Upanishads 281
Upaniṣads 281
- Language
- Sanskrit
281.1
dattātreyībrahmavidyāsaṃvedyānandavigraham
tripānnārāyaṇākāraṃ dattātreyamupāsmahe
281.1-2
bhadraṃ karṇebhiriti śāntiḥ || hariḥ oṃ satyakṣetre
brahmā nārāyaṇaṃ mahāsāmrājyaṃ kiṃ tārakaṃ tanno brūhītyuvāca bhagavannityuktaḥ satyānandacidātmakaṃ sāttvikaṃ
māmakaṃ dhāmopāssvetyāha | sadā datto'hamasmīti pratyetatsaṃvadanti yena te saṃsāriṇo bhavanti nārāyaṇenaivaṃ vivakṣito brahmā viśvarūpadharaṃ viṣṇuṃ nārāyaṇaṃ dattātreyaṃ
dhyātvā sadgadati | damiti haṃsaḥ | dāmiti dīrghaṃ tadbījaṃ
nāma bījastham | dāmityekākṣaraṃ bhavati | tadetattārakaṃ
bhavati | tadevopāsitavyaṃ vijñeyaṃ garbhāditāraṇam
gāyatrī chandaḥ | sadāśiva ṛṣiḥ | dattātreyo devatā
vaṭabījasthamiva dattabījasthaṃ sarvaṃ jagat | etadevaikākṣaraṃ
vyākhyātam | vyākhyāsye ṣaḍakṣaram | omiti prathamam
śrīmiti dvitīyam | hīmiti tṛtīyam | klīmiti caturtham | glaumiti pañcamam | drāmiti ṣaṣṭham | ṣaḍakṣaro'yaṃ bhavati | sarvasaṃpadvṛddhikaro bhavati | yogānubhavo
bhavati | gāyatrī chandaḥ | sadāśiva ṛṣiḥ | dattātreyo
devatā | dramityuktvā drāmityuktvā vā dattātreyāya
nama ityaṣṭākṣaraḥ | dattātreyāyeti satyānandacidātmakam | nama iti pūrṇānandakavigraham | gāyatrī chandaḥ | sadāśiva ṛṣiḥ | dattātreyo devatā | dattātreyāyeti kīlakam | tadeva bījam | namaḥśaktirbhavati
omiti prathamam | āmiti dvitīyam | hrīmiti tṛtīyam | kromiti caturtham | ehīti tadeva vadet
dattātreyeti svāheti mantrarājo'yaṃ dvādaśākṣaraḥ | jagatī chandaḥ | sadāśiva ṛṣiḥ | dattātreyo devatā
omiti bījam | svāheti śaktiḥ | saṃbuddhiriti kīlakam | dramiti hṛdaye | hrīṃ krīmiti śīrṣe | ehīti
śikhāyām | datteti kavace | ātreyeti cakṣuṣi | svāhetyastre | tanmayo bhavati | ya evaṃ veda | ṣoḍaśākṣaraṃ vyākhyāsye | prāṇaṃ deyam | mānaṃ deyam | cakṣurdeyam | śrotraṃ
deyam | ṣaḍdaśaśiraśchinatti ṣoḍaśākṣaramantro na deyo
bhavati | atisevāparabhaktaguṇavacchiṣyāya vadet | omiti prathamaṃ bhavati | aimiti dvitīyam | kromiti tṛtīyam | krīmiti caturtham | krīmiti pañcamam | hrāmiti
ṣaṣṭham | hrīmiti saptamam | hramityaṣṭamam | sauriti
navamam | dattātreyāyeti caturdaśa | svāheti ṣoḍaśa
gāyatrī chandaḥ | sadāśiva ṛṣiḥ | dattātreyo devatā
oṃ bījam | svāhā śaktiḥ | caturthyantaṃ kīlakam | omiti hṛdaye | krāṃ krīṃ krūmiti śikhāyām | sauriti
kavace | caturthyantaṃ cakṣuṣi | svāhetyastre | yo nityamadhīyānaḥ saccidānandasukhī mokṣī bhavati | saurityante śrīvaiṣṇava ityucyate | tajjāpī viṣṇurūpī bhavati | anuṣṭup
chando vyākhyāsye | sarvatra saṃbuddhirimānītyucyante
dattātreya hare kṛṣṇa unmattānandadāyaka | digambara mune
bāla piśāca jñānasāgara
281.1-3
ityupaniṣat | anuṣṭup
chandaḥ | sadāśiva ṛṣiḥ | dattātreyo devatā | dattātreyeti
hṛdaye | hare kṛṣṇeti śīrṣe | unmattānandeti śikhāyām
dāyaka muna iti kavace | digambareti cakṣuṣoḥ | piśācajñānasāgaretyastre | ānuṣṭubho'yaṃ mayādhītaḥ | abrahmajanmadoṣāśca praṇaśyanti | sarvopakārī mokṣī bhavati | ya
evaṃ vedetyupaniṣat
281.2
iti prathamaḥ khaṇḍaḥ
omiti vyāharet | oṃ namo bhagavate dattātreyāya
smaraṇamātrasaṃtuṣṭāya mahābhayanivāraṇāya mahājñānapradāya
cidānandātmane bālonmattapiśācaveṣāyeti mahāyogine'vadhūtāyeti anusūyānandavardhanāyātriputrāyeti sarvakāmaphalapradāya omiti vyāharet | bhavabandhamocanāyeti hrīmiti vyāharet | sakalavibhūtidāyeti kromiti
vyāharet| sādhyākarṣaṇāyeti sauriti vyāharet| sarvamanaḥkṣobhaṇāyeti śrīmiti vyāharet| mahomiti vyāharet| ciraṃjīvine vaṣaḍiti vyāharet| vaśīkuruvaśīkuru
vauṣaḍiti vyāharet| ākarṣayākarṣaya humiti vyāharet| vidveṣayavidveṣaya phaḍiti vyāharet| uccāṭayoccāṭaya
ṭhaṭheti vyāharet| stambhayastambhaya khakheti vyāharet| mārayamāraya namaḥsaṃpannāya namaḥ namaḥsaṃpannāya svāhā poṣayapoṣaya paramantraparayantraparatantrām̐śchindhicchindhi grahānnivārayanivāraya vyādhīnnivārayanivāraya duḥkhaṃ harayaharaya dāridryaṃ
vidrāvayavidrāvaya dehaṃ poṣayapoṣaya cittaṃ toṣayatoṣayeti
sarvamantrasarvayantrasarvatantrasarvapallavasvarūpāyeti oṃ namaḥ
śivāyetyupaniṣat
281.1-4
iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ || || ya
evaṃ veda| anuṣṭup chandaḥ| sadāśiva ṛṣiḥ| dattātreyo devatā| omiti bījam| svāheti śaktiḥ| drāmiti kīlakam| aṣṭamūrtyaṣṭamantrā bhavanti| yo niyamadhīte vāyvagnisomādityabrahmaviṣṇurudraiḥ pūto bhavati
gāyatryāḥ śatasahasraṃ japaṃ bhavati| mahārudraśatasahasrajāpī
bhavati| praṇavāyutakoṭijapo bhavati| śatapūrvāñchatāparānpunāti| sa paṅktipāvano bhavati| brahmahatyādipātaikairmukto bhavati| gohatyādipātakairmukto bhavati
tulāpuruṣādidānaiḥ prapādānataḥ pūto bhavati| aśeṣapāpānmukto bhavati| abhakṣyābhakṣapāpairmukto bhavati
sarvamantrayogapārīṇo bhavati | sa eva brāhmaṇo bhavati
tasmācchiṣyaṃ bhaktaṃ pratigṛhṇīyāt | so'nantaphalamaśnute
sa jīvanmukto bhavatītyāha bhagavānnārāyaṇo brahmāṇamityupaniṣat | oṃ bhadraṃ karṇebhiriti śāntiḥ || hariḥ oṃ tatsat
iti dattātreyopaniṣatsamāptā
rudrākṣopaniṣadvedyaṃ mahārudratayojjvalam
pratiyogivinirmuktaṃ śivamātrapadaṃ bhaje
281.1-5
oṃ āpyāyantu iti śāntiḥ
hariḥ om || atha hainaṃ kālāgnirudraṃ bhusuṇḍaḥ
papraccha kathaṃ rudrākṣotpattiḥ | taddhāraṇādikaṃ phalamiti
taṃ hovāca bhagavānkālāgnirudraḥ | tripuravadhārthamahaṃ
nimīlitākṣo'bhavam | tebhyo jalabindavo bhūmau patitāste rudrākṣā jātāḥ | sarvānugrahārthāya teṣāṃ nāmoccāramātreṇa daśagopradānaphalaṃ darśanasparśanābhyāṃ dviguṇaṃ
phalamata ūrdhvaṃ vaktuṃ na śaknomi | tatraite ślokā bhavanti
kasminnisthataṃ tu kiṃ nāma kathaṃ vā dhāryate naraiḥ | katibhedamukhānyatra kairmantrairdhāryate katham
281.2-2
divyavarṣasahasrāṇi cakṣurunmīlitaṃ mayā | bhūmāvakṣipuṭābhyāṃ tu patitā
jalabindavaḥ
281.3
tatrāśrubindvo jātā mahārudrākṣavṛkṣakāḥ | sthāvaratvamanuprāpya bhaktānugrahakāraṇāt
281.4
bhaktānāṃ dhāraṇātpāpaṃ divārātrikṛtaṃ haret | lakṣaṃ
tu darśanātpuṇyaṃ koṭistaddhāraṇādbhavet
281.5
tasya koṭiśataṃ puṇyaṃ labhate dhāraṇānnaraḥ | lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatāni ca
281.6
tajjapāllabhate puṇyaṃ naro rudrākṣadhāraṇāt | dhātrīphalapramāṇaṃ yacchreṣṭhametadudāhṛtam
281.7
badarīphalamātraṃ tu madhyamaṃ procyate budhaiḥ | adhamaṃ caṇamātraṃ
sthātprakriyaiṣā mayocyate
281.8
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ
śūdrāśceti śivājñayā | vṛkṣā jātāḥ pṛthivyāṃ tu
tajjātīyāḥ śubhākṣakāḥ
281.9
śvetāstu brāhmaṇā jñeyāḥ
kṣatriyā raktavarṇakāḥ | pītāstu vaiśyā vijñeyāḥ kṛṣṇāḥ
śūdrā udāhatāḥ
281.10
brāhmaṇo bibhṛyācchvetātraktātrājā tu dhārayet | pītānavaiśyastu bibhṛyātkṛṣṇācchūdrastu
dhārayet
281.11
samāḥ snigdhā dṛḍhāḥ sthūlāḥ kaṇṭakaiḥ
saṃyutāḥ śubhāḥ | kṛmidaṣṭaṃ bhinnabhinnaṃ kaṇṭakairhīnameva ca
281.12
vraṇayuktamayuktaṃ ca ṣaḍrudrākṣāṇi varjayet
svayameva kṛtaṃ dvāraṃ rudrākṣaṃ syādihottamam
281.13
yattu
pauruṣayatnena kṛtaṃ tanmadhyamaṃ bhavet | samānsnigdhāndṛḍhānsthūlān kṣaumasūtreṇa dhārayet
281.14
sarvagātreṇa
saumyena sāmānyāni vicakṣaṇaḥ | nikaṣe hemarekhābhā
yasya rekhā pradṛśyate
281.15
tadakṣamuttamaṃ vidyāttaddhāryaṃ
śivapūjakaiḥ | śikhāyāmekarudrākṣaṃ triśataṃ śirasā vahet
281.16
ṣaṭtriṃśataṃ gale dadhyāddhāhoḥ ṣoḍaśaṣoḍaśa
maṇibandhe dvādaśaiva skandhe pañcaśataṃ vahet
281.17
aṣṭottaraśatairmālāmupavītaṃ prakalpayet | dvisaraṃ trisaraṃ vāṃpi
sarāṇāṃ pañcakaṃ tathā
281.18
sarāṇāṃ ṣaṭkaṃ vāpi bibhṛyātkaṇṭhadeśataḥ | mukuṭe kuṇḍale caiva karṇikā hārake'pi
vā
281.19
keyūrakaṭake sūtraṃ kukṣibandhe viśeṣataḥ | suśe
pīte sadā kālaṃ rudrākṣaṃ dhārayennaraḥ
281.20
triśataṃ
tvavadhamaṃ pañcaśataṃ madhyamamucyate | sahasramuttamaṃ proktamevaṃ
bhedena dhārayet
281.21
śirasīśānamantreṇa kaṇṭhe tatpuruṣeṇa tu | aghoreṇa gale dhāryaṃ tenaiva hṛdaye'pi ca
281.22
aghorabījamantreṇa karayordhārayetsudhīḥ | pañcāśaddakṣagrathitānvyomavyāpyapi codare
281.23
pañcabrahmabhiraṅgaiśca
trimālā pañca ṣaṭ ca | grathitvā mūlamantreṇa sarvāṇyakṣāṇi dhārayet
Linked texts (12)
- Rudrākṣajābālopaniṣad — Sanskrit
- Īśādiviṃśottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Dattātreyopaniṣad — Sanskrit
- Kriyāsāra — Śrīkaṇtha, Sanskrit
- Aṣṭāviṃśatyupaniṣad — Sanskrit
- Śaivopaniṣat — Sanskrit
- Various Upaniṣads — Sanskrit
- Śaivopaniṣadbhāga — Sanskrit
- Rudrākṣopaniṣad — Sanskrit
- Aṣṭottaraśatopaniṣadaḥ — Sanskrit
- Śaivaratnākara — Jyotirnātha, Sanskrit
- Sadācārasamuccaya — Harerāma Śarman, Sanskrit