvat-prasṛṣṭam mā ~abhi-vadet
prati~-itaḥ~ etad~ trayāṇām~ prathamam~ varam~ vṛṇe

1.1.11

yathā purastād bhavitā prati~-itaḥ~
auddālakiḥ~ āruṇiḥ~ mad~-prasṛṣṭas~
sukham~ rātrīs~ śayitā vīta-manyuḥ~
tvām~ dadṛśivān mṛtyu-mukhād~ pra-muktam

1.1.12

svarge loke na bhayam~ kim~-cana~
asti na tatra tvad~ na jarayā bibheti
ubhe tīrtvā~ aśanāyā-pipāse
śoka~-atigaḥ~ modate svarga-loke

1.1.13

sa tvam agnim~ svargyam adhi~-eṣi mṛtyo
pra-brūhi tvam~ śrad-dadhānāya mahyam
svarga-lokā amṛtatvaṃ bhajante~
etad dvitīyena vṛṇe vareṇa

1.1.14

pra te bravīmi
tad u me ni-bodha svargyam agnim~ naciketas~ pra-jānan anantaloka~-āptim atha~ u
pra-tiṣṭhām~ viddhi tvam etam~ nihitam~ guhāyām

1.1.15

loka~-ādim agnim~ tam uvāca tasmai
yāḥ~ iṣṭakāḥ~ yāvatīḥ~ vā yathā
vā sa ca~ api tad~ prati~-avadad yathā~-uktam~ atha~ asya mṛtyus~ punar eva~ āha tuṣṭas~

1.1.16

tam abravīt prīyamāṇaḥ~ mahā~-ātmā
varam~ tava~ iha~ adya dadāmi
bhūyaḥ~ tava~ eva nāmnā bhavitā~
ayam agnis~ sṛṅkām~ ca~ imām aneka-rūpām~ gṛhāṇa

1.1.17

triṇāciketaḥ~ tribhiḥ~ etya sandhim~
trikarma-kṛt tarati janma-mṛtyū
brahma jajñam~ devam īḍyam~ viditvā
nicāyya~ imām~ śāntim atyantam eti

1.1.18

triṇāciketaḥ~ trayam etad viditvā
yaḥ~ evam~ vidvān~ cinute nāciketam
sa mṛtyu-pāśān puratas~ pra-~nodya
śoka~-atigaḥ~ modate svarga-loke

1.1.19

eṣa te ~agniḥ~ naciketaḥ svargyaḥ~
yam avṛṇīthāḥ~ dvitīyena vareṇa
etam agniṃ tava~ eva pra-vakṣyanti janāsaḥ~
tṛtīyam~ varam~ naciketaḥ~ vṛṇīṣva

1.1.20

yā~ iyaṃ pra~-ite vicikitsā manuṣye
~asti~ iti~ eke na~ ayam asti~ iti ca~ eke
etad vidyām anu-śiṣṭaḥ~ tvayā~ aham~
varāṇām eṣa varaḥ~ tṛtīyas~

1.1.21

devaiḥ~ atra~ api vicikitsitam~ purā
na hi suvijñeyam
aṇuḥ~ eṣa dharmaḥ~
anyam~ varam~ naciketaḥ~ vṛṇīṣva
mā mā~ upa-rotsīḥ~
ati mā sṛja~ enam

1.1.22

devaiḥ~ atra~ api vicikitsitam~ kila
tvam~ ca mṛtyo yan na sujñeyam āttha
vaktā ca~ asya tvādṛg anyaḥ~ na labhyaḥ~
na~ anyaḥ~ varaḥ~ tulyaḥ~ etasya kaḥ~-cit

1.1.23

śata~-āyuṣas~ putra-pautrān vṛṇīṣvā bahūn paśūn hasti-hiraṇyam aśvān
bhūmeḥ~ mahad āyatanam~ vṛṇīṣva
svayam~ ca jīva śaradaḥ~ yāvad icchasi

1.1.24

etad~ tulyam~ yadi manyase varam~
vṛṇīṣva vittam~ cira-jīvikām~ ca
mahā-bhūmau naciketaḥ~ tvam edhi
kāmānām~ tvā kāma-bhājam~ karomi

1.1.25

ye ye kāmāḥ~ durlabhāḥ~ martya-loke
sarvān kāmān~ chandatas~ pra~-arthayasva
imāḥ~ rāmās~ sa-rathās~ sa-tūryāḥ~
na hi~ īdṛśāḥ~ lambhanīyāḥ~ manuṣyaiḥ~
ābhiḥ~ mad~-prattābhis~ pari-cārayasva naciketaḥ~
maraṇam~ mā~ anu-prākṣīs~

1.1.26

śvaḥ~-bhāvā martyasya yad antaka~ etad~ sarva~-indriyāṇām~ jarayanti tejaḥ~
api sarvam~ jīvitam alpam eva
tava~ eva vāhāḥ~ tava nṛtya-gīte

1.1.27

na vittena tarpaṇīyaḥ~ manuṣyaḥ~
lapsyāmahe vittam
adrākṣma ced~ tvā
jīviṣyāmaḥ~ yāvad īśiṣyasi tvam~
varaḥ~ tu me varaṇīyaḥ sa eva

1.1.28

ajīryatām amṛtānām upa~-itya
jīryan martyas~ kvadhaḥsthas~ pra-jānan
abhi-dhyāyan varṇa-rati-pramodān ati-dīrghe jīvite kaḥ~ rameta

1.1.29

yasmin~ idam~ vi-cikitsanti mṛtyo
yad~ sāmparāye mahati
brūhi naḥ~ tad~
yaḥ~ ayam~ varaḥ~ gūḍham anu-pra-viṣṭaḥ~
na~ anyam~ tasmād naciketāḥ~ vṛṇīte

Translations (1)