Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 5

Upaniṣads 5

Language
Sanskrit

Contents

5.1

anyacchreyo'nyadutaiva preyaste ubhe nānārthe puruṣam̐sinītaḥ || tayoḥ śreya ādadānasya sādhu bhavati hīyate'rthādya u preyo vṛṇīte

5.2

śreyaśca preyaśca manuṣyametastau saṃparītya vivinakti dhīraḥ || śreyo hi dhīro'bhipreyaso vṛṇīte preyo mando yogakṣemādvṛṇīte

5.3

sa tvaṃ
priyānpriyarūpām̐śca kāmānabhidhyāyannaciketo'tyasrākṣīḥ
naitāṃ sṛṅkāṃ vittamayīmavāpto yasyāṃ majjanti bahavo
manuṣyāḥ

5.4

dūramete viparīte viṣūcī avidyā yāca
vidyeti jñātā || vidyābhīpsitaṃ naciketasaṃ manye na tvā
kāmā bahavo lolupantaḥ

5.5

avidyāyāmantare vartamānāḥ
svayaṃ dhīrāḥ paṇḍitaṃmanyamānāḥ || dandramyamāṇāḥ pariyanti
mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ

5.6

na sāṃparāyaḥ
pratibhāti bālaṃ pramādyantaṃ vittamohena mūḍham || ayaṃ
loko nāsti para iti mānī punaḥ punarvaśamāpadyate me

5.7

śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhyaḥ śṛṇvanto'pi
bahavo yaṃ na vidyuḥ || āścaryo vaktā kuśalo'sya labdhāścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ

5.8

na nareṇāvareṇa prokta
eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ || ananyaprokte gatiratra
nāstyaṇīyānhyatarkyamanupramāṇāt

5.9

naiṣā tarkeṇa matirāpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha || yāṃ tvamāpaḥ
satyadhṛtirbatāsi tvādṛṅno bhūyānnaciketaḥ praṣṭā

5.10

jānāmyahaṃ śevadhirityanityaṃ na hyadhruvaiḥ prāpyate hi dhruvaṃ
tat || tato mayā naciketaścito'śniranityairdravyaiḥ prāpvānasmi nityam

5.11

kāmasyāptiṃ jagataḥ pratiṣṭhāṃ
kratorānantyamabhayasya pāram || stomaṃ mahadurugāyaṃ pratiṣṭhāṃ
dṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo'tyasrākṣīḥ

5.12

taṃ durdarśaṃ
gūḍhamanupraviṣṭaṃ guhāhitaṃ gahvareṣṭhaṃ purāṇam || adhyātmayogādhigamena devaṃ matvā dhīro harṣaśokau jahāti

5.13

etacchrutvā saṃparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyamaṇumetamāpya
sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasaṃ manye

5.14

anyatra dharmādanyatrādharmādanyatrāsmātkṛtākṛtāt || anyatra bhūtācca bhavyācca yattatpaśyasi
tadvada

5.15

sarve vedā yatpadamāmananti tapām̐si
sarvāṇi ca yadvadanti || yadicchanto brahmacaryaṃ caranti tatte
padam̐ saṃgraheṇa bravīmyomityetat

5.16

etaddhyevākṣaraṃ
brahma hyetadevākṣaraṃ param || etaddhyevākṣaraṃ jñātvā yo yadicchati tasya tat

5.17

etadālambanam̐ śreṣṭhametadālambanaṃ
param || etadālambanaṃ jñātvā brahmaloke mahīyate

5.18

na jāyate mriyate vā vipaścinnāyaṃ kutaścinna babhūva
kaścit || ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo na hanyate
hanyamāne śarīre

5.19

hantā cenmanyate hantuṃ hataścenmanyate hatam || ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti
na hanyate

5.20

aṇoraṇīyānmahato mahīyānātmāsya
jantornihito guhāyām || tamakratuḥ paśyati vītaśoko
dhātuḥ prasādānmahimānamātmanaḥ || āsīno dūraṃ vrajati
śayāno yāti sarvataḥ || kastaṃ madāmadaṃ devaṃ madanyo
jñātumarhati

5.21

aśarīram̐ śarīreṣvanavastheṣvavasthitam || mahāntaṃ vibhumātmānaṃ matvā dhīro na śocati

5.22

nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā
śrutena || yamevaiṣa vṛṇute tena labhyastasyaiṣa ātmā vivṛṇute
tanūm̐ svām

5.23

nāvirato duścaritānnāśānto
nāsamāhitaḥ || nāśāntamānaso vāpi prajñānenainamāpnuyāt

5.24

yasya brahma ca kṣatraṃ ca ubhe bhavata odanaḥ
mṛtyuryasyopasecanaṃ ka itthā veda yatra saḥ

5.24.p1

iti prathame'dhyāye dvitīyā vallī

Linked texts (12)