<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Khilakanda](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda) › 17

# Khilakanda 17

Khilakāṇḍa 17

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [17.33](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.33) — 1 part

### [17.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.1)

e̱ṣāñcai bhū̱tānā̍mpṛthi̱vī rasa̍ḥ | pṛ̱thi̱vyā'ā̱po'pā̱moṣa̍dhaya̱'oṣa̍dhīnāmpuṣpā̍ṇi puṣpāraṇā̱mphalāni phalāni̱āmpuruṣaḥ puruṣa̍sya̱ reta̍ḥ

### [17.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.2)

sa ha̍ pra̱jāpa̍tirīkṣāñcakre | hantā̱smai̱ prati̍ṣṭhāṅkalpayā̱nīti̱ sa striya̍gm̐  
sasṛje tām̐ sṛṣṭvā'dha'upāsta tasmātstriyamadha'upāsīta śrīrhyeṣaiṣā sa'  
etamprāñcaṃ grāvāṇamātmana'eva samudapārayattenaināmabhyasṛjat

### [17.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.3)

( t ) tsyā ve̱dirupasthaḥ | (stho) lomāni barhiśśca̱rmādhiṣavaṇe samiddho  
madhyatastau muṣkau sa yāvānha vai vājapeyena yujamānasya loko bhavati  
tāvānasya loko bhavati ya'evamdvidvānadhopahāsañcaratyā sa strīṇām̐  
sukṛtamvṛṅkte'tha ya'idamavidvānadhopahāsañcaratyā'sya striyaḥ sukṛtamvṛñjate

### [17.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.4)

(ta'e) etaddha sma vai tadvidvānuddālaka'āruṇirāha | (hai) etaddha sma  
vai tadvidvāñjāko maudgalya'āhaitaddha sma vai tadvidvānkumārahārita'āha bahavo  
mya̱ brāhma̱ṇāya̱nā nirindriyā visukṛto'smāllokātprayanti ya'idamavidvām̐so'dhopahāsañcarantīti

### [17.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.5)

bahu vā'idṝm̐ suptasya vā jāgrato vā retaḥ skandati | tadabhimṛśedanu  
vā mantrayeta yanme'dya retaḥ pṛthivīmaskāntsīdyadoṣadhīrapyasaradyadapaḥ  
idamahantadreta'ādade || punarmā maitvindriyampunastejaḥ punarbhagaḥ | punaragnayo dhiṣṇyā yathāsthānaṅkalpantāmityanāmikāṅguṣṭhābhyāmādāyāntareṇa  
stanau vā bhruvau vā nimṛjyāt

### [17.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.6)

( du) atha yadyudaka'ātmānampaśyet | ( ttu ) tadabhimantrayeta mayi teja'  
indriyaṃ yaśo draviṇam̐ sukṛtamiti

### [17.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.7)

śrīrha vā'eṣā strīṇāṃ yanmalodvāsāḥ | ( stu ) tasmānmalodvāsasaṃ yaśasvinīmabhikramyopamantrayeta sā cedasmai na dadyātkāmamenāmupaklīṇīyātsā  
ceda̱smai naiva da̱dyātkā̱mamenāṃ yaṣṭyā vā pāṇinā vopaha̱tyātikā̱medindriyeṇa te yaśasā yaśa'ādada̱'itya̱yaśā'e̱va bhavati

### [17.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.8)

sa yā̱micchet | (tkā) kāmayeta meti ta̱syāmarthaṃnniṣṭhāpya mukhena  
mukham̐ sandhā̱yopasthamasyā'abhimṛśya japeda̱ṅgādaṅgātsambhavasi hṛda̍yādadhi jāyase | sa tvamaṅkakaṣāyo'si digghaviddhāmiva mādayeti

### [17.9](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.9)

(tyu) atha yā̱micchenna garbhandadhī̱teti | ta̱syāmarthaṃ niṣṭhāpya mukhena  
mukham̐ sandhāyābhiprāṇyāpānyādindriyeṇa te retasā reta'ādada̱'ityaretā'e̱va bhavati

### [17.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.10)

śatam 7600  
(tyu) atha yāmicchedgarbhandadhīteti | tsyāmarthanniṣṭhāpya mukhena  
mukham̐ sandhāyāpānyābhiprāṇyādindriyeṇa te retasā reta'ādadhāmīti  
garbhiṇyyeva bhavati

### [17.11](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.11)

(tyu) atha yusya jāyāyai jāraḥ syāt | (tta) tañceddviṣyādāgepātre'gnimupasamādhāya pratilomu śarabarhi stīrvāṃtasminnetāstisraḥ śarabhṛṣṭīḥ prātilomāḥ sarpiṣā'ktvā juhuyānmama samiddhe'hauṣīrāśāparākāśāvita'ādade'sāvviti nāma gṛhṇāti mama samiddhe'hauṣīḥ putrapaśūm̐sta'ādade'sāvviti  
nāma gṛhṇāti mama samiddhe'hauṣīḥ prāṇāpānau ta'ādade'sāviti nāma  
gṛhṇāti sa vā'eṣa nirindriyo visukṛdasmāllokātpreti yumevaṃvidbrāhmaṇaḥ śapati tasmādevaṃvicchrotriyasya jāyāyā'upahāsaneccheduta hyevamvitparo bhavati

### [17.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.12)

( tyu ) atha yusya jāyāmārttavvamvindet | ( tya ) tryahaṅkaoṃse nu pibedahatavāsā naināmvṛṣalo na vṛṣalyupahanyāttrirātrāntu' āplūya vrīhīnavaghātayet

### [17.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.13)

( tsa ) sa yu' icchet | ( tpu ) putro me gauro jāyeta vkedamanubruvīta  
survvamāyuriyāḍiti kṣīraudanampācayitvā surpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau  
janayitavai

### [17.14](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.14)

( vā'a ) atha yu' icchet | (tpu) putro me kapillaḥ piṅgalo jāyeta  
dvau vkedāvucubruvīta survvamāyuriyādviti dudhyodanampācayitvā surpiṣaṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavai

### [17.15](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.15)

-(vā'u) atha yu' icchet | ( tpu ) putro me śyāmo lohitākṣo  
jāyeta trīnvedānanubruvīta survvamāyuriyādityudaudanampācayitvā surpiṣmantamaśrīyātāmīśvarau janayitavai

### [17.16](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.16)

( vā'u ) atha yu' icchet | ( du) duhitā me paṇḍitā jāyeta survvamāyuriyāditi tilaudanampācayitvā surpiṣmantamaśrīyātāmīśvarau  
janayitavai

### [17.17](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.17)

( vā'u ) atha yu' icchet | (tpu ) putro me paṇḍito vijigīthuḥ  
samitiṅgamaḥ śuśrūṣitāmvācambhāṣitā jāyeta survvānnedānanubruvīta  
survvamāyuriyāditi mātham̐saudanampācayitvā surpiṣmantamaśrīyātāmīśvarau  
janayitavā' aukṣaṇena vā''rṣabheṇa vā

### [17.18](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.18)

( vā'thā ) athābhippratureva | sthālīpākāvṛtā''jyañceṣṭitvā sthālīpāka̱syopa̍ghātañjuhotyagnaye svāhā'numataye svāhā de̱vāya savitre satyaprasavāya svāheti hutvoddhṛtya prāśnāti prāśyetarasyāḥ prayacchati prakṣālya  
pāṇī'udapātrampūrayitvā tenaināntrirabhyukṣatyuttiṣṭhāto viśvāvaso'nyāmiccha praphavyam | sañjāyaॉmputyā saheti

### [17.19](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.19)

( tyu ) athaināmabhipadyate | ( te'mo ) amo'hamasmi sā tvaem̐ sā tvamasyamo'aham | sāmāhamasmi ' ṛktvandvyaurahampṛthivī tvam || tāvehi  
sarthaṃrabhāvahai saha reto dadhāvahai | putham̐se putrāya vittaya'iti

### [17.18-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.18-2)

( tyu ) athāsyā'ūrū vi̱hāpayati | vi̱jihīthā̱ndyāvāpṛthivī'iti  
tasyāmarthanniṣṭhāpya mukhena mukhaem̐ sandhāya trirenāmanulomāmanumārṣṭi viṣṇuryyoniṅkalpayatu tvaṣṭā rūpāṇi pitham̐śatu | āsiñcatu prajāpatirddhātā  
svāhā | anumataye svāhā | devāya savitre prasavetre satyaprasavāya svāhā "-iti  
hutvā, uddhṛtya, prāśnāti | prāśya, itarasyāḥ prayacchati | prakṣālya pāṇī, udapātraṃ pūrayitvā,  
tenaināṃ trirabhyukṣati- " uttiṣṭhāto viśvā̍vaso'nyāmiccha praphe̍vyam | saṃ jāyāṃ patyā  
saha "-iti

### [17.19-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.19-2)

athaināmabhipadyate- " amo'hamasmi sā̍ tvaṃ sā tvamasyamo'aham | sāmāhamasmi ṛk  
tvaṃ dyaurahaṃ pṛthivī tvam || tāvehi saṃrabhāvahai saha reto dadhāvahai | puṃse putrāya vi̱ttaye "  
iti

### [17.20](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.20)

athāsyā ūrū vihāpayati- " vijihīthāṃ dyāvāpṛthivī "-iti | tasyāmarthaṃ niṣṭhāpya  
gurbhandadhātu te | gurbhandhehi sinīvāli gurbhandhehi pṛthuṣṭuke | gurbhante'  
a̱śvinau̍ de̱vāvādha̍ttāmpuṣkarasrajau

### [17.21](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.21)

hiraṇyayī'araṇī | yābhyā̱nnirma̱nthatā̍ma̱śvinau̍ de̱vau | tante̱ gurbhanda̍dhāmahe daśa̱me māsi̱ sūta̍ve || yuthā̱'gnigurbhā pṛ̍thi̱vī yuthā dyaurindreṇa  
gurbhiṇī | vvāyurdiśāṃ yuthā gurbha'evandugurbhandadhāmi te'sāviti nāma  
gṛhṇāti

### [17.22](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.22)

soṣyantīmadbhirabhyukṣati | yuthā vvātaḥ puṣkariṇīm̐ samīṅgyati  
sarvvataḥ | evā te gurbha' ejatu sahāvaitu jarāyuṇā || indrasyāyumvajraḥ  
kṛtaḥ sārggaḍaḥ supariśrayaḥ| tamindra nirjjahi gurbhaiṇa sāvaram̐ sahoti

### [17.23](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.23)

jā̱te'gni̱mupa̍samādhāya | ( yā ) a̱ṅka' ādhāya ka̱m̐se̍ pṛṣadā̱jyamā̱nīya̍ pṛṣadā̱jya̱syopa̍ghātañjuhotya̱sminsa̱hasra̍mpuṣyāsa̱medha̍mānaḥ sve  
gṛ̱he | a̱syopa̍santyā̱mmā cche̍tsītpra̱jayā̍ ca pa̱śubhi̍śca̱ svāhā̍ | mayi̍  
prā̱ṇām̐stvayi̱ mana̍sā juhomi̱ svāhā̍

### [17.24](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.24)

yatta̱karma̍ṇā̱'tyarī̍ricam | yadvā̱ nyūna̍mi̱hāka̍ram | a̱gniṣṭatsvi̍ṣṭa̱kṛdvi̱dvāntsvi̍ṣṭam̐ suhutaṅka̍rotu̱ svāheti̍

### [17.25](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.25)

( tyu ) athā̍syāyu̱ṣyaṅka̍roti | dakṣi̍ṇaṅka̱rṇama̱bhini̍dhāya vā̱gvāgi̍ti̍  
tri̱rathasya̱ nāma̍dheyaṅkaroti ve̱do'sīti̱ tada̱syaitadguhya̍meva̱ nāma̍ syādatha  
da̱dhi madhu̍ ghṛ̱tam̐ sam̐sṛ̍jyānantarhitena jātarūpeṇa prā̱śaya̍ti̱ bhūstvayi̍  
dadhā̱mi bhuva̱stvayi̍ dadhā̱mi sva̱stvayi̍ dadhāmi̱ bhūrbhuva̱ḥ svaḥ sarvvāṃstvayi̍  
dadhā̱mīti̍

### [17.26](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.26)

(tyu) athainamabhimṛśati | (tyu) aśmā bhava̍paraśurbhava hiraṇmayamṛtumbhava  
ā̱tmā vai puttra̱nāmā̍'si su jīva śudaḥ śa̱tamiti̍

### [17.27](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.27)

(tyu ) athāsya mātu̱ramā̱bhamantrayate | ( ta'i ) iḍā'si maitrāvaruṇī  
vvīre vvīramajījanathāḥ | sā tva̱mvīra̍vatī bhava yā'smānvīra̍vato'karāḍiti̍

### [17.28](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.28)

(tyu ) athainammātre pradā̍ya stanamprayacchati | ya̱ste stunaḥ śa̱śayo yo  
mayo̱bhūryo ra̍tna̱dhā vva̍su̱vidyaḥ su̱datra̍ḥ | yena̱ vviśvā̱ puṣya̍si̱ vvāryā̍ṇi̱  
sara̍svati̱ tami̱ha dhāta̍ve'ka̱riti̍

### [17.29](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.29)

tamvā' e̱tumāhuḥ | ( ' ) a̱tipi̱tā batābhūdati̍pitāma̱ho batābhūḥ  
pa̱ra̱māmba̱ta kāṣṭhāma̍prāpa̱ śriyā yaśa̍sā bvrahma̱varca̱sena̱ ya ' e̱vambi̱do bbrā̍hma̱ṇasya̍  
pu̱tro jā̱yate̍

### [17.30](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.30)

( te'tha ) atha vvam̐śaḥ | ( stu ) ta̱di̱damvayamvāra̍dvājīpu̱trādbhāradvājīpu̱tro vvā̱tsīmā̍ṇḍavīpu̱trādvā̱tsīmā̍ṇḍavīpu̱traḥ pārāśarīpu̱trātpārāśarīpu̱tro  
gārgīpu̱trādgārgīpu̱traḥ pārāśarīkauṇḍinīpu̱trātpārāśarīkauṇḍinīpu̱tro  
gārgīpu̱trādgārgīpu̱tro gārgīpu̱trādgārgīpu̱tro bāḍeyīpu̱trādbāḍeyīpu̱tro  
mauṣikīpu̱trānmauṣikīpu̱tro hārikarṇīpu̱trāddhārikarṇīpu̱tro bhāradvājīpu̱trādbhāradvājīpu̱traḥ paiṅgīpu̱trātpaiṅgīpu̱traḥ śaunakīpu̱trācchaunakīpu̱traḥ

### [17.31](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.31)

kāśyapībālākyāmāṭharīputrāt | (tkā) kāśyapībālākyāmāṭharīputraḥ kautsīputrātkautsīputro baudhīputrādvaudhīputraḥ śālaṅkāyanīputrācchālaṅkāyanīputro vārṣagaṇīputrādvārṣagaṇīputro gautamīputrādgautamīputra'ātreyīputrāḍātreyīputro gautamīputrādgautamīputro vātsīputrādvātsīputro bhāradvājīputrādbhāradvājīputraḥ pārāśarīputrātpārāśarīputro vārkāruṇīputrādvārkāruṇīputra'ārttabhāgīputrāḍārttabhāgīputraḥ śauṅgīputrācchauṅgīputraḥ sāṅkatīputrātsāṅkṛtīputraḥ

### [17.32](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.32)

(') āḷambīputrāt | (ḍā) ālambīputra'ālambāyanīputrādālambāyanīputro jāyantīputrājjāyantīputro māṇḍūkāyanīputrānmāṇḍūkāyanīputro  
māṇḍūkīputrānmāṇḍūkīputraḥ śāṇḍilīputrācchāṇḍilīputro rāthītarīputrādrāthītarīputraḥ krauñcikīputrābhyāṅkrauñcikīputrau vaidabhṛtīputrādvaidabhṛtīputro bhālukīputrādbhālukīputraḥ prācīnayogīputrātprācīnayogīputraḥ  
sāñjīvīputrātsāñjīvīputraḥ kārśakeyīputrātkārśakeyīputraḥ

### [17.33](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.33)

pnāśrīpu̱trātkāsurivāsina̍ḥ | pnāśrīpu̱tra'āsurāyaṇādāsurayaṇa̱' āsurerāsuri̱iyā̍jñavalkyā̱dyājñavalkya̱'uddālakāduddālako'ruṇādaruṇa̱' upave̱śerupave̱śiḥ kuśreḥ kuśrirvājaśravaso̍ vājaśravā jihvāvato bā̱dhyogājjihvāvā̱nbādhyogo̍'sitādvārṣagaṇādsito vārṣagaṇo haritātkaśyapāddharitaḥ kaśyapaḥ śilpā̱tkaśyapācchilpaḥ kaśyapaḥ kaśyapānnaidhruveḥ kaśyapo  
naidhruvirvāco vācāmbhiṇyā̍'ambhiṇyādityā̱dityānīmāni śuklāni  
yajūᳵṣi vājasaneyena yājñavalkyenākhyāyante

### [17.33.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.33.p1)

iti caturdaśe kāṇḍe saptame prapāṭhake bṛhadāraṇyakopaniṣadi pañcame prapāṭhake pañcamaṃ brāhmaṇam

### [17.5-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17.5-2)

(7) 5

## Linked texts (11)

- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.14.9.4.3) — Sanskrit
- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.38_1722) — Sanskrit
- [Kāṇva](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.brhadaranyaka*kanva.6.4.10) — Sanskrit
- [Śatapathabrāhmaṇa or Bṛhadāraṇyakabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.satapathabrahmanaorbrhadaranyakabrahmana.48.3) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.250.11) — Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.243.11) — Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.233.11) — Sanskrit
- [Mantrapuṣpa](https://indike.org/pramana/in.veda.svadhyaya.santi.mantrapuspa.52.11) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.243.11) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.182.2) — Sanskrit
- [Different Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.174.11) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.khilakanda.17) · Pramāṇa
