Kaṭha Upaniṣad 1.1
Padapāṭha (sandhi-resolved text, TITUS) 1.1
- Language
- Sanskrit
1.1.1
uśan ha vai vājaśravasaḥ sarva-vedasam~ dadau
tasya ha naciketāḥ~ nāma putraḥ~ āsa
1.1.2
tam~ ha kumāram~ santam~ dakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhā~ ā-viveśa
saḥ~ amanyata
1.1.3
pīta~-udakāḥ~ jagdha-tṛṇāḥ~ dugdha-dohāḥ~
niḥ~-indriyāḥ~ anandāḥ~
nāma te lokāḥ~ tān sa gacchati tāḥ~ dadat
1.1.4
sa ha~ uvāca pitaram~
tāta kasmai mām~ dāsyasi~
iti dvitīyam~ tṛtīyam~
tam~ ha~ uvāca
mṛtyave tvā dadāmi~ iti
1.1.5
bahūnām emi prathamaḥ~
bahūnām emi madhyamas~
kim~ svid yamasya kartavyam~
yad~ mayā~ adya kariṣyati
1.1.6
anu-paśya yathā pūrve
prati-paśya tathā~ apare
sasyam iva martyas~ pacyate
sasyam iva jāyate punar~
1.1.7
vaiśvānaras~ pra-viśati~ atithiḥ~ brāhmaṇaḥ~
gṛhān tasya~ etām~ śāntim~
kurvanti hara vaivasvata~ udakam
1.1.8
āśā-pratīkṣe saṃgataṃ sūnṛtāṃ ca~ iṣṭā-pūrte putra-paśūn~ ca
sarvān etad vṛṅkte puruṣasya~ alpa-medhasaḥ~
yasya~ an-aśnan vasati brāhmaṇaḥ~ gṛhe
1.1.9
tisraḥ~ rātrīḥ~ yad avātsīḥ~ gṛhe me ~an-aśnan brahman~ atithiḥ~ namasyaḥ~
namaḥ~ te ~astu brahman
svasti me ~astu
tasmād~ prati trīn varān vṛṇīṣva
1.1.10
śānta-saṃkalpas~ sumanā yathā syād vīta-manyuḥ~ gautamaḥ~ mā~ abhi
mṛtyo tvat-prasṛṣṭam mā ~abhi-vadet
prati~-itaḥ~ etad~ trayāṇām~ prathamam~ varam~ vṛṇe
1.1.11
yathā purastād bhavitā prati~-itaḥ~
auddālakiḥ~ āruṇiḥ~ mad~-prasṛṣṭas~
sukham~ rātrīs~ śayitā vīta-manyuḥ~
tvām~ dadṛśivān mṛtyu-mukhād~ pra-muktam
1.1.12
svarge loke na bhayam~ kim~-cana~
asti na tatra tvad~ na jarayā bibheti
ubhe tīrtvā~ aśanāyā-pipāse
śoka~-atigaḥ~ modate svarga-loke
1.1.13
sa tvam agnim~ svargyam adhi~-eṣi mṛtyo
pra-brūhi tvam~ śrad-dadhānāya mahyam
svarga-lokā amṛtatvaṃ bhajante~
etad dvitīyena vṛṇe vareṇa
1.1.14
pra te bravīmi
tad u me ni-bodha svargyam agnim~ naciketas~ pra-jānan anantaloka~-āptim atha~ u
pra-tiṣṭhām~ viddhi tvam etam~ nihitam~ guhāyām
1.1.15
loka~-ādim agnim~ tam uvāca tasmai
yāḥ~ iṣṭakāḥ~ yāvatīḥ~ vā yathā
vā sa ca~ api tad~ prati~-avadad yathā~-uktam~ atha~ asya mṛtyus~ punar eva~ āha tuṣṭas~
1.1.16
tam abravīt prīyamāṇaḥ~ mahā~-ātmā
varam~ tava~ iha~ adya dadāmi
bhūyaḥ~ tava~ eva nāmnā bhavitā~
ayam agnis~ sṛṅkām~ ca~ imām aneka-rūpām~ gṛhāṇa
1.1.17
triṇāciketaḥ~ tribhiḥ~ etya sandhim~
trikarma-kṛt tarati janma-mṛtyū
brahma jajñam~ devam īḍyam~ viditvā
nicāyya~ imām~ śāntim atyantam eti
1.1.18
triṇāciketaḥ~ trayam etad viditvā
yaḥ~ evam~ vidvān~ cinute nāciketam
sa mṛtyu-pāśān puratas~ pra-~nodya
śoka~-atigaḥ~ modate svarga-loke
1.1.19
eṣa te ~agniḥ~ naciketaḥ svargyaḥ~
yam avṛṇīthāḥ~ dvitīyena vareṇa
etam agniṃ tava~ eva pra-vakṣyanti janāsaḥ~
tṛtīyam~ varam~ naciketaḥ~ vṛṇīṣva
1.1.20
yā~ iyaṃ pra~-ite vicikitsā manuṣye
~asti~ iti~ eke na~ ayam asti~ iti ca~ eke
etad vidyām anu-śiṣṭaḥ~ tvayā~ aham~
varāṇām eṣa varaḥ~ tṛtīyas~
1.1.21
devaiḥ~ atra~ api vicikitsitam~ purā
na hi suvijñeyam
aṇuḥ~ eṣa dharmaḥ~
anyam~ varam~ naciketaḥ~ vṛṇīṣva
mā mā~ upa-rotsīḥ~
ati mā sṛja~ enam
1.1.22
devaiḥ~ atra~ api vicikitsitam~ kila
tvam~ ca mṛtyo yan na sujñeyam āttha
vaktā ca~ asya tvādṛg anyaḥ~ na labhyaḥ~
na~ anyaḥ~ varaḥ~ tulyaḥ~ etasya kaḥ~-cit
1.1.23
śata~-āyuṣas~ putra-pautrān vṛṇīṣvā bahūn paśūn hasti-hiraṇyam aśvān
bhūmeḥ~ mahad āyatanam~ vṛṇīṣva
svayam~ ca jīva śaradaḥ~ yāvad icchasi
1.1.24
etad~ tulyam~ yadi manyase varam~
vṛṇīṣva vittam~ cira-jīvikām~ ca
mahā-bhūmau naciketaḥ~ tvam edhi
kāmānām~ tvā kāma-bhājam~ karomi
1.1.25
ye ye kāmāḥ~ durlabhāḥ~ martya-loke
sarvān kāmān~ chandatas~ pra~-arthayasva
imāḥ~ rāmās~ sa-rathās~ sa-tūryāḥ~
na hi~ īdṛśāḥ~ lambhanīyāḥ~ manuṣyaiḥ~
ābhiḥ~ mad~-prattābhis~ pari-cārayasva naciketaḥ~
maraṇam~ mā~ anu-prākṣīs~
1.1.26
śvaḥ~-bhāvā martyasya yad antaka~ etad~ sarva~-indriyāṇām~ jarayanti tejaḥ~
api sarvam~ jīvitam alpam eva
tava~ eva vāhāḥ~ tava nṛtya-gīte
1.1.27
na vittena tarpaṇīyaḥ~ manuṣyaḥ~
lapsyāmahe vittam
adrākṣma ced~ tvā
jīviṣyāmaḥ~ yāvad īśiṣyasi tvam~
varaḥ~ tu me varaṇīyaḥ sa eva
1.1.28
ajīryatām amṛtānām upa~-itya
jīryan martyas~ kvadhaḥsthas~ pra-jānan
abhi-dhyāyan varṇa-rati-pramodān ati-dīrghe jīvite kaḥ~ rameta
1.1.29
yasmin~ idam~ vi-cikitsanti mṛtyo
yad~ sāmparāye mahati
brūhi naḥ~ tad~
yaḥ~ ayam~ varaḥ~ gūḍham anu-pra-viṣṭaḥ~
na~ anyam~ tasmād naciketāḥ~ vṛṇīte
Translations (1)
- The Upanishads, Part II (SBE 15) — Friedrich Max Müller 1884, English