Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 11

Upaniṣads 11

Language
Sanskrit

Contents

11.1

atha hainaṃ kausalyaścāśvalāyanaḥ prapaccha || bhagavankuta
eṣa prāṇo jāyate kathamāyātyasmiñcharīra ātmānaṃ vā
pravibhajya kathaṃ prātiṣṭhate kenotkramate kathaṃ bāhyamabhidhatte
kathamadhyātmamiti

11.2

tasmai sa hovācāti praśnānpṛcchasi brahmiṣṭho'sīti tasmātte'haṃ bravīmi

11.3

ātmana
eṣa prāṇo jāyate || yathaiṣā puruṣe chāyaitasminnetadātataṃ
manodhikṛtenāyātyasmincharīre

11.4

yathā samrāḍevādhikṛtānnivaniyuṅkte || etāngrāmānetāngrāmānadhitiṣṭhatyevamevaiṣa prāṇaḥ || itarānprāṇānpṛthakpṛthageva saṃnidhatte

11.5

pāyūpasthe'pānaṃ cakṣuḥ śrotre mukhanāsikābhyāṃ prāṇaḥ svayaṃ
prātiṣṭhate madhye tu samānaḥ || eṣa hotaddhutamannaṃ samunnayati
tasmādetāḥ saptārciṣo bhavanti

11.6

hṛdi hoṣa ātmā
atraitadekaśataṃ nāḍīnāṃ tāsāṃ śataṃ śatamekaikasyāṃ dvāsaptirdvāsaptatiḥ pratiśākhānāḍīsahastrāṇi bhavantyāsu vyānaścarati

11.7

athaikayordhva udānaḥ puṇyena puṇyaṃ lokaṃ
nayati pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam

11.8

ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa honaṃ cākṣuṣaṃ prāṇamanugṛhṇānaḥ || pṛthivyāṃ yā devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśaḥ sa samāno vāyurvyānaḥ

11.9

tejo ha vāva udānastasmādupaśāntatejāḥ||punarbhavamindrayairmanasi saṃpadyamānaiḥ

11.10

yaccittastenaiṣa prāṇamāyāti
prāṇastejasā yuktaḥ || sahātmanā yathāsaṃkalpitaṃ lokaṃ
nayati

11.11

ya evaṃ vidvānprāṇaṃ veda || na hāsya
prajā hīyate'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ

11.12

utpattimāyatiṃ sthānaṃ vibhutvaṃ caiva pañcadhā || adhyātmaṃ caiva
prāṇasya vijñāyāmṛtamaśnute vijñāyāmṛtamaśnute iti

11.12.p1

iti tṛtīyaḥ praśnaḥ

Linked texts (10)