Pramāṇa · Search · About · API

Vrittamanjari 17

Vṛttamañjarī 17

Language
Sanskrit

17.1

iti triṣṭupkusumam
12 | jagatī
sarvve varṇā dīrghā yasmin sañjāyante
pīyūṣaṃ varṣanti cchandohṛsvasvānte
devacchandacchandaśchandaḥklṛptacchandastamprāgvidyādhāro brūte vidyādhāram

17.2

ādyacaturthaṃ pañcamaṣaṣṭhaṃ yasyāmaṣṭamataścedvarṇacatuṣkaṃ dīrgham
mauktikamālābhūṣitavakṣastarhi
prākkavigītāntāṃ vada kāntotpīḍām

17.3

catvāraḥ prāñcatimati dīrghā varṇāḥ
kānte hrasvāstadanu ca catvāraḥ syuḥ
catvāro'nte punarapi dīrghā yasyāśchinnābdhībhairjaladharamālā sā syāt

17.4

yasyāntṛtīyaṃ subhrūrekādaśādyaṃ
hrasvamprayuktaṃ kānte gambhīrabhāve
aśvendriyaiścedbhūyo jāto virāmo
vidvadbharaiḥ saṅgītā sā vāhinīti

17.5

prathamamaguravaḥ ṣaḍ yatra kānte
sutanu daśamakaścāpīdṛśaḥ syāt
nagayugaviratiścecchāndasastaṃ
prakaṭayati puṭaṃ vā śrīpuṭaṃ vā

17.6

ādau ṣaḍdīrghāḥ sūkṣmakauśeyavīte
dvāvantyau yasyāḥ saptamasyenduvaktre
śyāme tadvaccaikādaśadvādaśau cedvāṇāśvaiśchinnā vaiśvadevī bhavetsā

17.7

bhavedyatra dīrghaṃ dvitīyantṛtīyaṃ
tathā pañcamaṃ ṣaṣṭhakañcāṣṭamañca
tadantyantathaikādaśaṃ dvādaśañcedrujaṅgaprayātaṃ smṛtaṃ kovidaistat

17.8

ādyacaturthakasaptamāśca varṇāścennavamo daśamasyacāntimau dvau
yatra mahādhiṣaṇe bhavanti dīrghāḥ
kṣemakaraḥ sa bhavettadā jagatyām

17.6-2

karabhoru tṛtīyakamakṣarakaṃ
guru yatra saṣaṣṭhamatho navamam
caraṇāntagatañca satāṃ dayitaṃ
vada tannanu toṭakamāptakṛtam

17.10

yasyāntanumadhyāpādau sutanu dvau
jātau yadi ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhiśca virāmaḥ
nīlotpalanetre kodaṇḍasamabhrū -
śchandonipuṇaiḥ sā proktā maṇimālā

17.11

varatanu pañcamamaṣṭamamekādaśamapi yatra bhavedguru sāntyam
abhinavatāmarasaṃ tvathavā
tannigadati tāmarasaṃ rasavidvān

17.12

ayi navanītādapi sukumāre'dharajitabimbe śaśimukhabimbe
dviguṇitapādā yadi caturaṃsā
kusumavicitrā bhavati tadā sā

17.13

prabhavati pañcamañca guru yasyāṃ
smitamukhi saptamañca daśamāddve
vasuyugavi[śrama]śca navamālinyuta navamālikā ca kathitā sā

17.13-2

parivītā sakalajanānurāgaghusṛṇāktā| dṛḍhaguṇabaddhakīrttikusumaughaistava navamālinīva
nṛpalakṣmīḥ || [ halāyudhaḥ ]

17.14

bhavati cetsutanu guru caturthaṃ
tadanu kāntimati daśamato dve
madanacāpakuṭilalalitabhrūrnanu tadā drutapadamūditaṃ jñaiḥ

17.15

prathamamaguravaḥ ṣaḍatra priye
tadanu ca daśamāntyastadvadbhavet
vasuyugaviratiścedvāmoru tat
tatamiha lalitaṃ vā saṅkīrttitam

17.16

yatra kānte bhavedādimaṃ dīrghakaṃ
cettṛtīyañcaturthantathā ṣaṣṭhakam
saptamañcāṣṭamāntyadvayaṃ dvādaśaṃ
sā bhavetsragviṇī saiva lakṣmīdharaḥ

17.17

prabhavati guru yatra cetsaptamaṃ
sanavamadaśamaṃ tathā dvādaśam
pramuditavadanā tadā sāthavā
pramuditavadanākṣi mandākinī

17.18

ayi punariyameva vidyutprabhe
madhuravacanatoṣitāstrīsabhe
bhavati jagati cañcalākṣīti vā
tatamiti ca sugātri gaurīti vā

17.16-2

prathamamaguruṣaṭ‌kamūrjasvale
tadanu bhavati yatra kānte'ṣṭamam
vidhumukhi laghu tadvadekādaśaṃ
vasuyugaviratiśca cetsā prabhā

17.20

upendravajrācaraṇāntimākṣarāt
purodhikaścekalaghuryyadā priye
prayujyate campakakudmalāṅgule
tadātra vaṃśasthamuśanti sūrayaḥ

17.21

tadeva ṭābantamuśantyadhīśvarā
bhujaṅgamānāmpare kavīśvarāḥ
tadeva vaṃśasthavilaṃ pramadvare
tadeva vaṃśastanitantathetare

17.22

vaṃśasthapādādigatākṣarāṇi cedīrghāṇi yasyāmprabhavanti bhostadā
utphullanīlotpalapatralocane
tāmindravaṃśāṃ bruvate vicakṣaṇāḥ

17.23

tāmbūlarāgārṇittādharānane
gīrvāṇavāṇīracanāvicakṣaṇe
saivenduvaṃśetyathavā śucismite
syāccandravaṃśo'pi ca kasyacinmate

17.24

yadi guru pañcamamaṣṭamaṃ bhavet
sadaśamamantimamakṣaraṃ tadā
cikurakalāpajitācchaśaivale
tanu yamunāmthavāttha mālatīm

17.24-2

yathā—‘ayi vijahīhi dṛḍhopagūhanaṃ tyaja navasaṅgamabhīru vallabham| aruṇakarodgama eṣa varttate varatanu sampravadanti kukkuṭāḥ || [ halāyudhaḥ ] || pādānte
yatiḥ

17.25

yadi guru bhīru sapañcamāṣṭamaṃ
daśamamudeti tathāntyamakṣaram
varatanu yatra rasartubhiryatirvaratanumāha tadātra vākpatiḥ

17.26

ādyaṃ dvitīyamatha turyyamaṣṭamaṃ
dīrghaṃ hi yatra daśamampativrate
syāddvādaśañca lalitānanāmbuje
tāṃ kīrttayanti lalitāṃ manīṣiṇaḥ

17.27

dvitīyaturyyaṣaṣṭhamaṣṭamantathāṣṭamāntimāntimaṃ sumadhyame'ntimam
guru prayojitaṃ yadā priye tadā
vadanti pañcacāmaraṃ manīṣiṇaḥ

17.28

bhavati yatra guru turyyamaṣṭamaṃ
tadanu tanvi daśamantathāntimam
vadanakāntijitacandramaṇḍale
bhavati sā priyatame priyaṃvadā

17.26-2

guru caturthakasaptamamakṣaraṃ
sadaśamaṃ viratiprabhavañca cet
drutavilambitamāha budhastadā
tadathavā nanu sundari sundarīm

17.30

ādimaṃ guru tṛtīyakamamale
saptamañca vimalānanakamale
dvādaśañca yadi tarhi navavayaścandravartma kathayanti sukavayaḥ

17.31

prathamamagurūṣaṭkamathāṣṭamaṃ
laghu navamamatho daśamāntimam
yadi bhavati tadā tilakojjvale
varakavinikaraiḥ kathitojjvalā

17.32

ādyacaturthaṃ yatra bhavedgurukaṃ
pañcamaṣaṣṭhañcāpi tathā navamam
dvādaśakañcāpīndriyavahnimujaiḥ
syādviratiścetsā lalanā lalane

17.32-2

pāṭalapāṇitalā | āyatanetrā phullasarojamukhī sā lalanā syāccandririva
bhāgyavatī

17.33

prasade tṛtīyamatha pañcamakaṃ
navamantathā viratijaṃ guru cet
daśanatviṣā jitanavendukale
pramitākṣareti nigadanti tadā

17.34

dvitīyamayi cetsaṣaṣṭhamabale'ṣṭamaṃ guru tathāntimañca sarale
rasartuviratiryadoddhatagatistadā bhavati vā jaloddhatagatiḥ

17.35

ādyacaturthaṃ guru taruṇi bhavet
pañcamakañcāpyayi sutanu tathā
dvādaśakañcāpyatha śaraturagairyatra yatistāṃ kalayati lalanām

17.36

hrasvantṛtīyaṃ saṣaṣṭhāṣṭamāntyañca
yasmim̐stathā dvādaśañcāpi vāmoru
vidvānsadānandasandohadātrīha
vṛttantadākhyāti sāraṅganāmeti

17.37

sundari yadyasya varṇo dvitīyo hi
dhīmati jāyeta nūnaṃ laghustarhi
piṅgalanāgena tadrāmarambhoru
śāradamābhāṣi dhīmanmanohāri

17.38

dvitīyakapañcamasaptamamevamupāntagataṃ guru yatra tadatra
sukaṇṭhaviluṇṭhitamauktikahāra
uśanti budhā ayi mauktikadāma

17.36-2

ādyacaturthamatho guru saptamamakṣarakandaśamañca bhavedyadi
tatkavayaḥ pravadanti tadā nanu
moṭakanāma ca modakanāma ca

17.40

dviguṇitaṣaḍguru guṇavati
śaśadharamukhi yata udayati
tadativiśadamatirayi sati
taralanayanamiha kathayati