Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 4

Upaniṣads 4

Language
Sanskrit

Contents

4.2

5 || iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ

4.14

brahma ha devebhyo vijigye tasya ha brahmaṇo vijaye devā
amahīyanta ta aikṣantāsmākamevāyaṃ vijayo'smākamevāyaṃ
mahimeti

4.15

1 || tadvaiṣāṃ vijajñau tebhyo ha prādurbabhūva tanna vyajānanta kimidaṃ yakṣamiti

4.16

2
te'gnimabruvanjātaveda etadvijānīhi kimetadyakṣamiti
tatheti

4.17

3 || tadabhyadravattamabhyavadatko'sītyagnirvā ahamasmītyabravījjātavedā vā ahamasmīti

4.18

yasmiṃstvayi kiṃ vīryamityapīdm̐ sarvaṃ daheyaṃ
yadidaṃ pṛthivyāmiti

4.19

5 || tasmai tṛṇaṃ nidadhāvetaddaheti tadupapreyāya sarvajavena tanna śaśāka dagdhuṃ sa
tata eva nivavṛte naitadaśakaṃ vijñātuṃ yadetadyakṣamiti

4.20

6 || atha vāyumabruvanvāyavetadvijānīhi kimetadyakṣamiti tatheti

4.21

7 || tadabhyadravattamabhyavadatko'sīti vāyurvā ahamasmītyabravīnmātariśvā vā ahamasmīti

4.22

8 || tasmiṃstvayi kiṃ vīryamityapīdam̐ sarvamādadīyaṃ yadidaṃ pṛthivyāmiti

4.23

9
tasmai tṛṇaṃ nidadhāvetadādatsveti tadupapreyāya sarvajavena
tanna śaśākādātuṃ sa tata eva nivṛte naitadaśakaṃ vijñātuṃ
yadetadyakṣamiti

4.24

10 || athendramabruvanmaghavannetadvijānīhi kimetadyakṣamiti || tatheti tadabhyadravattasmāttirodadhe

4.25

11 || sa tasminnevākāśe striyamājagāma bahuśobhamānāmumāṃ haimavatīṃ tām̐ hovāca kimetadyakṣamiti

4.3

12 || iti tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ

4.26

sā brahmeti hovāca brahmaṇo vā etadvijaye mahīyadhvamiti tato haiva vidāṃcakāra brahmeti

4.27

1
tasmādvā ete devā atitarāmivānyāndevānyadagnirvāyurindraste hyenaṃ nediṣṭhaṃ pasparśuste hyenatprathamo vidāṃcakāra
brahmeti

4.28

2 || tasmādvā indro'titarāmivānyāndevānsa hyenannediṣṭhaṃ pasparśa sa hyenatprathamo vidāṃcakāra
brahmeti

4.29

3 || tasyaiṣa ādeśo yadetadvidyuto
vyadyutadā 3 itīti nyamīmiṣadā 3 ityadhidaivatam

4.30

4 || athādhyātmaṃ yadetadgacchatīva ca mano'nena
caitadupasmaratyabhīkṣṇaṃ saṃkalpaḥ

4.31

5 || taddha tadvanaṃ
nāma tadvanamityupāsitavyaṃ sa ya etadevaṃ vedābhi hainaṃ
sarvāṇi bhūtāni saṃvāñchanti

4.32

6 || upaniṣadaṃ
bho brūhītyuktāya upaniṣadbrāhmīṃ vāva ta upaniṣadamabrūmeti

4.33

7 || tasyai tapo damaḥ karmeti pratiṣṭhā vedāḥ
sarvāṅgāni satyamāyatanam

4.34

8 || yo vā etāmevaṃ
vedāpahatya pāpmānamanante svarge loke jyeye pratitiṣṭhati
pratitiṣṭhati

4.4

9 || iti caturthaḥ khaṇḍaḥ

4.3-2

oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣuḥ śrotramatho
balamindriyāṇi ca || sarvāṇi sarvaṃ brahmopaniṣadaṃ māhaṃ brahma
nirākuryāṃ mā mā brahma nirākarodanirākaraṇaṃ me'stvanirākaraṇaṃ me'stu tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste
mayi santu te mayi santu || oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
iti sāmavedīyakenopaniṣatsamāptā
oṃ tatsat
kaṭhopaniṣat

4.1

oṃ saha nāvavatu || saha nau bhunaktu || saha vīryaṃ
karavāvahai || tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ
oṃ || uśan ha vai vājaśravasaḥ sarvavedasaṃ dadau || tasya
ha naciketā nāma putra āsa

4.2-2

taṃ ha kumāraṃ santaṃ
dakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhāviveśa so'manyata

4.3-3

pītodakā jagdhatṛṇā dugdhadohā nirindriyāḥ || anandā
nāma te lokāstānsa gacchati tā dadat

4.4-2

sa
hovāca pitaraṃ tata kasmai māṃ dāsyasīti || dvitīyaṃ
tṛtīyaṃ taṃhovāca mṛtyave tvā dadāmīti

4.5

bahūnāmemi prathamo bahūnāmemi madhyamaḥ || kiṃsvidyamasya
kartavyaṃ yanmayādya kariṣyati

4.6

anupaśya yathā
pūrve pratipaśya tathā pare || sasyamiva martyaḥ pacyate
sasyamivājāyate punaḥ

4.7

vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān || tasyaitāṃ śāntiṃ kurvanti
hara vaivasvatodakam

4.8

āśāpratīkṣe saṅgataṃ
sūnṛtāṃ ceṣṭāpūrte putrapaśūṃśca sarvān || etadvṛṅke puruṣa
syālpamedhaso yasyānaśnanvasati brāhmaṇo gṛhe

4.9

tisro rātrīryadavātsīrgṛhe me'naśnanbrahmannatithirnamasyaḥ
namaste'stu brahmansvasti me'stu tasmātprati trīnvarānvṛṇīṣva

4.10

śāntasaṃkalpaḥ sumanā yathā syādvītamanyurgautamo mābhimṛtyo || tvatprasṛṣṭaṃ mābhivadetpratīta
etatrayāṇāṃ prathamaṃ varaṃ vṛṇe

4.11

yathā purastādbhavitā
pratīta auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ || sukhaṃ rātrīḥ śayitā
vītamanyustvāṃ dadṛśivānmṛtyumukhātpramuktam

4.12

svarge loke na bhayaṃ kiṃcanāsti na tatra tvaṃ na jarayā
bibheti || ubhe tīrtvāśanāyāpipāse śokātigo modate
svargaloke

4.13

sa tvamagniṃ svargyamadhyeṣi mṛtyo prabrūhi
taṃ śraddhānāya mahyam || svargalokā amṛtatvaṃ bhajanta
etadvitīyena vṛṇe vareṇa

4.14-2

pra te bravīmi tadu me
nibodha svargyamagniṃ naciketaḥ prajānan || anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ viddhi tvametannihitaṃ guhāyām

4.15-2

lokādimagniṃ tamuvāca tasmai yā iṣṭakā yāvatīrvā yathā
vā || sa cāpi tatpratyavadadyathoktamathāsya mṛtyuḥ punarevāha
tuṣṭaḥ

4.16-2

tamabravītprīyamāṇo mahātmā varaṃ tavehādya
dadāmi bhūyaḥ || tavaiva nāmnā bhavitāyamagniḥ sṛṃkāṃ ca
sāmanekarūpāṃ gṛhāṇa

4.17-2

triṇāciketastribhiretya
sandhiṃ trikarmakṛttarati janmasṛtyū || brahmajajñaṃ devamīḍyaṃ
viditvā nicāyyemām̐ śāntimatyantameti

4.18-2

triṇāciketastrayametadviditvā ya evaṃ vidvāṃścinute
nāciketam || sa mṛtyupāśānpurataḥ praṇodya śokātigo
modate svargaloke

4.19-2

eṣa te'gnirnaciketaḥ svargyo
yamavṛṇīthā dvitīyena vareṇa || etamagniṃ tavaiva pravakṣyanti
janāsastṛtīyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva

4.20-2

yeyaṃ prete
vicikitsā manuṣye'stītyeke nāyamastīti caike || etadvidyāmanuśiṣṭastvayāhaṃ varāṇāmeṣa varastṛtīyaḥ

4.21-2

devairatrāpi vicikitsitaṃ purā na hi suvijñeyamaṇureṣa
dharmaḥ || anyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva mā moparotsīrati
mā sṛjainam

4.22-2

devairatrāpi vicikitsitaṃ kila tvaṃ
ca mṛtyo yanna suvijñeyamāttha || vaktā cāsya tvādṛganyo
na labhyo nānyo varastulya etasya kaścit

4.23-2

śatāyuṣaḥ putrapautrānvṛṇīṣva bahūnpaśūnhastihiraṇyamaśvān || bhūmermahadāyatanaṃ vṛṇīṣva svayaṃ ca jīva śarado
yāvadicchasi

4.24-2

etattulyaṃ yadi manyase varaṃ vṛṇīṣva
vittaṃ cirajīvikāṃ ca || mahābhūmau naciketastvamedhi
kāmānāṃ tvā kāmabhājaṃ karomi

4.25-2

ye ye kāmā
durlabhā martyaloke sarvānkāmāṃśchandataḥ prārthayasva || imā
rāmāḥ sarathāḥ satūryā nahīdṛśā lambhanīyā manuṣyaiḥ
ābhirmatprattābhiḥ paricārayasva naciketo maraṇaṃ mānuprākṣīḥ

4.36

śvo bhāvā martyasya yadantakaitatsarvendriyāṇāṃ jarayanti tejaḥ || api sarvaṃ jīvitamalpameva tavaiva
vāhāstava nṛttagīte

4.27-2

na vittena tarpaṇīyo manuṣyo
lapsyāmahe vittamadrākṣma cetvā || jīviṣyāmo yāvadīśiṣyasi tvaṃ varastu me varaṇīyaḥ sa eva

4.28-2

ajīryatāmasṛtānāmupetya jīryanmartyaḥ kradhaḥ sthaḥ prajānan || abhidhyāyanvarṇaratipramodānatidīrghe jīvite ko rameta

4.29-2

yasminnidaṃ vicikitsanti mṛtyo yatsāmparāye mahati brūhi
nastat || yo'yaṃ varo gūḍhamanupraviṣṭo nānyaṃ tasmānnaciketā vṛṇīte

4.29-2.p1

iti prathame'dhyāye prathamā vallī

Linked texts (13)