<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Khilakanda](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda) › 13

# Khilakanda 13

Khilakāṇḍa 13

- **Language:** Sanskrit

### [13.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.1)

(8) 5-14  
iti caturdaśe kāṇḍe ṣaṣṭhaḥ prapāṭhako bṛhadāraṇyakopaniṣadi caturthaḥ  
atha caturdaśe kāṇḍe saptame prapāṭhake bṛhadāraṇyakopaniṣadi  
pañcame prapāṭhake prathamaṃ brāhmaṇam  
ādito'ṣṭame'dhyāye bṛ0 ā0 pañcame'dhyāye pañcadaśaṃ brāhmaṇam  
bhūmirantarikṣandaurityaṣṭāvakṣarāṇi | ( ṇya) aṣṭākṣaratham̐ ha vā'ekaṅgāyatryai padumetadu hāsyā'etatsa yāvadeṣu lokeṣu tāvaddha jayati yo'syā'  
etadevampadambeda

### [13.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.2)

(') ṛco yajūtham̐ṣi sāmānyityaṣṭāvakṣarāṇi | (ṇya) aṣṭākṣaratham̐ ha vā'  
ekaṅgāyatryai padumetadu haivāsyā'etatsa yāvatīyantrayī vidyā tāvaddha  
jayati yo'syā'etadevampadambeda

### [13.1-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.1-2)

bhūmirantarikṣaṃ dyauriti aṣṭāvakṣarāṇi | aṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padam | etadu hāsyāḥ  
etat | saḥ yāvadeṣu lokeṣu, tāvaddha jayati | yo'syā etadevaṃ padaṃ veda

### [13.2-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.2-2)

ṛco yajūṃṣi sāmānīti aṣṭāvakṣarāṇi | aṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padam | etadu  
haivāsyāḥ etat saḥ | yāvatīyaṃ trayī vidyā, tāvaddha jayati | yo'syā etadevaṃ padaṃ veda

### [13.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.3)

prā̱ṇo'pā̱no vyāna̱'itya̱ṣṭāvakṣa̍rāṇi | ( ṇya ) a̱ṣṭākṣa̍ra̱tham̐ ha̱ vā'e̱kaṅgā̱yatryai pa̱dame̱tadu̱ hai̱vāsyā'e̱tatsa̱ yāva̱dida̍ṃprā̱ṇi tāva̍ddha jayati̱ yo'syā̍'e̱tade̱vampa̱dambeda̍

### [13.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.4)

( r̤ā ) a̱thāsyā̍'e̱tade̱va | turī̍yanda̱rśata̍mpa̱dampa̱rojā ya̱'eṣa ta̱pati̱ yadvai  
ca̱turtha̍nta̱tturī̍yanda̱rśata̍mpa̱damiti̍ dadṛśa̱'iva̱ hye̍ṣa pa̱rojā̱'iti̱ sarvva̍mu̱  
hye̍ṣa̱ raja̱'upa̱ryyupa̍ri̱ tapa̱tyeva̱tham̐ hyai̍va̱ śriyā ya̱śasā̍ tapati̱ yo'syā̍'e̱tade̱vampa̱dambeda̍

### [13.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.5)

saiṣā gāya̱trī | ( tye ) e̱tasmim̐sturīye darśate pade parorajasi prati̍ṣṭhitā  
tadvai̱ tatsa̱tye pra̱tiṣṭhi̍tā̱ cakṣu̱rvai sa̱tyañcakṣu̱rhi vai sa̱tyanta̱smā̱ādyadi̍dānīndvau  
vi̱ivada̍mānāviyā̍tāma̱hama̱drākṣa̱mahama̱śrauṣa̱miti̱ ya'e̱va brū̱yāda̱hama̱drākṣa̱miti̱  
tasmā̍'e̱va śradda̍dhyāma

### [13.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.6)

tadvai̱ tatsa̱tyamba̱le pra̱tiṣṭhi̍tam | ( mprā ) prā̱ṇo vai ba̱lantatprā̱ṇe  
pra̱tiṣṭhi̍ta̱ntasmā̍dāhurba̱lagūm̐ sa̱tyādojo̍ya̱'itye̱vamvve̍ṣā gāya̱tryadhyā̱tmaṃ  
pra̱tiṣṭhi̍tā

### [13.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.7)

sā hai̱ṣā ga̱yām̐sta̱tre | prā̱ṇā vai ga̱yāstatprā̱ṇām̐ga̍sta̱tre tadyadga̱yām̐sta̱tre  
tasmā̍dgāya̱trī nāma̱ sa yāme̱vāmūmanvā̱haiṣaiva sā sa yasmā̱'anvā̱ha tasya̍  
prā̱ṇām̐ga̍strā̱yate

### [13.5-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.5-2)

cakṣurvai satyam | cakṣurhi vai satyam | tasmādyadidānīṃ dvau vivadamānāviyātāmahamadrākṣamahamaśrauṣamiti  
ya eva brūyādahamadrākṣamiti | tasmā eva śraddadhyāma

### [13.6-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.6-2)

tadvai tatsatyaṃ bale pratiṣṭhitam | prāṇo vai balam | tatprāṇe pratiṣṭhitam | tasmādāhuḥ-balaṃ satyādojoya iti | evaṃ u eṣā gāyatrī adhyātmaṃ pratiṣṭhitā

### [13.7-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.7-2)

sā haiṣā gayāṃstatre | prāṇā vai gayāḥ | tatprāṇān tatre | tadyat gayān tatre | tasmāt  
gāyatrī nāma | sa yāmevāmūmanvāha | eṣaiva sā | sa yasmā anvāha | tasya prāṇān trāyate

### [13.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.8)

tām̐m̐ haike sāvitrīmanuṣṭubhamanvāhuḥ | ( nvām̐ ) vāganuṣṭubaitadvācamanubrūma'iti na tathā kuryyādgāyatrīmevānubrūyādyadi ha vā'api bahuva pratigṛhṇāti na haiva taddvāyatryā 'ekañcana padamprati

### [13.8-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.8-2)

sa ya'imāstrīm̐llokānpūrṇānpratigṛhṇīyāt | ( tso ) so'syā'etutprathamampadamāpnuyā'tha yāvatīyantrayī vidyā yastāvatpratigṛhṇīyātso'syā'etaddvitīyampadamāpnuyā'tha yāvadidamprāṇi yastāvatpratigṛhṇīyātāṃ haike sāvitrīmanuṣṭubhamanvāhuḥ | vāganuṣṭup | etadvācamanubrūma iti | na tathā kuryāt | gāyatrīmevānubrūyāt | yadi ha vā api bahviva pratigṛhṇāti | na haiva taddvāyatryā ekaṃcana padaṃ prati

### [13.9](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.9)

sa ya imān trīn lokān pūrṇān pratigṛhṇīyāt | so'syā etatprathamaṃ padamāpnuyāt | atha  
yāvatīyaṃ trayī vidyā | yastāvatpratigṛhṇīyāt | so'syā etat dvitīyaṃ padamāpnuyāt | atha yāvatso'syā'etattutīyampadmāpnuyā'thāsyā'etaddeva turīyandarai̍tumpaddhamparorajā yu'eṣa tupati naiva kenacanāpyaṅkuta''etāvatpratigṛhṇīyāt

### [13.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.10)

(tta) tsyā'upasthānam | (dā) gāyatryasyekapadī dvipadī tripadī catuṣpadyapadāsina hi padyase | numaste turīyāya darśatāya padāya parorajase'sāvado mā pprāpaditi yundriṣyādasāvasmai kāmo mā sumadhrditi vā nu haivāsmai  
sa kāmaḥ samṛddhyate yusmā'evamupatiṣṭhate'hamadaḥ pprāpamiti vā

### [13.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.11)

( vai ) e̱taddha̍ vai ta̱jjana̍ko vaide̱haḥ | ( ho ) buḍila̱māśva̍tarā̱śvimu̍vāca̱  
yannu̍ ho̱ tadgāya̍trī̱vidu̱brūthā'atha katha̍ṃ ha̱stībhū̱to vaha̍sīti̱ mukha̍m̐  
hya̍syāḥ samrāṇna vi̱idāñca̱kāreti̍ hovāca

### [13.11-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.11-2)

etaddha vai tat janako vaideho buḍilamāśvatarāśvimuvāca | yannu ho tat gāyatrīvidbrūthāḥ | atha  
kathaṃ hastībhūto vahasīti | mukhaṃ hyasyāḥ samrāṭ na vidāṃcakara iti hovāca

### [13.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.12)

tasyā'a̱gnirèva mukham | yadi ha vā'api bahuivāgnāvabhyādadhati sarvva̍meva tatsundaha̱tyeva̱hūm̐haivaivaṃvidyadyapi bahiva pāpaṅkaroti sarvvameva tatsaṃpsāya śuddhaḥ pūto'ja̱ro'mṛtaḥ sambhavati

### [13.12-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13.12-2)

tasyā agnirèva mukham | yadi ha vā api bahviva agnāvabhyādadhati | sarvameva tatsaṃdahati | evaṃ haiva  
evaṃvidyadyapi bahviva pāpaṃ karoti | sarvameva tatsaṃpsāya śuddhaḥ pūto'jaro'mṛtaḥ sambhavati

## Linked texts (2)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.14.8.15.5) — Sanskrit
- [Śatapathabrāhmaṇa or Bṛhadāraṇyakabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.satapathabrahmanaorbrhadaranyakabrahmana.43.7) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.13) · Pramāṇa
