Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 265

Upaniṣads 265

Language
Sanskrit

265.1

yajjñānāgniḥ svātiriktabhramaṃ bhasma karoti tat
bṛhajjābālanigamaśirovedyamahaṃ mahaḥ
bhadraṃ karṇebhiriti śāntiḥ
oṃ || āpo vā idamasatsalilameva || sa prajāpatirekaḥ puṣkaraparṇe samabhavat || tasyāntarmanasi kāmaḥ samavartata | idaṃ sṛjeyamiti tasmādyatpuruṣo manasābhigacchati
tadvācā vadati | tatkarmaṇā karoti | tadeṣābhyanūktā
kāmastadagre samavartatādhi | manaso retaḥ prathamaṃ yadāsīt
sato bandhumasati niravindan | hṛdi pratīṣyā kavayo
manīṣeti | upanaṃ tadupanamiti | yatkāmo bhavati | ya
evaṃ veda | sa tapo'tapyata | sa tapastaptvā | sa etaṃ bhusuṇḍaḥ kālāgnirudramagamadāgatya bho vibhūtermāhātmyaṃ brūhīti
tatheti pratyavocat bhusuṇḍaṃ vakṣyamāṇaṃ kimiti vibhūtirudrākṣyormāhātmyaṃ babhāṇeti ādāveva paippalādena sahoktamiti tatphalaśrutiriti tasyordhvaṃ kiṃ vadāmeti | bṛhajjābālābhidhāṃ muktiśrutiṃ mamopadeśaṃ kuruṣveti | oṃ
tatheti sadyojātātpṛthivī | tasyāḥ syānnivṛttiḥ | tasyāḥ
kapilavarṇānandā | tadromayena vibhūtirjātā | vāmadevādudakam | tasmātpratiṣṭhā | tasyāḥ kṛṣṇavarṇā bhadrā | tadromayena bhasitaṃ jātam | aghorādvahniḥ | tasmādvidyā
tasyā raktavarṇā surabhiḥ | tadromayena bhasma jātam | tatpuruṣādvāyuḥ | tasmācchāntiḥ | tasyāḥ śvetavarṇā suśīlā
tasyā gomayena kṣāraṃ jātam | īśānādākāśam | tasmācchāntyatītā | tasyāścitravarṇā sumanāḥ | tadromayena rakṣā
jātā | vibhūtirbhasitaṃ bhasma kṣāraṃ rakṣeti bhasmano
bhavanti pañca nāmāni | pañcabhirnāmabhirbhūśamaiśvaryakāraṇādbhūtiḥ | bhasma sarvāghabhakṣaṇāt | bhāsanādbhasitam
kṣāraṇādāpadāṃ kṣāram | bhūtapretapiśācabrahmarākṣasāpasmārabhavabhītibhyo'bhirakṣaṇādrakṣeti || iti prathamaṃ brāhmaṇam

265.1-2

atha bhusuṇḍaḥ kālāgnirudramagnīṣomātmakaṃ bhasmajñānaḥ
vidhiṃ papraccha | agniryathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo rūpaṃ rūpaṃ
pratirūpo babhūva | ekaṃ bhasma sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpaṃ
pratirūpo bahiśca || agnīṣomātmakaṃ viśvamityagnirācakṣate
raudrī ghorā yā taijasī tanūḥ | somaḥ śaktyamṛtamayaḥ
śaktikarī tanūḥ | amṛtaṃ yatpratiṣṭhā sā tejovidyā kalā
svayam | sthūlasūkṣmeṣu bhūteṣu sa eva rasatejasi

265.2

dvividhā tejaso vṛttiḥ sūryātmā cānalātmikā | tathaiva
rasaśaktiśca somātmā cānalātmikā

265.3

vaidyudādimayaṃ tejo madhurādimayo rasaḥ | tejorasavibhedaistu vṛttametaccarācaram

265.4

agneramṛtaniṣpattiramṛtenāgniredhate
ata eva haviḥ kṛtsnamagnīṣomātmakaṃ jagat

265.5

ūrdhvaśaktimayaṃ soma adhośaktimayo'nalaḥ | tābhyāṃ saṃpuṭitattatsmācchaśvadviśvamidaṃ jagat

265.6

agnerūrdhvaṃ bhavatyeṣā
yāvatsaumyaṃ parāmṛtam | yāvadagnyātmakaṃ saumyamamṛtaṃ
visṛjatyadhaḥ

265.7

ata eva hi kālāgniradhastācchaktirūrdhvagā | yāvadādahanaścordhvamadhastātpāvanaṃ bhavet

265.8

ādhāraśaktyāvadhṛtaḥ kālāgnirayamūrdhvagaḥ | tathaiva nimnagaḥ
somaḥ śivaśaktipadāspadaḥ

265.9

śivaścordhvamayaḥ
śaktirūrdhvaśaktimayaḥ śivaḥ | taditthaṃ śivaśaktibhyāṃ
nāvyāptamiha kiṃcana

265.10

asakṛccāgninā dagdhaṃ jagattadvasmasātkṛtam | agnervīryamidaṃ prāhustadvīryaṃ bhasma
yattataḥ

265.11

yaścetthaṃ bhasmasadbhāvaṃ jñātvābhisnāti
bhasmanā | agnirityādibhirmantrairdagdhapāpaḥ sa ucyate

265.12

agnervīryaṃ ca tadbhasma somenāplāvitaṃ punaḥ | ayogayuktyā
prakṛteradhikārāya kalpate

265.13

yogayuktyā tu tadbhasma
plāvyamānaṃ samaṃtataḥ | śāktenāmṛtavarṣeṇa hyadhikārānnivartate

265.14

ato mṛtyuṃjayāyetthamamṛtaplāvanaṃ satām
śivaśaktyamṛtasparśe labdha eva kuto smṛtiḥ

265.15

yo veda gahanaṃ guhyaṃ pāvanaṃ ca tatoditam | agnīṣomapuṭaṃ
kṛtvā na sa bhūyo'bhijāyate

265.16

śivāgninā tanuṃ
dagdhvā śaktisomāmṛtena yaḥ | plāvayedyogamārgeṇa so'mṛtattvāya kalpate | so'mṛtattvāya kalpata iti

Linked texts (10)