Mahaitareya 18
Mahaitareya 18
- Language
- Sanskrit
18.p1
jānanti na svatastena nedandrāste prakīrtitāḥ | ramā'pi tatprasādena jānāti kimutāpare | alpajñānā alpaguṇā alpānandāśca te'khilāḥ | ramājaśarvaśakrādyāstenānindrāḥ krameṇa te | pāpairajñātatāṃ devā mānayanti sadā''tmanaḥ | harṣeṇa tena viṣṇuḥ sa indra ityabhiśabdyate | nedandratā'surādīnāṃ jñāyeteti śrutirharim | indra ityeva vadati pārokṣyeṇorusadguṇam ||' ityaitareyasaṃhitāyām
18.p2
'ātmabrahmādayaḥ śabdāstamṛte viṣṇumavyayam | na vartante tadanyatra śṛṅgivere'gniśabdavat ||' iti ca pādme
18.p3
'eko nārāyaṇa āsīnna brahmā naca śaṅkaraḥ', 'eko nārāyaṇa āsīnna brahmā neśānaḥ', 'vāsudevo vā idamagra āsīnna brahmā naca śaṅkaraḥ' ityādiśrutibhyaśca | ṭippaṇī -
18.p4
bhāṣyam-
18.p5
āpo nāma devatāḥ
18.p6
yā adhastāt pūrvameva sṛṣṭā devatāstā āpa ityucyante| 'āpā ityāpa iti' iti pūrvaṃ bhagavadaṅgasṛṣṭānāmevāpchabdenokteḥ| 'ayaṃ pitaite putrāḥ' iti ca| 'āhaṃ māṃ devebhyo vedā o mad devān veda' iti ca
18.p7
'brahmavāyū ca tadvārye vīndraśeṣau ca tattriyau| śivastaddayitā śakrakāmau taddayitādayaḥ| sarve surāḥ krameṇaiva viṣṇorjātā avāryyakāḥ
18.p8
cetanatāratamyam
18.p9
jñānānandabalādyeṣu viṣṇubhaktau ca sarvaśaḥ| hīnāḥ śataguṇenaiva krameṇānena te matāḥ| tebhyaśca ṛṣayo martyā hīnā eva krameṇa ca | viśeṣatastu muktānāṃ sarvasaṃsārabandhanāt | kramo'yaṃ samyaguddiṣṭo nityānandaikabhoginām | na viśeṣo brahmavāyvoradhikārāvibhedataḥ | na śeṣaśivayoścaiva tatpatnīnāṃ ca sarvaśaḥ | suparṇaśeṣayoścaiva sāmyaṃ sarvaguṇeṣvapi | sāmyamevaitayoḥ patnyoḥ sāmyaṃ śakramanojayoḥ
18.p10
(apakrāmantu garbhiṇyaḥ) puruṣo havā ayamādito garbho bhavati yadetad retastadetat sarvebhyo'ṅgebhyastejaḥ sambhūtamātmanyevā'tmānaṃ bibharti tad yadā striyāṃ siñcatyathainaṛnayati || tadasya prathamaṃ janma tat striyā ātmabhūyaṃ gacchati || yathā svamaṅgaṃ tathā tasmādenāṃ na hinasti sā'syaitamātmānamatra gataṃ bhāvayati sā bhāvayitrī sā bhāvayitavyā bhavati || taṃ strī garbhaṃ bibharti so'gra eva kumāraṃ janmano'gre'dhibhāvayati sa yat kumāraṃ janmano'gre'dhibhāvayatyātmānameva tad bhāvayatyeṣāṃ lokānāṃ santatyā evaṃ santatā hīme lokāḥ
18.p11
tadrūpaṃ retasā sākaṃ svayaṃ puṃsi sthito hariḥ| striyāṃ siñcati tasyaiva sthānāntaragateḥ prabhoḥ| prathamaṃ janma ²viṣṇostu sa tasyā aṅgavat prabhuḥ| naināṃ hinastyānukūlyāt sā putraṃ bhāvayatyatha| putrasya bhāvanā saiva tadrūtvāddharibhāvanā| sambhāvitavyā sā caiva bhartrā putraśca sādaram| sambhāvanaṃ kumārasya jānataḥ keśave bhavet| tasyetyarpaṇamātreṇa pūjito hi bhaveddhariḥ| putrasthasya hareḥ pūjāṃ kurvataḥ pṛthivīsthitiḥ| svargasthasyāpi bhavati putrapuṇyaṃ yato'khilam| atyalpapuṇyabhāk sa syānnārcayet keśavaṃ yadi
18.p12
tadasya dvitīyaṃ janma || so'syāyamātmā puṇyebhyaḥ karmabhyaḥ prati dhīyate tathā'syāyamitara ātmā kṛtakṛtyo vayogataḥ praiti sa itaḥ prayanneva punarjāyate tadasya tṛtīyaṃ janma || taduktamṛṣiṇā | garbhe nu sannanveṣāmavedamahaṃ devānāṃ janimāni viśvā || śataṃ mā pura āyasīrarakṣannadhaḥ śyeno javasā niradīyamiti || garbha evaitacchayāno vāmadeva evamuvāca sa evaṃ vidvānasmāccharīrabhedādūrdhva utkramyāmuṣmin svarge loke sarvān kāmānāptvā'mṛtaḥ samabhavat samabhavat (yathāsthānaṃ garbhiṇyaḥ)
18.p13
iti śrīmanmaitareyopaniṣadi dvitīyapraghaṭṭake pañcamo'dhyāyaḥ