Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 241

Upaniṣads 241

Language
Sanskrit

Contents

241.1

śvetaketurha vā āruṇeyaḥ pañcālānāṃ pariṣadamājagāma
sa ājagāma jaivaliṃ pravāhaṇaṃ paricārayamāṇaṃ tamudīkṣyābhyuvāda kumāra 3 iti sa bho 3 iti pratiśuśrāvānuśiṣṭo'si pitryetyomiti hovāca

241.2

vettha yathemāḥ
prajāḥ prayato vipratipadyantā 3 iti neti hovāca vettho
yathemaṃ lokaṃ punarāpadyantā 3 iti neti haivovāca vettho
yathāsau loka evaṃ bahubhiḥ punaḥ punaḥ prayadbhirna saṃpūryatā
3 iti neti haivovāca vettho yatithyāmāhutyām̐ hutāyāmāpaḥ puruṣavāco bhūtvā samutthāya vadantī 3 iti
neti haivovāca vettho devayānasya vā pathaḥ pratipadaṃ pitṛyāṇasya vā yatkṛtvā devayānaṃ vā panthānaṃ pratipadyante
pitṛyāṇaṃ vāpi hi na ṛṣervacaḥ śrutaṃ | dve sṛtī aśṛṇavaṃ
pitṝṇāmahaṃ devānāmuta martyānāṃ | tābhyāmidaṃ viśvamejatsameti yadantarā pitaraṃ mātaraṃ ceti nāhamata ekaṃ ca na
vedeti hovāca

241.3

athainaṃ vasatyopamantrayāṃcakrenādṛtya
vasatiṃ kumāraḥ pradudrāva sa ājagāma pitaraṃ tam̐ hovāceti vāva kila no bhavānpurānuśiṣṭānavocaditi katham̐
sumedha iti pañca mā praśnān rājanyabandhuraprākṣīttato
naikaṃcana vedeti katame ta itīma iti ha pratīkānyudājahāra

241.4

sa hovāca tathā nastvaṃ tāta jānīthā
yathā yadahaṃ kiṃca veda sarvamahaṃ tattubhyamavocaṃ prehi tu
tatra pratītya brahmacaryaṃ vatsyāva iti bhavāneva gacchatviti
sa ājagāma gautamo yatra pravāhaṇasya jaivalerāsa tasmā
āsanamāhṛtyodakamāhārayāṃcakārātha hāsmā arghyaṃ cakāra
tam̐ hovāca varaṃ bhagavate gautamāya dadma iti

241.5

sa
hovāca pratijñāto ma eṣa varo yāṃ tu kumārasyānte vācamabhāṣathāstāṃ me brūhīti

241.6

sa hovāca daiveṣu vai
gautama tadvareṣu mānuṣāṇāṃ brūhīti

241.7

sa hovāca
vijñāyate hāsti hiraṇyasyāpāttaṃ goaśvānāṃ dāsīnāṃ
pravārāṇāṃ paridhānasya mā no bhavān bahoranantasyāparyantasyābhyavadānyo'bhūditi sa vai gautama tīrthenecchāsā
ityupaimyahaṃ bhavantamiti vācāha sraiva pūrva upayanti sa
hopāyanakīrtyovāsa

241.8

sa hovāca yathā nastvaṃ gautama māparādhāstava ca pitāmahā yatheyaṃ vidyetaḥ pūrvaṃ na
kasmiṃścana brāhmaṇa uvāsa tāṃ tvahaṃ tubhyaṃ vakṣyāmi ko
hi tvaivaṃ bruvantamarhati pratyākhyātumiti

241.9

asau
vai loko'gnigautama tasyāditya eva samidraśmayo dhūmo'hararcirdiśo'ṅgārā avāntaradiśo visphuliṅgāstasminnetatasminnagnau devāḥ śraddhāṃ juhvati tasyā āhuye somo rājā
saṃbhavati

241.10

parjanyo vā'gnigautama tasya saṃvatsara eva
samidabhrāṇi dhūmo vidyudarciraśaniraṅgārā hrādunayo visphuliṅgāstasminnetasminnagnau devāḥ somaḥ rājānaṃ juhvati
tasyā āhuye vṛṣṭiḥ saṃbhavati

241.11

ayaṃ vai loko'gnigautama tasya pṛthivyeva samidagnirdhūmo rātrirarciścandramā '
ṅgārā nakṣatrāṇi visphuliṅgāstasminnetasminnagnau devā vṛṣṭiṃ
juhvati tasyā āhutyā annaṃ saṃbhavati

241.12

puruṣo
vā'gnigautama tasya vyāttameva samitprāṇo dhūmo vāgarciścakṣuraṅgārāḥ śrotraṃ visphuliṅgāstasminnetasminnagnau devā
annaṃ juhvati tasyā āhuye retaḥ saṃbhavati

241.13

yoṣā
vā agnigautama tasyā upastha eva samiddho māni dhūmo yonirārciryadantaḥ karoti te'ṅgārā abhinandā visphuliṅgāstasminnetasminnagnau devā reto juhvati tasyā āhutyai puruṣaḥ
saṃbhavati sa jīvati yāvajjīvatyatha yadā mriyate

241.14

athainamantraye haranti tasyāgnirevāgnirbhavati samitsamiddho dhūmo'rcirarciraṅgārā aṅgārā visphuliṅgā visphuliṅgāstasminnetasminnagnau devāḥ puruṣaṃ juhvati tasyā āhutyai puruṣo bhāsvaravarṇaḥ saṃbhavati

241.15

te ya evametadvidurye cāmī araṇye śraddhāṃ satyamupāsate te'rcirabhisaṃbhavantyarciṣo'harahna āpūryamāṇapakṣamāpūryamāṇapakṣādyānṣaṇmāsānudaṅṅāditya eti māsebhyo devalokaṃ devalokādādityamādityādvaidyutaṃ tānvaidyutānpuruṣo mānasa etya brahmalokāngamayati teṣu brahmalokeṣu parāḥ parāvato vasanti teṣāṃ na punarāvṛttiḥ

241.16

atha ye yajñena dānena tapasā lokāñjayanti te dhūmamabhisaṃbhavanti dhūmādrātriḥ rātrerapakṣīyamāṇapakṣamapakṣīyamāṇapakṣādyānṣaṇmāsāndakṣiṇāditya eti māsebhyaḥ pitṛlokaṃ pitṛlokāccandraṃ te candraṃ prāpyānnaṃ bhavanti tām̐statra devā yathā somaṃ rājānamāpyāyasvāpakṣīyasvetyevamenām̐statra bhakṣayanti teṣāṃ yadā tatparyavaityathemamevākāśamabhiniṣpadyanta ākāśādāyuṃ vāyorvṛṣṭiṃ vṛṣṭeḥ pṛthivīṃ te pṛthivīṃ prāpyānnaṃ bhavanti te punaḥ puruṣāgnau hūyante tato yoṣāgnau jāyante
lokānpratyutthāyinasta evamevānuparivartante'tha ya etau
panthānau na viduste kīṭāḥ pataṅgā yadidaṃ dandaśūkam

241.16.p1

iti ṣaṣṭhe dvitīyaṃ brāhmaṇam

Linked texts (10)