<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Vedic Literature](https://indike.org/pramana/in.veda) › [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad) › [Principal (early) Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya) › [Madhukanda](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda) › 2

# Madhukanda 2: atha prathamādhyāyasya udgīthanāmatṛtīyaṃ brāhmaṇam

Madhukāṇḍa 2

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.28](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.28) — 2 parts

### atha prathamādhyāyasya udgīthanāmatṛtīyaṃ brāhmaṇam

### [2.1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.1)

dvayā ha prājāpatyā devāścāsurāśca| tataḥ kanīyasā  
eva devā, jyāyasā asurāsta eṣu lokeṣvaspardhanta te  
ha devā ūcurhantāsurānyajñe udgīthenātyayāmeti

### [2.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.2)

te ha vācamūcustvaṃ na udgāyeti tatheti tebhyo vāgudagāyata| yo vāci bhogastaṃ devebhya āgāyadyatkalyāṇaṃ  
vadati tmātmane| te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti tamabhidrutya pāpmanā'vidhyant sa yaḥ sa pāpmā  
yadevedamapratirūpaṃ vadati sa eva sa pāpmā

### [2.3](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.3)

atha ha ghrāṇamūcustvaṃ na udgāyeti tatheti tebhyaḥ  
ghrāṇa udagāyadyaḥ ghrāṇe bhogastaṃ devebhya āgāyadyatkalyāṇaṃ jighrati tadātmane| te viduranena vai na  
udgātrā'tyeṣyantīti tamabhidrutya pāpmanā'vidhyansa  
yaḥ sa pāpmā yadevedamapratirūpaṃ jighrati sa eva sa  
pāpmā

### [2.4](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.4)

atha ha cakṣurūcustvaṃ na udgāyeti tatheti tebhyaścakṣurudagāyat| yaścakṣuṣi bhogastaṃ devebhya āgāyadyatkalyāṇaṃ paśyati tadātmane| te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti tamabhidrutya pāpmanā'vidhyansa yaḥ  
sa pāpmā yadevedamapratirūpaṃ paśyati sa eva sa  
pāpmā

### [2.5](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.5)

atha ha śrotramūcustvaṃ na udgāyeti tatheti tebhyaḥ  
śrotramudagāyadyaḥ śrotre bhogastaṃ devebhya āgāyadyatkalyāṇaṃ śṛṇoti tadātmane| te viduranena vai na  
udgātrā'tyeṣyantīti tamabhidrutya pāpmanā'vidhyansa  
yaḥ sa pāpmā yadevedamapratirūpa 24 śṛṇoti sa eva sa  
pāpmā

### [2.6](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.6)

atha ha mana ūcustvaṃ na udgāyeti tatheti tebhyo mana  
udagāyadyo manasi bhogastaṃ devebhya āgāyadyatkalyāṇa 24  
saṃkalpayati tadātmane| te viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti tamabhidrutya pāpmanā'vidhyansa yaḥ sa  
pāpmā yadevedamapratirūpathaṃ saṃkalpayati sa eva sa  
pāpmaivamu khalvetā devatāḥ pāpmabhirupāsṛjannevamenāḥ  
pāpmanā'vidhyan

### [2.7](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.7)

atha hemamāsanyaṃ prāṇamūcustvaṃ na udgāyeti tatheti  
tebhya eṣa prāṇa udagāyatte viduranena vai na udgātrā'tyeṣyantīti tamabhidrutya pāpmanā'vivyatsansa yathā'śmānamṛtvā loṣṭo vidhvaṃsetaivathaṃ haiva vidhvaṃthaṃsamānā viṣvañco vineśustato devā abhavanparā'surā  
bhavatyātmanā parā'sya dviṣanbhrātṛvyo bhavati ya evaṃ  
veda

### [2.8](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.8)

te hocuḥ kva nu so'bhūdyo na itthamasaktetyayamāsye'ntariti so'yāsya āṅgiraso'ṅgānāṃ hi rasaḥ

### [2.9](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.9)

sā vā eṣā devatā dūrnāma dūraṃ hyasyā mṛtyurdūraṃ ha  
vā asmānmṛtyurbhavati ya evaṃ veda

### [2.10](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.10)

sā vā eṣā devataitāsāṃ devatānāṃ pāpmānaṃ mṛtyumapahatya  
yatrā''sāṃ diśāmantastadgamayāṃcakāra tadāsāṃ pāpmano  
vinyadadhāttasmānna janamiyānnāntamiyānnetpāpmānaṃ  
mṛtyumanvavāyānīti

### [2.19](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.19)

sā vā eṣā devataitāsāṃ devatānāṃ pāpmānaṃ mṛtyumapahatyāthainā mṛtyunatyavahat

### [2.12](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.12)

sa vai vācameva prathamāmatyavahatsā yadā mṛtyumatyamucyata  
so'gnirabhavatso'yamagniḥ pareṇa mṛtyumatikrānto  
dīpyate

### [2.13](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.13)

atha ghrāṇamatyavahatsa yadā mṛtyumatyamucyata sa  
vāyurabhavatso'yaṃ vāyuḥ pareṇa mṛtyumatikrāntaḥ pavate

### [2.14](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.14)

atha cakṣuratyavahattadyadā mṛtyumatyamucyata so'sāvādityo'bhavatso'sāvādityaḥ pareṇa mṛtyumatikrāntastapati

### [2.15](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.15)

atha śrotramatyavahattadyadā mṛtyumatyamucyata sā diśo'bhavaṃstā imā diśaḥ pareṇa mṛtyumatikrāntāḥ

### [2.16](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.16)

atha mano'tyavahattadyadā mṛtyumatyamucyata sa candramā abhavatso'sau candraḥ pareṇa mṛtyumatikrānto bhātyevaṃ ha vā enameṣā devatā mṛtyumativahati ya evaṃ veda

### [2.17](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.17)

athā''tmane'nnādyamāgāyadyaddhi  
kiṃcānna madyate'nenaiva tadadyata iha pratitiṣṭhati

### [2.18](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.18)

te devā abruvannetāvadvā ida sarvaṃ yadannaṃ tadātmana  
āgāsīranu no'sminnanne ābhajasveti te vai mā'bhisaṃviśateti tatheti ta saṃmantaṃ pariṇyaviśanta | tasmādyadanenānnamatti tenaitāstṛpyantyeva havā ena svā  
abhisaṃviśanti bhartā svānā śreṣṭhaḥ pura etā bhavatyannādo'dhipatirya evaṃ veda, ya u haivaṃvida sveṣu prati  
pratiburbhūrṣati na haivālaṃ bhāryebhyo bhavatyatha ya evaitamanu bhavati yo vaitamanu bhāryānbubhūrṣati sa haivālaṃ  
bhāryebhyo bhavati

### [2.19-2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.19-2)

so'yāsya āṅgiraso'ṅgānāṃ hi rasaḥ prāṇo vā  
aṅgānāṃ rasaḥ prāṇo hi vā aṅgānāṃ rasastasmādyasmātkasmāccāṅgātprāṇa utkrāmati tadeva tacchuṣyatyeṣa  
hi vā aṅgānāṃ rasaḥ

### [2.20](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.20)

eṣa u eva bṛhaspatirvāgvai bṛhatī tasyā eṣa patistasmādu bṛhaspatiḥ

### [2.21](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.21)

eṣa u eva brahmaṇaspatirvāgvai brahma tasyā eṣa  
patistasmādu brahmaṇaspatiḥ

### [2.22](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.22)

eṣa u eva sāma vāgvai sā'm eṣa sā cāmaśceti  
tatsāmnaḥ sāmatvam| yadveva samaḥ pluṣiṇā samo maśakena samo nāgena sama ebhistribhirlokaiḥ samo'nena  
sarveṇa tasmādveva sāmāśnute sāmnaḥ sāyujyaṃ salokatāṃ ya evametatsāma veda

### [2.23](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.23)

eṣa u vā udgīthaḥ prāṇo vā utprāṇena hīdath‌ sarvamuttabdhaṃ vāgeva gīthocca gīthā ceti sa udgīthaḥ

### [2.24](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.24)

taddhāpi brahmadattaścaikitāneyo rājānaṃ bhakṣayannuvācāyaṃ  
tyasya rājā mūrdhānaṃ vipātayatādyadito'yāsya  
āṅgiraso'nyenodgāyaditi vācā ca hyeva sa prāṇena  
codgāyaditi

### [2.25](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.25)

tasya haitasya sāmno yaḥ svaṃ veda bhavati hāsya svaṃ  
tasya vai svara eva svaṃ tasmādārtvijyaṃ kariṣyanvāci  
svaramiccheta tayā vācā svarasaṃpannayā''rtvijyaṃ kuryāttasmādyajñe svaravantaṃ didṛkṣanta eva| atho yasya svaṃ  
bhavati bhavati hāsya svaṃ ya evametatsāmnaḥ svaṃ  
veda

### [2.26](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.26)

tasya haitasya sāmno yaḥ suvarṇaṃ veda bhavati hāsya  
suvarṇaṃ tasya vai svara eva suvarṇaṃ bhavati hāsya suvarṇaṃ  
ya evametatsāmnaḥ suvarṇaṃ veda

### [2.27](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.27)

tasya haitasya sāmno yaḥ pratiṣṭhāṃ veda prati ha tiṣṭhati  
tasya vai vāgeva pratiṣṭhā vāci hi khalveṣa etatprāṇaḥ  
pratiṣṭhito gīyate'nne ityu haike āhuḥ

### [2.28](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.28)

athātaḥ pavamānānāmevābhyārohaḥ sa vai khalu prastotā  
sāma prastauti sa yatra prastuyāttadetāni japet| asato  
mā sadgamaya, tamaso mā jyotirgamaya, mṛtyormā'mṛtaṃ  
gamayeti sa yadāhāsato mā sadgamayeti mṛtyurvā  
asatsadamṛtaṃ mṛtyormā'mṛtaṃ gamayāmṛtaṃ mā kurvityevaitadāha tamaso mā jyotirgamayeti mṛtyurvai tamo jyotiramṛtaṃ mṛtyormā'mṛtaṃ gamayāmṛtaṃ mā kurvityevaitadāha  
mṛtyormā'mṛtaṃ gamayeti nātra tirohitamivāsti | atha  
yānītarāṇi stotrāṇi teṣvātmane'nnādyamāgāyettasmādu  
teṣu varaṃ vṛṇīta yaṃ kāmaṃ kāmayeta tam̐ sa eṣa evaṃvidudgātā''tmane vā yajamānāya vā yaṃ kāmaṃ kāmayate  
tamāgāyati taddhaitallokajideva na haivālokyatāyā  
āśā'sti ya evametatsāma veda

### [2.28.p1](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.28.p1)

iti prathamādhyāyasyodgīthanāmatṛtīyaṃ brāhmaṇam ||3

### [2.28.p2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2.28.p2)

iti prathamādhyāsyodgīthanāmatṛtīyaṃ brāhmaṇam ||3

## Linked texts (13)

- [Kāṇva](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.brhadaranyaka*kanva.1.3.1) — Sanskrit
- [Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.isadivimsottarasatopanisadah.1.34_1271) — Sanskrit
- [Mādhyandina](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha*madhyandina.14.3.2.31) — Sanskrit
- [Śatapathabrāhmaṇa or Bṛhadāraṇyakabrāhmaṇa](https://indike.org/pramana/in.veda.brahmana.satapatha.satapathabrahmanaorbrhadaranyakabrahmana.4.9) — Sanskrit
- [Īśādidvādaśopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadidvadasopanisadah.134.1) — Sanskrit
- [Mantrapuṣpa](https://indike.org/pramana/in.veda.svadhyaya.santi.mantrapuspa.8.1) — Sanskrit
- [Īśādyupaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.isadyupanisadah.190.1) — Sanskrit
- [Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.samanya.astottarasatopanisadah.204.1) — Sanskrit
- [Different Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.differentupanisads.145.1) — Sanskrit
- [Bṛhadāraṇyakopaniṣadbhāṣyavārttikasāra](https://indike.org/pramana/in.darsana.advaita.prakarana.early.vidyaranya.brhadaranyakopanisadbhasyavarttikasara.13.8) — Mādhava, Sanskrit
- [Upaniṣads](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.upanisads.199.1) — Sanskrit
- [Aṣṭāviṃśatyupaniṣad](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.astavimsatyupanisad.196.1) — Sanskrit
- [Vedāntasamanvaya](https://indike.org/pramana/in.darsana.vedanta.brahmasutra-works.vedantasamanvaya.23.p1.10) — Gurugovinda Rāya, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2](https://indike.org/pramana/in.veda.upanisad.mukhya.madhukanda.2) · Pramāṇa
