<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Khilakanda](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda) › 11.2

# Khilakanda 11.2

Khilakāṇḍa 11.2

- **Language:** Sanskrit

### [11.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11.2)

annaprāṇayorekatvena brahmadṛṣṭiḥ kāryā ityetamarthaṃ itihāsoktyā draḍhayati-taddha smāha prātṛdaḥ pitaraṃ kiṃ  
svidevaivaṃ viduṣe sādhu kuryātkimevāsmā' asādhu kuryāditīti | tadetadannaprāṇaikatvabrahmadarśanaṃ vidvān ‘ha’  
kila prātṛdanāmā ṛṣīśvaro hṛṣṭaḥ san svaṃ ‘ pitaraṃ ’ prati ‘ āha sma ’ | kiṃsviditi vitarke | yathā mayā  
brahma parikalpitam | ‘ evaṃ ’ brahma ‘ viduṣe ’ ‘ sādhu ’ śobhanaṃ pūjāṃ ‘ kiṃkhit ’ kuryāt | na kiṃcidasya kartavyamiṣyate | anena sarvasyāpi prāptavyasya prāptatvāt | tathā ‘asmai ’ viduṣe ‘ asādhu ’ aśobhanaṃ vā ‘ kimeva ’  
kuryāt | na kiṃcidapi kuryāt | loka iti śeṣaḥ | asya nirastāśeṣāsādhutvāt | itiśabdaḥ prātṛdvacanasamāptidyotaka ityarthaḥ | evamannaprāṇayorekatvavijñānavato na sādhukaraṇena mahattvaṃ nāpyasādhukaraṇena khaṇḍitatvaṃ, kiṃ tu -tasya  
kṛtakṛtyatvameveti putreṇokte sati naitāvanmātravijñānāt kṛtakṛtyatā puruṣasya, kiṃtu-asti jñātavyāntaramityabhipretya  
pitā putraṃ vārayatītyāha-sa ha smāha pāṇinā mā prātṛda kastvenayorekadhābhūyaṃ bhūtvā paramatāṃ gacchatīti  
‘ saḥ ’ pitā ‘ ha ’ kila he ‘prātṛda’ ! iti putraṃ sambodhya ‘pāṇinā’ hastena vārayan ‘mā’ maivaṃ vocaḥ iti ‘ āha  
sma ’ pratyaṣedhayadityarthaḥ | etayorannaprāṇayorekadhābhūyaṃ ‘ bhūtvā ’ ‘ kastu ’ ko vā vidvān ‘ paramatāṃ gacchati ’ na  
kaścidapi | tasmānnaivaṃ vaktumarhasi | akṛtakṛtyo'sāvitītyarthaḥ

- [Previous: 11.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11.1)
- [Next: 11.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11.3)
- [Up: 11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.11.2) · Pramāṇa
