<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.2.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki) › [Kaushitakyupanishaddipika (Shankarananda)](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda) › 3.2.1

# Kauṣītaki Upaniṣad 3.2.1

Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 3.2.1

- **Language:** Sanskrit

### [3.2.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.2.1)

tasya niḥśreyasatvaṃ prāṇasaṃvādādau, na ca tadāsīdbhaviṣyati vā kintu astyeva vartata eva na tu kadācinna vartate prāṇānāṃ prāṇasya pañcavṛttīnāṃ niḥśreyasaṃ śarīradhāraṇotthāpanādikaṃ tadāpyañca svargamokṣādikaṃ | iti niḥśreyasavartamānatvapratijñāparisamāptyarthaḥ| na caitat niḥśreyasaṃ vākcakṣuḥśrotrāṇāmapi bhavatītyāha paryāyatrayeṇa sahetukaṃ, jīvati vāgapeto mūkān hi paśyāmo jīvati cakṣurapeto'ndhān hi paśyāmo jīvati śrotrāpeto badhirān hi paśyāmaḥ spaṣṭaṃ, vākcakṣuḥśrotrairapeto rahito jīvatīti pratijñā, atra hetuḥ mūkāndhabadhirāṇāṃ darśanaṃ | ayamarthaḥ | indriyāṇāṃ kāryaikagamyatvāt kāryābhāve tadabhāva iti| jīvati bāhucchinno jīvatyūrucchinnaḥ spaṣṭaṃ, paryāyadvayena hastapādarahitasya jīvanamucyate, iti prakṛtaparyāyaparisamāptyarthaḥ| ekahelyobhayatra hetumāha, evaṃ hi paśyāmaḥ hi yasmādevaṃ chinnahastapādānāṃ jīvanaṃ paśyāmo'valokayāmaḥ na ca dṛṣṭe'nupapannaṃ nāmetyarthaḥ,

- [Previous: 3.1.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.1.4)
- [Next: 3.2.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.2.2)
- [Up: 3.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.2)

## Linked texts (1)

- [Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.3.2-6) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.2.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.2.1) · Pramāṇa
