Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 243

Upaniṣads 243

Language
Sanskrit

Contents

243.1

eṣāṃ vai bhūtānāṃ pṛthivī rasaḥ pṛthivyā āpo'pāmoṣadhayaḥ oṣadhīnāṃ puṣpāṇi puṣpāṇāṃ phalāni phalānāṃ
puruṣaḥ puruṣasya retaḥ

243.2

sa ha prajāpatirīkṣāṃcakre
hantāsyai pratiṣṭhāṃ kalpayānīti sa striyag sasṛje tāg
sṛṣṭvā'dha upāsta tasmātstriyamadha upāsīta sa etaṃ prāñcaṃ
srāvāṇamātmana eva samudapārayattenaināmabhyasṛjat

243.3

tasyā vedirupastho lomāni barhiścarmādhiṣavaṇe samiddho
madhyatastau muṣkau sa yāvān ha vai vājapeyena yajamānasya
loko bhavati tāvānasya loko bhavati ya evaṃ vidvānadhopahāsaṃcaratyāsāg strīṇāg sukṛtaṃ vṛjyante

243.4

etaddha sma vai tadvidvānuddālaka āruṇirāhaitaddha sma vai
tadvidvānko maudgalya āhaitaddha sma vai tadvidvānkumārahārita āha bahavo maryā brāhmaṇāyanā nirindriyā visukṛto'smāllokātprayanti ya idamavidvāgso'dhopahāsacarantīti bahu vā idag suptasya vā jāgrato vā retaḥ
skandati

243.5

tadabhimṛśedanu vā mantrayeta yanme'dya
retaḥ pṛthivīmaskāntsīdyadoṣadhīrapyasaradyadapa idamahaṃ tadreta ādade punarmamaitvindriyaṃ punastejaḥ punarbhagaḥ punaragnirdhiṣṇyā yathāsthānaṃ kalpantāmityanāmikāṅguṣṭhābhyāmādāyāntareṇa stanau vā bhruvau vā nimṛjyāt

243.6

atha
yadyudaka ātmānaṃ paśyettadabhimantrayeta mayi teja
indriyaṃ yaśo draviṇam̐ sukṛtamiti śrīrha vā eṣāṃ strīṇāṃ
yanmalodvāsāstasmānmalodvāsasaṃ yaśasvinīmabhikramyopamantrayeta

243.7

sā cedasmai na dadyātkāmamenāmavakrīṇīyāt sā cedasmai naiva dadyātkāmamenāṃ yaṣṭyā vā pāṇinā
vopahatyātikrāmedindriyeṇa te yaśasā yaśa ādada ityayaśā eva bhavati

243.8

sā cedasmai dadyādindriyeṇa te
yaśasā yaśa ādadhāmīti yaśasvināveva bhavataḥ

243.9

sa yāmicchetkāmayeta meti tasyāmarthaṃ niṣṭhāya mukhena
mukham̐ saṃdhāyopasthamasyā abhimṛśya japedaṅgādaṅgātsaṃbhavasi hṛdayādadhi jāyase| sa tvamaṅgakaṣāyo'si digdhaviddhāmiva mādayemāmamūṃ mayīti

243.10

atha yāmicchet
garbhaṃ dadhīteti tasyāmarthaṃ niṣṭhāya mukhena mukham̐ saṃdhāyābhiprāṇyāpānyādindriyeṇa te retasāṃ reta ādada ityaretā
eva bhavati

243.11

atha ca yāmiccheddadhīteti tasyāmartha
niṣṭhāya mukhena mukham̐ saṃdhāyāpānyābhiprāṇyādindriyeṇa
te retasā reta ādadhāmīti garbhiṇyeva bhavati

243.12

atha yasya jāyāyai jāraḥ syāttaṃ cedviṣyādāmapātre'jhnimupasamādhāya pratilomaūṃ śarabarhistīrtvā tasminnetāḥ śarabhṛṣṭīḥ pratilomāḥ sarpiṣāktā juhuyānmama samiddhe'hauṣīḥ
prāṇāpānau ta ādade'sāviti mama samiddhe'hauṣīḥ putrapaśūṃśta ādade'sāviti mama samiddhe'hauṣīriṣṭāsukṛte
ta ādade'sāviti mama samiddhe'hauṣīrāśāparākāśau ta
ādade'sāviti sa vā eṣa nirindriyo visukṛdasmāllokādbhaiti yamevaṃ vidvānbrāhmaṇaḥ śapati tasmādevaṃvicchotriyasya dāreṇa nopahāsamiccheduta hyevaṃvipparo bhavati

243.13

atha yasya jāyāmārtavaṃ vindetryahaṃ karṃsena
pibedhatavāsā naināṃ vṛṣalo na vṛṣalyupahanyāttrirātrānta
āhrutya vrīhīnavaghātayet

243.14

sa ya icchetputro me
śuklo jāyeta vedamanubruvīta sarvamāyuriyāditi kṣīraudanaṃ
pācayitvā sarpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavai

243.15

atha ya icchetputro me kapilaḥ piṅgalo jāyeta dvau vedāvanubruvīta sarvamāyuriyāditi dadhyaudanaṃ pācayitvā sarpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavai

243.16

ava ya
icchetputro me śyāmo lohitākṣo jāyeta trīnvedānanubruvīta sarvamāyuriyādityudaudanaṃ pācayitvā sarpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavai

243.17

atha ya icchedhuhitā me paṇḍitā jāyeta sarvamāyuriyāditi tilaudanaṃ
pācayitvā sarpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavai

243.18

atha ya icchetputro me paṇḍito vigītaḥ samitiṃgamaḥ
śuśrūṣitāṃ vācaṃ bhāṣitā jāyeta sarvānvedānanubruvīta
sarvamāyuriyāditi mām̐saudanaṃ pācayitvā saṃrpiṣmantamaśnīyātāmīśvarau janayitavā aukṣeṇa vārṣabheṇa vā

243.19

athābhiprātareva sthālīpākāvṛtājyaṃ ceṣṭitvā
sthālīpākasyopaghātaṃ juhotyagnaye svāhānumataye svāhā
devāya savitre satyaprasavāya svāheti hutvodvṛtya prāśnāti
prāśyetarasyāḥ prayacchati prakṣālya pāṇī udapātraṃ pūrayitvā
tenaināṃ trirabhyukṣatyuttiṣṭhātoviśvāṃvaso'nyāmiccha prapharvyāṃ
saṃjāyāṃ patyā saheti

243.20

athaināmabhipadyate'mohamasmi sā tvam̐ sā tvamasyamo'haṃ sāmāhamasmi ṛktvaṃ
dyaurahaṃ pṛthivī tvaṃ tāvehi sam̐rabhāvahai saha reto dadhāvahai
pum̐se putrāya vittaya iti

243.21

athāsya ūrū
vihāpayati vijihīthāṃ dyāvāpṛthivī iti tasyāmarthaṃ
niṣṭhāya mukhena mukham̐ saṃdhāya trirenāmanulomāmanumārṣṭi
viṣṇuryoniṃ kalpayatu tvaṣṭā rūpāṇi pim̐śatu| āsiṃcatu
prajāpatirdhātā garbhaṃ dadhātu te| garbhaṃ dhehi sinīvāli garbhaṃ
dhehi pṛthuṣṭuke| garbhaṃ te aśvinau devāvādhattāṃ puṣkarasrajau

243.22

hiraṇmayī araṇī yābhyāṃ nirmanthatāmaśvinau
taṃ te garbhaṃ havāmahe daśame māsi sūtaye| yathā'gnigarbhā
pṛthivī yathā dyaurindreṇa gārbhiṇī| vāyurdiśāṃ yathā garbha
evaṃ garbhaṃ dadhāmi te'sāviti

243.23

soṣyantīmandiraṣyukṣati yathā vāyuḥ puṣkariṇīm̐samiñjayati sarvataḥ| evā
te garbhaṃ ejatu sahāvaitu jarāyuṇā| indrasyāyaṃ vrajaḥ kṛtaḥ
sārgalaḥ sarpapariśrayaḥ| tamindra nirjahi garbheṇa sāvarām̐saheti

243.24

jāte'gnisupasamādhāyāṅka ādhāya kam̐se
pṛṣadājyam̐ saṃnīya pṛṣadājyasyopaghātaṃ juhotyasminsahasaṃ puṣyāsamedhamānaḥ sve gṛhe| asyopasaṃdyāṃ mā cchaitsīt
prajayā ca paśubhiśca svāhā| mayi prāṇām̐svayi manasā
juhomi svāhā| yatkarmaṇātyarīricaṃ yadvā nyūnamihākaram
agniṣṭatsviṣṭakṛdvidvānsviṣṭam̐suhutaṃ karotu naḥ svāheti

243.25

athāsya dakṣiṇaṃ karṇamabhinidhāya vāgvāgiti
triratha dadhimadhughṛtam̐ saṃnīyānantarhitena jātarūpeṇa prāśayati bhūste dadhāmi bhuvaste dadhāmi svaste dadhāmi
bhūrbhuvaḥ svaḥ sarvaṃ tvayi dadhāmīti

243.26

athāsya nāma
karoti vedo'sīti tadasya tadbrahmaiva nāma bhavati

243.27

athainaṃ mātre pradāya stanaṃ prayacchati yaste stanaḥ śaśayo
yo mayobhūryo ratnadhā vasuvidyaḥ sudatraḥ| yena viśvā puṣyasi
vāryāṇi sarasvati tamiha dhātave kariti

243.28

athāsya
mātaramabhimantrayate ilāsi maitrāvaruṇī vīre vīramajījanat| sā tvaṃ vīravatī bhava yāsmān vīravato'karaditi taṃ vā etamāhuratipitā batābhūratipitāmaho
batābhūḥ paramāṃ bata kāṣṭhāṃ prāpacchyā yaśasā brahmavarcasena ya evaṃvido brāhmaṇasya putro jāyata iti

243.28.p1

iti ṣaṣṭhe caturthaṃ brāhmaṇam || 4

Linked texts (11)