Pramāṇa · Search · About · API

Muṇḍaka Upaniṣad 2.1

Padapāṭha (sandhi-resolved text, TITUS) 2.1

Language
Sanskrit

2.1.1

tat etat satyam.
yathā sudīptāt pāvakāt visphuliṅgāḥ sahasraśaḥ prabhavante sarūpāḥ.
tathā akṣarāt vividhāḥ somya bhāvāḥ prajāyante tatra ca eva apiyanti.

2.1.2

divyaḥ hi amūrtaḥ puruṣaḥ saḥ bāhyābhyantaraḥ hi ajaḥ.
aprāṇaḥ hi amanāḥ śubhraḥ hi akṣarāt parataḥ paraḥ.

2.1.3

etasmāt jāyate prāṇaḥ manaḥ sarvendriyāṇi ca.
kham vāyuḥ jyotiḥ āpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇī.

2.1.4

agniḥ mūrdhā cakṣuṣī candrasūryau diśaḥ śrotre vāk vivṛtāḥ ca vedāḥ.
vāyuḥ prāṇaḥ hṛdayam viśvam asya padbhyām pṛthivī hi eṣaḥ sarvabhūtāntarātmā.

2.1.5

tasmāt agniḥ samidhaḥ yasya sūryaḥ somāt parjanyaḥ oṣadhayaḥ pṛthivyām.
pumān retaḥ siñcati yoṣitāyām bahvīḥ prajāḥ puruṣāt samprasūtāḥ.

2.1.6

tasmāt ṛcaḥ sāma yajūṃṣi dīkṣāḥ yajñāḥ ca sarve kratavaḥ dakṣiṇāḥ ca.
saṃvatsaraḥ ca yajamānaḥ ca lokāḥ somaḥ yatra pavate yatra sūryaḥ.

2.1.7

tasmāt ca devāḥ bahudhā samprasūtāḥ sādhyāḥ manuṣyāḥ paśavaḥ vayāṃsi.
prāṇāpānau vrīhiyavau tapaḥ ca śraddhā satyam brahmacaryam vidhiḥ ca.

2.1.8

sapta prāṇāḥ prabhavanti tasmāt sapta arciṣaḥ samidhaḥ sapta homāḥ.
sapta ime lokāḥ yeṣu caranti prāṇāḥ guhāśayāḥ nihitāḥ sapta sapta.

2.1.9

ataḥ samudrāḥ girayaḥ ca sarve asmāt syandante sindhavaḥ sarvarūpāḥ.
ataḥ ca sarvāḥ oṣadhayaḥ rasaḥ ca yena eṣaḥ bhūtaiḥ tiṣṭhate hi antarātmā.

2.1.10

puruṣaḥ eva idam viśvam karma tapaḥ brahma parāmṛtam.
etat yaḥ veda nihitam guhāyām saḥ avidyāgranthim vikirati iha somya.

Translations (2)

Commentaries (3)

Linked texts (1)