<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Kauṣītaki Upaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki) › 3.2

# Kauṣītaki Upaniṣad 3.2

Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad 3.2

- **Language:** Sanskrit

### [3.2.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.1)

sa hovāca prāṇo 'smi prajñātmā /

> 2. Then he said: ‘I am the breathing spirit (\_prāṇa\_), the intelligential self (\_prajñātman\_). As such (\_tam\_), reverence me as life (\_āyus\_), as immortality. Life is the breathing spirit. The breathing spirit, verily, is life. The breathing spirit, indeed, is immortality. For, as long as the breathing spirit remains in this body, so long is there life. For indeed, with the breathing spirit in this world one obtains immortality; with intelligence, true conception (\_saṃkalpa\_).  
> — Robert Ernest Hume 1921, The Thirteen Principal Upanishads

### [3.2.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.2)

taṃ mām āyur amṛtam ity upāssva /

### [3.2.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.3)

āyuḥ prāṇaḥ /

### [3.2.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.4)

prāṇo vā āyuḥ /

### [3.2.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.5)

yāvad dhy asmiñ charīre prāṇo vasati tāvad āyuḥ /

### [3.2.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.6)

prāṇena hy evāsmiṃl loke 'mṛtatvam āpnoti /

### [3.2.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.7)

prajñayā satyaṃ saṅkalpam /

### [3.2.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.8)

sa yo mām āyur amṛtam ity upāste sarvam āyur asmiṃl loka eti /

> So he who reverences me as life, as immortality, reaches the full term of life in this world; he obtains immortality, indestructibility (\_akṣiti\_) in the heavenly world (\_svarga-loka\_).’  
> — Robert Ernest Hume 1921, The Thirteen Principal Upanishads

### [3.2.9](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.9)

āpnoty amṛtatvam akṣitiṃ svarge loke /

### [3.2.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.10)

tad dhaika āhur ekabhūyaṃ vai prāṇā gacchantīti /

> Now on this point some say: ‘The vital breaths (\_prāṇa\_), verily, go into a unity, for’—so they say (\_iti\_)—‘\[otherwise\] no one would be able at once to cause to know a name with speech, a form with the eye, a sound with the ear, a thought with the mind. As a unity, verily, the vital breaths, every single one, cause to know all things here. All the vital breaths speak along with speech when it speaks. All the vital breaths see along with the eye when it sees. All the vital breaths hear along with the ear when it hears. All the vital breaths think along with the mind when it thinks. All the vital breaths breathe along with breath (\_prāṇa\_) when it breathes.’ ‘That is indeed so,’ said Indra. ‘There is, however,’ he continued (\_iti\_), ‘a superior excellence among the vital breaths.  
> — Robert Ernest Hume 1921, The Thirteen Principal Upanishads

### [3.2.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.11)

na hi kaścana śaknuyāt sakṛd vācā nāma prajñāpayituṃ cakṣuṣā rūpaṃ śrotreṇa śabdaṃ manasā dhyānam /

### [3.2.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.12)

ekabhūyaṃ vai prāṇā bhūtvaikaikam etāni sarvāṇi prajñāpayantīti /

### [3.2.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.13)

vācaṃ vadantīṃ sarve prāṇā anuvadanti /

### [3.2.14](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.14)

cakṣuḥ paśyat sarve prāṇā anupaśyanti /śrotraṃ śṛṇvat sarve prāṇā anuśṛṇvanti /

### [3.2.15](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.15)

mano dhyāyat sarve prāṇā anudhyāyanti /

### [3.2.16](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.16)

prāṇaṃ prāṇantaṃ sarve prāṇā anuprāṇanti /

### [3.2.17](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.17)

evam u haitad iti hendra uvāca /

### [3.2.18](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2.18)

asti tv eva prāṇānāṃ niḥśreyasam iti //2//

## Translations (2)

- [The Thirteen Principal Upanishads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki~en-hume.3.p13) — Robert Ernest Hume 1921, English
- [The Upanishads, Part I (SBE 1)](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki~en-muller.3.2) — Friedrich Max Müller 1879, English

## Commentaries (3)

- [Kauṣītakyupaniṣadbhāṣya (Raṅgarāmānuja)](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!rangaramanuja.3.14) — Raṅgarāmānuja Muni 1500, Sanskrit
- [Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda)](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!sankarananda.3.1.2) — Śaṅkarānanda, Sanskrit
- [Commentary of Upaniṣadbrahmayogin](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki!upanisadbrahmayogin) — Upaniṣadbrahmayogin, Sanskrit

## Linked texts (5)

- [Śāṅkhāyanāraṇyaka](https://indike.org/pramana/in.veda.aranyaka.kausitaki.5.2) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astottarasatopanisad.38.2) — Sanskrit
- [Kaiṣītaki ?](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kaisitaki.3.2) — Sanskrit
- [Kauṣītakopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitakopanisad.3.2) — Sanskrit
- [Śāṅkhāyanīyopaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.sankhayaniyopanisad.6.2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.kausitaki.3.2) · Pramāṇa
