Vrittamanjari 19
Vṛttamañjarī 19
- Language
- Sanskrit
19.1
14| śakvarī
yatra prācyāḥ pañca śaśiruce dīrghā varṇā
hrasvāścatvāraśca tadanu dṛśyante kānte
bhūyo'pyante pañca ca guravo nikṣipyante
chandovidbhiḥ sadbhirabhihitā vāsantī sā
19.2
ādyaṃ dvitīyakacaturthamathāṣṭamañcāpyekādaśañca guru yatra tathāntyayugmam
yoṣinniṣevitapavitracaritracitre
sā syādvasantatilakā munipiṅgaloktā
19.3
saivātra kuṇḍalavimaṇḍitagaṇḍabhāge
siṃhonnatetyabhihitā munikāśyapena
uddharṣiṇītyabhimatā munisaitavena
proktaṃ vasantatilakaṃ kila kālidāsaiḥ
19.4
saujanyajanyayaśasā jagatīṣu dhanye
siṃhoddhatāṃ viśadadanti tathāhuranye
uddharṣiṇīmapica tāmitare paṭhanti
tāmeva kecidapare surasāṃ vadanti
19.5
yatkāmarūpacalitaśrutabodhamātre
netrāṅkuśairvaśitakāsamattagajendre
ityeva pāṭha upalabhyata eva subhrūrnāṣṭābhirinduvadane viratiśca ṣaḍbhiḥ
19.6
tasmānmunermatavirodhitayā ca kānte
kedārabhaṭṭamukhapaṇḍitamaṇḍalānām
chandassvanuktivaśataśca yatiḥ kadāpi
cāntarvasantatilakācaraṇasya nāsti
19.7
yasyāmādyāḥ pañca kila guravo jāyante
varṇāḥ pañca syustadanu laghavaścetkānte
catvāro'pyantyā gurava uta sā strīratna
pratnacchandohṛdśvabhirabhihitā vāsantī
19.8
ādāvante'pi ca śaśimukhi catvāraśceddīrghā madhye nanu punarapi ṣaṭ syurhasvāḥ
vedasvādairdruhiṇavadanavicchedaścedyasyāntarhi smṛtimati kuṭilākhyā sā syāt
19.6-2
catvāraścet prathamamalaghavo yatra syuḥ
kānte bhūyastadanu daśamataścatvāraḥ
vedairddigbhiryyatirapi yadi sañjātā tām
madhyakṣāne nanu niśamaya madhyakṣāmām
19.10
pañcādau yasyāḥ śaśimukhi guravo varṇāḥ
kānte satvānte tadanu ca laghavaḥ ṣaṭ syuḥ
bhūyo'nte dīrghāstraya iṣunavaviśrāmāsambādhākhyā sā sukavibhiriha saṅgītā
19.11
ādau syurguravo yatra trayaḥ śaśikānte
kānte pañcamato varṇāstrayo yadi tadvat
śubhrūrdaśamaścopāntagaśca tathāntyo
vyākhyātā kavibhiḥ sā komalāṅgayi lakṣmīḥ
19.12
prathamamaguravaḥ ṣaṇṇiśādhīśavaktre
syuratha sanavamo dvādaśaścāpi vargaḥ
muniduragayatiryatra nāndīmukhi syādbhavati sunayane tanvi nāndīmukhī sā
19.13
sulalitavacane saptamamaṣṭamañcedgurū sumukhi tathaikādaśamantyayugmam
munibhiratha hayairyatra bhavedvirāmaḥ
pravarakavigaṇaiḥ sātra nadī prayuktā
19.14
ayi guru pañcamena saha saptamañcedaśamaparaṃ tathāntyayugalañca yasyām
vasubhiratho rasaiśca viratiryadā sā
varakavibhistadā tu kathitā kumārī
19.15
guru yasmin kamalamukhi tṛtīyaturyyaṃ
tata ekādaśamapi punarantyayugmam
yadi vedairdaśabhirapi bhavedvirāmaḥ
kavayastatkuṭilamiti tadā vadanti
19.16
turyyampañcamakañceddhrasvaṃ svarṇasavarṇe
yatraikādaśamevambhadre dvādaśakañca
viśrāmaśca munibhyāṃ sañjāyeta tadā sacchāstrālocanalole lolā syāllalane sā
19.17
ādigatapañcasamudeti navamañca
dvādaśaparasthitacaturdaśamapi syāt
yatra guru senduvadanātha varasundaryatra sadakhaṇḍavidhumaṇḍalaruce vā
19.18
alikatilakajitanavadinakānte
yadi sakalamaguru guruyugamante
prabhavati vasurasayatiriticitraṃ
ta[ta] ṛṣibhiruditamiha supavitram
19.16-2
satṛtīyakaṃ sutanu pañcamañcākṣaraṃ
navamantathā daśamataḥ paraṃ dvyakṣaram
sacaturdaśaṃ guru tathendriyāṅkairryatiryadi mañjarī bhavati tarhi pathyāthavā
19.20
ādyāni syuḥ kamalamukhi gurūṇi priye
catvāryyekādaśamapi yadi tadvatpunaḥ
yatraivaṃ dvādaśamatha caraṇāntyaṃ tadā
candrāloke sa iha bhavati candraurasaḥ
19.21
alaghu yatra turyyamatha ṣaṣṭhakaṃ tathā
sadaśamantrayodaśapuraḥsthamantimam
vikacakesaraprasavacitrakuntale
sujanavallabhe bhavati tatsukesaram
19.22
yadi vidhuvadane bhavedguru saptamaṃ
navamamapi tathā trayodaśapūrvvagam
satimati caraṇāntimañca munisvarairyadi yatiraparājitā kathitā tadā
19.23
yadi guru pañcamaṃ bhavati saptamakaṃ
nanu daśamāntimañca sacaturdaśakam
śiśuhariṇākṣi kāvyarasike'tra tadā
sati kurarīrutā bhavati vā pramadā
19.24
yadi guru dayite'ṣṭamaparamanaghe'kṣarakamatha caturdaśamṛṣituragaiḥ
viratirapi tadā praharaṇakalitā
bhavati sutanu vā praharaṇakalikā
19.25
yatna tu mukhata udayati gururatha
dvādaśa laghava uḍupanibhavadane
antata uta gururamalatanu yadā
cakrapadamiti taduditamayi tadā