Vrittamanjari 16
Vṛttamañjarī 16
- Language
- Sanskrit
16.1
rūpāmālīvṛttasyāṅghriṇāmante
dvau dvau dīrghau varṇau jātau cetkānte
mālatyāṃ mālābhiḥ kāntoraḥ prānte
mālatyākhyaṃ vṛttaṃ tarhyābhāṣante
16.2
prabhavati guru saptamaṃ yasyāṃ
sanavamadaśamantathā cāntyam
supuruṣajanite sudhībhiḥ sā
kupuruṣajanitā samākhyātā
16.3
navamakadaśamakamapyekādaśamapi nanu guru yatra syāt
yugahayayatiruta tāṃ vṛntāṃ
pravadati kavirathavā vṛttām
16.4
dvitīyasahitaṃ ṣaṣṭhañca dīrghaṃ
sasaptamamatho yatrāṣṭamañca
tathaiva daśamañcaikādaśāntat
śikhaṇḍitamaho vopasthitaṃ syāt
16.5
yasyāṃ ṣaṣṭho'thāṣṭamāntyaśca varṇaḥ
kānte hrasvo dṛśyate kāntavaktre
vedairaśvairjāyate cedyatistāṃ
saṅkhyāvantaḥ śālinīti bruvanti
16.6
yasyāntṛtīyaṃ saṣaṣṭhaṃ laghu syāt
svarṇābhavarṇe'ṣṭamāntyañca tadvat
vidvadbhirāyaiḥ prayuktā tadā sā
vidhvaṅkamālā vidhūtkṛṣṭavaktre
16.7
śālinyāścedgaruḥ pañcamaḥ syānmiṣṭālāpe dhṛtabhūṣākalāpe
vedairaśvairviratiścāpi yasyāṃ
vātormmo sā manasālocanīyā
16.8
dīrghamādyaṃ satṛtīyaṃ caturthaṃ
saptamaṃ sāṣṭamakaṃ prājyabuddhe
yatra rāme daśamaikādaśañca
prītiphullānana-padme'mṛtā sā
16.6-2
dvitīyakañcaturthakaṃ guru syādatho saṣaṣṭhamaṣṭamaṃ tathā cet
upāntyamantimañca sannatabhrū -
rnibudhyatāṃ vilāsinī tadā sā
16.6-3
yā | karoti cañcalākṣidṛṣṭipātairgatātmanaśca yogino'pi sattān || [halāyudhaḥ ]
pādānte yatiḥ
16.10
ādyadvayaṃ turyyakapañcamañca
yattāṣṭamañcāntyayugañca dīrgham
hemāṅgadāśliṣṭabhuje kavīndrāstāmindravajrāṃ pratibodhayanti
16.11
yadendravajrācaraṇādisaṃsthā
bhavanti varṇā laghavaḥ sumadhye
anaṅgakāntāsamakāntamūrtte
tadocyate sadbhīrupendravajrā
16.12
yatrendvavajrācaraṇena sārddhamupendravajrācaraṇasya yogaḥ
kriyeta sā prāktavibhiḥ pradiṣṭāṃ
labheta subhrū rūpajātisaṃjñām
16.13
prastāracakre caturakṣarīye
bhavanti ye ṣoḍaśadhaiva bhedāḥ
tatrādyamantyañca vihāya madhyāścaturdaśoktā upajātibhedāḥ
16.14
upendravajrā prathame'sti pāde
śeṣatraye yatra yadendravajrā
chandovidaḥ sundari tāṃ tadānīṃ
kīrtti samākhyānti maṇiprabhāṃ vā
16.15
yatrendvajrāprathame tṛtīye
caturthake ca pratibhāti pāde
aupendravajraṃ caraṇaṃ dvitīye
vāṇīti sā kāntimatīti vā syāt
16.16
upendravajrā prathame dvitīye
kṛśodari syāccaraṇe tu yasyāḥ
cedindravajrā tu tṛtīyaturthye
mālā tadā sā kathitā satī vā
16.17
yatrendravajrā prathame dvitīye
turye ca pāde'tha punastṛtīye
upendravajrā yadi tāṃ tadānīṃ
śālāṃ gatiṃ vā pradiśanti santaḥ
16.18
upendravajrā prathame tṛtīye
cāṅghrau bhavedyatra tu kundadanti
dvitīyaturyye punarindravajrā
haṃsī smṛtirvābhimatā budhaiḥ sā
16.16-2
prasūnadūrvāṅkuraśobhiśīrṣe
pūrṇaiṇahīnadvijarājavaktre
ābhāṣatemāṃ viparītapūrvvāmākhyānikīṃ piṅgalanāgapādaḥ
16.20
upendravajrā prathame dvitīye
tṛtīyeke cāpi bhavedyadāṅgaiḥ
caturthake cetpunarindravajrā
jāyāṃ ratiṃ vāttha sujātajaṅghe
16.21
yatrendravajrā prathame caturthe'styupendravajrā caraṇe dvitīye
tṛtīyeke ca stutadevasaṅghe
māyā tadā syādathavā kuśāgrī
16.22
ādau tu muktāphaladantapaṅkte
yatrendravajrācaraṇatrayaṃ syāt
aupendravajraṃ caraṇantathānte
vadanti bālāmathavonnatāntām
16.23
upendravajrā prathame caturthe
cāṅghrau dvitīye tu tathā tṛtīye
cedindravajrodayate tadārdrāthavā śivā saṅkathitā kavīndraiḥ
16.24
yatrendvavajrā prathame tṛtīye
dvitīyaturthye tadupandravajrā
pāde punaśchandasi jāgarūkā
vadanti bhadrāmathavā varāṃ tām
16.25
enāmpunaḥ piṅgalanāgapādāḥ
sumaṅgale maṅgalamātrabhūṣe
ākhyānikīṃ kaṅkaṇaśobhihaste
prayuñjate śiñjitanūpurāṅghri
16.26
upendravajrā prathamadvitīyacaturthapādeṣu yadendravajrā
pāde tṛtīye tu bhavettadānīṃ
dharā'thavā prema ṛtānubhūte
16.27
yatrendvavajrā prathame dvitīye
cāṅgau tṛtīye'tha caturthake ca
upendravajrā yadi tarhi rāmā
pragīyate prītimatīti vā sā
16.28
upendravajrā prathame tṛtīye
turye ca pāde bhavaratnabhūte
yadīndravajrā bhavati dvitīye
priye tadarddhi brūte priyāṃ vā
16.26-2
yatrendravajrā prathame tu pāde
vibhāti sīmantini kāntakānte
upendravajrā caraṇatraye'ntye
nibodha buddhiṃ nanu tāṃ sudhāṃ vā
16.30
ākhyānikīyaṃ viparītapūrvvā
pragīyate chandasi kālidāsaiḥ
vilobordernīlālakaśaivalālī
suśobhamānānanapaṅkajānte
16.31
prathamacatuṣkaṃ yatra laghu syāt
tadanu tathā cedaṣṭamasevam
navamamapi syāttadvadudārairanavasitoktā sā kavivāraiḥ
16.32
ādyacaturthakasaptamakañcedakṣarakaṃ daśamañca tathāntyam
yatra bhavedguru tanvi tadā taddodhakamityathavā vad bandhum
16.33
dīrghamādigatamullasitabhrūścettṛtīyakamatha saptamakaṃ syāt
tadvadeva daśamañca tathāntyaṃ
svāgatā sudati sā kathitāyyaiḥ
16.33-2
āhavampraviśato yadi rāhuḥ pṛṣṭhataścarati vāyusametaḥ| prāṇavṛttirapi yasya
śarīre svāgatā bhavati tasya jayaśrīḥ || pādānte yatiḥ
16.34
akṣaramādyantadanu caturthaṃ
pañcamamevaṃ guru daśamaṃ syāt
yatra tathaikādaśamapi sā syānmauktikamālā śaśimukhi vā śrīḥ
16.35
ādyacaturthaṃ sutanu guru syāt
pañcamamitthaṃ daśamamathāntyam
bāṇarasaiścedyatiranukūlā
kuṭmaladantī bhavati tadā vā
16.36
satṛtīyaṃ nanu turyyasaptamaṃ
navamaikādaśamapyathākṣaram
purubhāgye guru yatra jāyate
kalakaṇṭhaḥ kavibhiḥ sa gīyate
16.37
ādimaṃ tṛtīyanavamantathaikādaśañca tanvi yadi cākṣaram
yatra dīrghameva nanu jāyate
sā drutā sudhībhiravasīyate
16.38
aguravo bhavantyādimāstrayo
yadi hi pañcamastadvadaṣṭamaḥ
sadaśamastadā kāmacāriṇī
rasaśarairyatirjāhnavīti vā
16.36-2
harisaparyyayā dhvastaduṣkṛte
vilasadindirāśobhanākṛte
vratavicakṣaṇe chāndasā imāṃ
jagati ke cana prāhurindirām
16.40
ādimantṛtīyakañca pañcamaṃ
saptamantathāṣṭamāntyamantimam
dīrghameva yatra tanvi dṛśyate
śyeniketi sā budhaiḥ prakāśyate
16.41
saiva daivakarmmavarmmadhāriṇi
prodyadantarāyavāṇavāriṇi
śyenyabhikhyayā jagatsu rājate
senikākhyayā ca kasyacinmate
16.42
ādimannanu tṛtīyasaptamaṃ
kundadanti navamantathāntimam
akṣarantu guru dṛśyate yadā
jñāyatāṃ sati rathoddhatā tadā
16.43
kuvalayanayane gururyyadā
bhavati sumukhi saptamastathā
navamakasahito'ntimastadā
kavaya iha vadanti bhadrikām
16.44
guru cetsattṛtīyakaṣaṣṭhakaṃ
navamandaśamasya tathāntimam
upacitramavādi tadā satā
lalitāṅgyathavā lalitavratā
16.45
ādyadvitayaṃ karabhoru guru
syātpañcamamaṣṭamamantyamapi
yatrāṅgavimoṭanadattasukhe
tanmoṭanakaṃ bhaṇitaṃ sumukhi
16.46
prathamacatuṣṭayaṣaṣṭhamatho
varatanu saptamakaṃ navamam
laghu daśamañca tathaiva yadā
sumukhi matā sumukhīti tadā
16.47
catvāraḥ syuḥ prathamamalaghavo
yasyāmekādaśa iha sumate
vedairaśvairyadi bhavati yatistāmbhāṣante bhramaravilasitām
16.48
ayi śaśimukhi daśa laghavaḥ
sati gururatha viratibhavaḥ
iha yadi nayanapathagatā
damanakamuditamiti satā
16.46-2
vilāsinīsamāni lakṣaṇāni
vicakṣaṇe bhavanti lakṣitāni
adīrghamantimākṣarantu yatra
vadanti seniketi tāṃ kalatra
16.50
kudmaladantīpraticaraṇāntasaṃsthitavarṇā yadi laghavo hi
yatra bhaveyurnanu sati tarhi
sāndrapadaṃ tadvada varanāri
16.50-2
nirundhi | mā parahiṃsāmapi kuru tāta sāndrapadañcettvamabhilaṣāśu || pādānte
yatiḥ